ਅष੍ਟੌ ਗੁਮਾਃ ਪੁਰੁषਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਚ ਕੌਲ੍ਯਂ ਚ ਦਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ। ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਬਹੁਭਾषਿਤਾ ਚ ਦਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਕृਤਜ੍ਞਤਾ ਚ
ਅੱਠ ਗੁਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਬੁਧੀ, ਉੱਚਾ ਜਨਮ, ਸੰਜਮ, ਵਿਦਿਆ, ਸ਼ੌਰ, ਘੱਟ ਬੋਲਣਾ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਉਪਕਾਰ ਦੀ ਕਦਰ।
ਨਵਦ੍ਵਾਰਮਿਦਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਤ੍ਰਿਸ੍ਥੂਣਂ ਪਞ੍ਚਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਯੋ ਵੇਦ ਸ ਪਰਃ ਕਵਿਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਘਰ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਥੰਮਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਆਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਖੇਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਇਸ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ।
ਦਸ਼ ਧਰ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰ ਨਿਬੋਧ ਤਾਨ੍। ਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਦਸ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ! ਸੁਣ: ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਲਾਪਰਵਾਹ, ਪਾਗਲ, ਥੱਕਿਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਭੁੱਖਾ,
ਤ੍ਵਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਲੁਬ੍ਧਸ਼੍ਚ ਭੀਤਃ ਕਾਮੀ ਚ ਤੇ ਦਸ਼। ਤਸ੍ਮਾਦੇਤੇषੁ ਭਾਵੇषੁ ਨ ਪ੍ਰਸਞ੍ਜੇਤ ਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲਾਲਚੀ, ਡਰਪੋਕ, ਅਤੇ ਕਾਮੀ—ਇਹ ਦਸ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਗੀਤਂ ਚੈਵ ਸੁਧਨ੍ਵਨਾ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ! ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ خاطر ਸੁਧਨਵਨ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਗੀਤ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਯਃ ਕਾਮਮਨ੍ਯੂ ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਰਾਜਾ ਪਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਯਤੇ ਧਨਂ ਚ। ਵਿਸ਼ੇषਵਿਚ੍ਛ੍ਰੁਤਵਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਰੀ ਤਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਃ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍
ਜੋ ਰਾਜਾ ਕਾਮ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੰਦਾ, ਵੱਖਰੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਯਿਤੁਂ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਤਦੋषੇषੁ ਦਧਾਤਿ ਦਣ੍ਡਮ੍। ਜਾਨਾਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾਂ ਚ ਤਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਜੁषਤੇ ਸਮਗ੍ਰਾ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਮਝ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਪ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਸਮਝ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਦੁਰ੍ਬਲਂ ਨਾਵਜਾਨਾਤਿ ਕਂਚਿ- ਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਰਿਪੁਂ ਸੇਵਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਮ੍। ਨ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਰੋਚਯਤੇ ਬਲਸ੍ਥੈਃ ਕਾਲੇ ਚ ਯੋ ਵਿਕ੍ਰਮਤੇ ਸ ਧੀਰਃ
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੱਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪ.. ਨ ਵ੍ਯਥਤੇ ਕਦਾਚਿ- ਦੁਦ੍ਯੋਗਮਾਨ੍ਵਚ੍ਛਤਿ ਚਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ । ਦੁਃਖਂ ਚ ਕਾਲੇ ਸਹਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਧੁਰਨ੍ਧਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਿਤਾਃ ਸਪਤ੍ਨਾਃ
ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਥਕਂ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਂ ਗृਹੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪੈਃ ਸਨ੍ਧਿਂ ਪਰਦਾਰਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਮ੍। ਦਮ੍ਭਂ ਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਪੈਸ਼ੁਨਂ ਮਦ੍ਯਮਾਨਂ ਨ ਸੇਵਤੇ ਯਃ ਸ ਸੁਖੀ ਸਦੈਵ
ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਬੇਸਰਤ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ, ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ, ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੇੜਨ, ਪਖੰਡ, ਚੋਰੀ, ਚੁਗਲਖੋਰੀ, ਨਸ਼ਾ ਜਾਂ ਜੂਆ—ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ; ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸਂਰਮ੍ਭੇਣਾਰਭਤੇ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗ- ਮਾਕਾਰਿਤਃ ਸ਼ਂਸਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵ। ਨ ਮਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਰੋਚਯਤੇ ਵਿਵਾਦਂ ਨਾਪੂਜਿਤਃ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਚਾਪ੍ਯਮੂਢਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਮੂਰਖ ਬਣਦਾ।
ਨ ਯੋऽਭ੍ਯਸੂਯਤ੍ਸਯਨੁਕਮ੍ਪਤੇ ਚ ਨ ਦੁਰ੍ਬਲਃ ਪ੍ਰਾਤਿਭਾਵ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ। ਨਾਤ੍ਯਾਹ ਕਿਂਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਤੇ ਵਿਵਾਦਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤਾਦृਗ੍ਲਭਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮ੍
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦਇਆ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਅਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਝਗੜਾ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਧਾਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨੋਦ੍ਧਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਜਾਤੁ ਵੇषਂ ਨ ਪੌਰੁषੇਣਾਪਿ ਵਿਕਤ੍ਥਤੇऽਨ੍ਯਾਨ੍। ਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ ਕਟੁਕਾਨ੍ਯਾਹ ਕਿਂਚਿ- ਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ ਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਜਨੋ ਹਿ
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਧਾਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕੜ੍ਹੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ—ਲੋਕ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਵੈਰਮੁਦ੍ਦਿਪਯਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨ ਦਰ੍ਪਮਾਰੋਹਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੇਤਿ। ਨ ਦੁਰ੍ਗਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਕਰੋਤ੍ਯਕਾਰ੍ਯਂ ਤਮਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਂ ਪਰਮਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਉੱਚ ਆਦਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ੍ਵੇ ਸੁਖੇ ਵੈ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਹਰ੍षਂ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਃ। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕੁਰੁਤੇऽਨੁਤਾਪਂ ਸ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਪੁਰੁषਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਦੇਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਾ ਉੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਨ੍ਸਮਯਾਞ੍ਜਾਤਿਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਬੁਭੂषਤੇ ਯਃ ਸ ਪਰਾਵਰਜ੍ਞਃ। ਸ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਭਿਗਤਃ ਸਦੈਵ ਮਹਾਜਨਸ੍ਯਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਮ੍ਭਂ ਮੋਹਂ ਮਤ੍ਸਰਂ ਪਾਪਕृਤ੍ਯਂ ਰਾਜਦ੍ਵਿष੍ਟਂ ਪੈਸ਼ੁਨਂ ਪੂਗਵੈਰਮ੍। ਮਤ੍ਤੋਨ੍ਮਤ੍ਤੈਰ੍ਦੁਰ੍ਜਨੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਾਦਂ ਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਨ੍ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਸ ਪ੍ਰਧਾਨਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪਖੰਡ, ਭੁਲੇਖਾ, ਈਰਖਾ, ਮੰਦ ਕੰਮ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ, ਚੁਗਲਖੋਰੀ, ਟੋਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ, ਨਸ਼ੇੜੀਆਂ ਜਾਂ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ—ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਦਮਂ ਸ਼ੌਚਂ ਦੈਵਿਕਂ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ਵਿਵਿਧਾਁਲ੍ਲੋਕਵਾਦਾਨ੍। ਏਤਾਨਿ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਨੈਤ੍ਯਕਾਨਿ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਥਾਨਂ ਦੇਵਤਾ ਰਾਧਯਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਜਮ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਮੈਰ੍ਵਿਵਾਹਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨ ਹੀਨੈਃ ਸਮੈਃ ਸਖ੍ਯਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਂ ਕਥਾਂ ਚ। ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਰੋ ਦਧਾਤਿ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਯਾਃ ਸੁਨੀਤਾਃ
ਉਹ ਵਿਆਹ ਸਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਦੋਸਤੀ, ਵਪਾਰ, ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਸਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਤਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸਂਵਿਭਜ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੇਭ੍ਯੋ ਮਿਤਂ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਮਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ। ਦਦਾਤ੍ਯਮਿਤ੍ਰੇष੍ਵਪਿ ਯਾਚਿਤਃ ਸਂ- ਸ੍ਤਮਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਹਤ੍ਯਨਰ੍ਥਾਃ
ਉਹ ਮਿਠਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ; ਮਿਠਾ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਹੱਦ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਗਣ 'ਤੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਕृਤਂ ਚ ਯਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯੇ ਜਨਾਃ ਕਰ੍ਮ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਤ੍। ਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਗੁਪ੍ਤੇ ਸਮ੍ਯਗਨੁष੍ਠਿਤੇ ਚ ਨਾਲ੍ਪੋऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਚ੍ਯਵਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥਃ
ਉਹ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਜਦੋਂ ਸਲਾਹ ਰਾਜ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਸ਼ਮੇ ਨਿਵਿष੍ਟਃ ਸਤ੍ਯੋ ਮृਦੁਰ੍ਮਾਨਕृਚ੍ਛੁਦ੍ਧਭਾਵਃ ਅਤੀਵ ਸ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਜ੍ਞਾਤਿਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਮਣਿਰ੍ਜਾਤ੍ਯ ਇਵ ਸਪ੍ਰਨ੍ਨਃ
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਚਾ, ਨਰਮ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯ ਆਤ੍ਮਨਾऽਪਤ੍ਰਪਤੇ ਭृਸ਼ਂ ਨਰਃ ਸ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਗੁਰੁਰ੍ਭਵਤ੍ਯੁਤ ਅਨਨ੍ਤਜੇਜਾਃ ਸੁਮਨਾਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ਸ ਤੇਜਸਾ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਵਭਾਸਤੇ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਲਾਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਣਤ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਚੰਗਾ ਮਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਨੇ ਜਾਤਾਃ ਸ਼ਾਪਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਾਃ । ਤ੍ਵਯੈਵ ਬਾਲਾ ਵਰ੍ਧਿਤਾਃ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤਵਾਦੇਸ਼ਂ ਪਾਲਯਨ੍ਤ੍ਯਾਮ੍ਬਿਕੇਯ
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਜ ਇੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਨਿਕਲ ਗਏ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਹੀ ਨਾਲ ਪਲੇ ਤੇ ਸਿੱਖੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਾਯੈषਾਮੁਚਿਤਂ ਤਾਤਰਾਜ੍ਯਂ ਸੁਖੀ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸਹਿਤੋ ਮੋਦਮਾਨਃ । ਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਨਾਪਿ ਚ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਗਰ੍ਹਣੀਯੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਕੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵੇਂਗਾ; ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤੇਆਂ ਵਿਚ, ਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗਾ, ਰਾਜਨ।
ਜਾਗ੍ਰਤੋ ਦਹ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮਨੁਪਸ਼੍ਯਸਿ। ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਸ੍ਤਾਤ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕੁਸ਼ਲਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹੋ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕੰਮ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾਵਦ੍ਵਿਦੁਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪੂਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਮਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੋਃ। ਯਨ੍ਮਨ੍ਯਸੇ ਪਥ੍ਯਮਦੀਨਸਤ੍ਵ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਦ੍ਵੈ ਕੁਰੂਣਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦੁਰਾ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਲਈ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕੁਲ ਲਈ ਚੰਗਾ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਮਝੇ, ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ।
ਪਾਪਾਸ਼ਙ੍ਕੀ ਪਾਪਮੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਨਾਤ੍ਮਨਾਹਮ੍ । ਕਜੇ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਪਂ ਯਥਾਵ- ਨ੍ਮਨੀषਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੋਃ
ਮੈਂ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪਾਪਂ ਦ੍ਵੇष੍ਯਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਨਾਪृष੍ਟਃ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਯਃ ਸ ਨੇਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਾਭਵਮ੍
ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਨਫਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿਆਰਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ਹਿਤਂ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਕੁਰੂਨ੍ਪ੍ਰਤਿ। ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਤਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਲ ਲਈ ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤੇ ਧਰਮਕ ਹੈ।