ਆਰੋਗ੍ਯਮਾਨृਣ੍ਯਮਵਿਪ੍ਰਵਾਸਃ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਃ ਸਹ ਸਂਪ੍ਰਯੋਗਃ। ਸ੍ਵਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾ ਵृਤ੍ਤਿਰਭੀਤਵਾਸਃ षਟ੍ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਸੁਖਾਨਿ ਰਾਜਨ੍
ਰਾਜਨ! ਜੀਵਨ ਦੇ ਛੇ ਸੱਚੇ ਸੁਖ ਇਹ ਹਨ: ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤੀ, ਪਰਦੇਸ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ, ਅਤੇ ਡਰ ਰਹਿਤ ਵਾਸ।
ਈਰ੍षੁਰ੍ਧृਣੀ ਨਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਕ੍ਰੋਧਨੋ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ। ਪਰਭਾਗ੍ਯੋਪਜੀਵੀ ਚ षਡੇਤੇ ਨਿਤ੍ਯਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਜੋ ਈਰਖਾਲੂ, ਦੁਸ਼ਟ, ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੱਕੀ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਛੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤ ਦੋषਾਃ ਸਦਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਹਾਤਵ੍ਯਾ ਵ੍ਯਸਨੋਦਯਾਃ। ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਯੈਰ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕृਤਮੂਲਾ ਅਪੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਸੱਤ ਗਲਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਰਾਜ ਵੀ ਅਕਸਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਕ੍ਸ਼ਾ ਮृਗਯਾ ਪਾਨਂ ਵਾਕ੍ਪਾਰੁष੍ਯਂ ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍। ਮਹਚ੍ਚ ਦਣ੍ਡਪਾਰੁष੍ਯਮਰ੍ਥਦੂषਣਮੇਵ ਚ
ਇਹ ਸੱਤ ਹਨ: ਔਰਤਾਂ, ਜੂਆ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਸ਼ਰਾਬ, ਪੰਜਵਾਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ।
ਅष੍ਟੌ ਪੂਰ੍ਵਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨਰਸ੍ਯ ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਤਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਰੁਧ੍ਯਤੇ
ਅੱਠ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਵਾਨਿ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚ ਜਿਘਾਂਸਤਿ। ਰਮਤੇ ਨਿਨ੍ਦਯਾ ਚੈषਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨੈਨਾਨ੍ਸ੍ਮਰਤਿ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਯਾਚਿਤਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਸੂਯਤਿ। ਏਤਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਨਰਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਬੁਧ੍ਵਾ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਮਦਦ ਮੰਗਣ 'ਤੇ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਅष੍ਟਾਵਿਮਾਨਿ ਹਰ੍षਸ੍ਯ ਨਵਨੀਤਾਨਿ ਭਾਰਤ। ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਸੁਖਾਨ੍ਯਪਿ
ਭਾਰਤ! ਅੱਠ ਸੁਖ ਅਤੇ ਨੌ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹਨ।
ਸਮਾਗਮਸ਼੍ਚ ਸਖਿਭਿਰ੍ਮਹਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਧਨਾਗਮਃ । ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚ ਪਰਿष੍ਵਙ੍ਗਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸ਼੍ਚ ਮੈਥੁਨੇ
ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਵੱਡਾ ਧਨ ਮਿਲਣਾ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਮੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ—ਇਹ ਸੁਖ ਹਨ।
ਸਮਯੇ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਲਾਪਃ ਸ੍ਵਯੂਥ੍ਯੇषੁ ਸਮੁਨ੍ਨਤਿਃ । ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਲਾਭਸ਼੍ਚ ਪੂਜਾ ਚ ਜਨਸਂਸਦਿ
ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਆਪਣੇ ਸਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਮਨਚਾਹਾ ਲੱਭਣਾ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਣਾ।
ਅष੍ਟੌ ਗੁਮਾਃ ਪੁਰੁषਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਚ ਕੌਲ੍ਯਂ ਚ ਦਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ। ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਬਹੁਭਾषਿਤਾ ਚ ਦਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਕृਤਜ੍ਞਤਾ ਚ
ਅੱਠ ਗੁਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਬੁਧੀ, ਉੱਚਾ ਜਨਮ, ਸੰਜਮ, ਵਿਦਿਆ, ਸ਼ੌਰ, ਘੱਟ ਬੋਲਣਾ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਉਪਕਾਰ ਦੀ ਕਦਰ।
ਨਵਦ੍ਵਾਰਮਿਦਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਤ੍ਰਿਸ੍ਥੂਣਂ ਪਞ੍ਚਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਯੋ ਵੇਦ ਸ ਪਰਃ ਕਵਿਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਘਰ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਥੰਮਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਆਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਖੇਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਇਸ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ।
ਦਸ਼ ਧਰ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰ ਨਿਬੋਧ ਤਾਨ੍। ਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਦਸ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ! ਸੁਣ: ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਲਾਪਰਵਾਹ, ਪਾਗਲ, ਥੱਕਿਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਭੁੱਖਾ,
ਤ੍ਵਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਲੁਬ੍ਧਸ਼੍ਚ ਭੀਤਃ ਕਾਮੀ ਚ ਤੇ ਦਸ਼। ਤਸ੍ਮਾਦੇਤੇषੁ ਭਾਵੇषੁ ਨ ਪ੍ਰਸਞ੍ਜੇਤ ਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲਾਲਚੀ, ਡਰਪੋਕ, ਅਤੇ ਕਾਮੀ—ਇਹ ਦਸ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਗੀਤਂ ਚੈਵ ਸੁਧਨ੍ਵਨਾ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ! ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ خاطر ਸੁਧਨਵਨ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਗੀਤ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਯਃ ਕਾਮਮਨ੍ਯੂ ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਰਾਜਾ ਪਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਯਤੇ ਧਨਂ ਚ। ਵਿਸ਼ੇषਵਿਚ੍ਛ੍ਰੁਤਵਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਰੀ ਤਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਃ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍
ਜੋ ਰਾਜਾ ਕਾਮ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੰਦਾ, ਵੱਖਰੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਯਿਤੁਂ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਤਦੋषੇषੁ ਦਧਾਤਿ ਦਣ੍ਡਮ੍। ਜਾਨਾਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾਂ ਚ ਤਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਜੁषਤੇ ਸਮਗ੍ਰਾ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਮਝ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਪ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਸਮਝ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਦੁਰ੍ਬਲਂ ਨਾਵਜਾਨਾਤਿ ਕਂਚਿ- ਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਰਿਪੁਂ ਸੇਵਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਮ੍। ਨ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਰੋਚਯਤੇ ਬਲਸ੍ਥੈਃ ਕਾਲੇ ਚ ਯੋ ਵਿਕ੍ਰਮਤੇ ਸ ਧੀਰਃ
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੱਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪ.. ਨ ਵ੍ਯਥਤੇ ਕਦਾਚਿ- ਦੁਦ੍ਯੋਗਮਾਨ੍ਵਚ੍ਛਤਿ ਚਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ । ਦੁਃਖਂ ਚ ਕਾਲੇ ਸਹਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਧੁਰਨ੍ਧਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਿਤਾਃ ਸਪਤ੍ਨਾਃ
ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਥਕਂ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਂ ਗृਹੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪੈਃ ਸਨ੍ਧਿਂ ਪਰਦਾਰਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਮ੍। ਦਮ੍ਭਂ ਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਪੈਸ਼ੁਨਂ ਮਦ੍ਯਮਾਨਂ ਨ ਸੇਵਤੇ ਯਃ ਸ ਸੁਖੀ ਸਦੈਵ
ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਬੇਸਰਤ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ, ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ, ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੇੜਨ, ਪਖੰਡ, ਚੋਰੀ, ਚੁਗਲਖੋਰੀ, ਨਸ਼ਾ ਜਾਂ ਜੂਆ—ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ; ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸਂਰਮ੍ਭੇਣਾਰਭਤੇ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗ- ਮਾਕਾਰਿਤਃ ਸ਼ਂਸਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵ। ਨ ਮਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਰੋਚਯਤੇ ਵਿਵਾਦਂ ਨਾਪੂਜਿਤਃ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਚਾਪ੍ਯਮੂਢਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਮੂਰਖ ਬਣਦਾ।
ਨ ਯੋऽਭ੍ਯਸੂਯਤ੍ਸਯਨੁਕਮ੍ਪਤੇ ਚ ਨ ਦੁਰ੍ਬਲਃ ਪ੍ਰਾਤਿਭਾਵ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ। ਨਾਤ੍ਯਾਹ ਕਿਂਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਤੇ ਵਿਵਾਦਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤਾਦृਗ੍ਲਭਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮ੍
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦਇਆ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਅਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਝਗੜਾ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਧਾਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨੋਦ੍ਧਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਜਾਤੁ ਵੇषਂ ਨ ਪੌਰੁषੇਣਾਪਿ ਵਿਕਤ੍ਥਤੇऽਨ੍ਯਾਨ੍। ਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ ਕਟੁਕਾਨ੍ਯਾਹ ਕਿਂਚਿ- ਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ ਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਜਨੋ ਹਿ
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਧਾਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕੜ੍ਹੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ—ਲੋਕ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਵੈਰਮੁਦ੍ਦਿਪਯਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨ ਦਰ੍ਪਮਾਰੋਹਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੇਤਿ। ਨ ਦੁਰ੍ਗਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਕਰੋਤ੍ਯਕਾਰ੍ਯਂ ਤਮਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਂ ਪਰਮਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਉੱਚ ਆਦਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ੍ਵੇ ਸੁਖੇ ਵੈ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਹਰ੍षਂ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਃ। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕੁਰੁਤੇऽਨੁਤਾਪਂ ਸ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਪੁਰੁषਾਰ੍ਯਸ਼ੀਲਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਦੇਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਾ ਉੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਨ੍ਸਮਯਾਞ੍ਜਾਤਿਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਬੁਭੂषਤੇ ਯਃ ਸ ਪਰਾਵਰਜ੍ਞਃ। ਸ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਭਿਗਤਃ ਸਦੈਵ ਮਹਾਜਨਸ੍ਯਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਮ੍ਭਂ ਮੋਹਂ ਮਤ੍ਸਰਂ ਪਾਪਕृਤ੍ਯਂ ਰਾਜਦ੍ਵਿष੍ਟਂ ਪੈਸ਼ੁਨਂ ਪੂਗਵੈਰਮ੍। ਮਤ੍ਤੋਨ੍ਮਤ੍ਤੈਰ੍ਦੁਰ੍ਜਨੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਾਦਂ ਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਨ੍ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਸ ਪ੍ਰਧਾਨਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪਖੰਡ, ਭੁਲੇਖਾ, ਈਰਖਾ, ਮੰਦ ਕੰਮ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ, ਚੁਗਲਖੋਰੀ, ਟੋਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ, ਨਸ਼ੇੜੀਆਂ ਜਾਂ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ—ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਦਮਂ ਸ਼ੌਚਂ ਦੈਵਿਕਂ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ਵਿਵਿਧਾਁਲ੍ਲੋਕਵਾਦਾਨ੍। ਏਤਾਨਿ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਨੈਤ੍ਯਕਾਨਿ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਥਾਨਂ ਦੇਵਤਾ ਰਾਧਯਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਜਮ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਮੈਰ੍ਵਿਵਾਹਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨ ਹੀਨੈਃ ਸਮੈਃ ਸਖ੍ਯਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਂ ਕਥਾਂ ਚ। ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਰੋ ਦਧਾਤਿ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਯਾਃ ਸੁਨੀਤਾਃ
ਉਹ ਵਿਆਹ ਸਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਦੋਸਤੀ, ਵਪਾਰ, ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਸਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਿਤਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸਂਵਿਭਜ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੇਭ੍ਯੋ ਮਿਤਂ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਮਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ। ਦਦਾਤ੍ਯਮਿਤ੍ਰੇष੍ਵਪਿ ਯਾਚਿਤਃ ਸਂ- ਸ੍ਤਮਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਹਤ੍ਯਨਰ੍ਥਾਃ
ਉਹ ਮਿਠਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ; ਮਿਠਾ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਹੱਦ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਗਣ 'ਤੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।