ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨੁਗਂ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤਾਨੁਗਾ । ਅਸਂਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਯਮਰ੍ਯਾਦਃ ਪਣ੍ਡਿਤਾਖ੍ਯਾਂ ਲਭੇਤ ਸਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਝ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸਮਝ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਅਟੁੱਟ ਹੈ—ਉਹੀ ਸਿਆਣੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਮੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇਵ ਚ। ਵਿਚਰਤ੍ਯਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧੋ ਯਃ ਸ ਪਣ੍ਡਿਤ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵੱਡਾ ਧਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਚ ਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧੋ ਦਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮਨਾਃ । ਅਰ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚਾਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਰ੍ਮੂਢ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਜੋ ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ, ਗਰੀਬ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਧਨ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੂਰਖ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਮਰ੍ਥਂ ਯਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਾਰ੍ਥਮਨੁਤਿष੍ਠਤਿ। ਮਿਥ੍ਯਾ ਚਰਤਿ ਮਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਯਸ਼੍ਚ ਮੂਢਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਆਪਣਾ ਸੁਆਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਝੂਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਮੂਰਖ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਮਾਨ੍ਕਾਮਯਤਿ ਯਃ ਕਾਮਯਾਨਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍। ਬਲਵਨ੍ਤਂ ਚ ਯੋ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਤਮਾਹੁਰ੍ਮੂਢਚੇਤਸਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਮੂਰਖ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਅਮਿਤ੍ਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਮਿਤ੍ਰਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਚ । ਕਰ੍ਮ ਚਾਰਭਤੇ ਦੁष੍ਟਂ ਤਮਾਹੁਰ੍ਮੂਢਚੇਤਸਮ੍
ਜੋ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਮੂਰਖ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸਾਰਯਤਿ ਕृਤ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਚਿਕਿਤ੍ਸਤੇ। ਚਿਰਂ ਕਰੋਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਸ ਮੂਢੋ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਔਖਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਮਾ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਓਹ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤृਭ੍ਯੋ ਨ ਦਦਾਤਿ ਦੈਵਤਾਨਿ ਨ ਚਾਰ੍ਚਤਿ । ਸੁਹृਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਨ ਲਭਤੇ ਤਮਾਹੁਰ੍ਮੂਢਚੇਤਸਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ—ਉਸਨੂੰ ਮੂਰਖ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਹੂਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਹ੍ਯਪृष੍ਟੋ ਬਹੁ ਭਾषਤੇ। ਅਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਮੂਢਚੇਤਾ ਨਰਾਧਮਃ
ਜੋ ਬਿਨਾ ਬੁਲਾਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਬਹੁਤ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਮੂਰਖ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ।
ਪਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿ ਦੋषੇਣ ਵਰ੍ਤਮਾਨਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤਥਾ। ਯਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤ੍ਯਨੀਸ਼ਾਨਃ ਸ ਚ ਮੂਢਤਮੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਗਲਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਬਲਮਾਜ੍ਞਾਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਅਲਭ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਮੂਢਬੁਦ੍ਧਿਰਿਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸਨੂੰ ਇਥੇ ਮੂਰਖ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਯੋ ਰਾਜਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਚ । ਕਦਰ੍ਯਂ ਭਜਤੇ ਯਸ਼੍ਚ ਤਮਾਹੁਰ੍ਮੂਢਚੇਤਸਮ੍
ਜੋ ਅਣਸਿਖਣ ਯੋਗ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਿਖਣ ਯੋਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦਾ, ਜਾਂ ਜੋ ਕੰਜੂਸ ਨਾਲ ਸਾਥ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਮੂਰਖ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਏਕਃ ਸਂਪਨ੍ਨਮਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਵਸ੍ਤੇ ਵਾਸਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਯੋऽਸਂਵਿਭਜ੍ਯ ਭृਤ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਕੋ ਨृਸ਼ਂਸਤਰਸ੍ਤਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਰਲੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੰਡਦਾ—ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਦਈ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏਕਃ ਪਾਪਾਨਿ ਕੁਰੁਤੇ ਫਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਮਹਾਜਨਃ। ਭੋਕ੍ਤਾਰੋ ਵਿਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਤਾ ਦੋषੇਣ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਕਲਾ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਏਕਂ ਹਨ੍ਯਾਨ੍ਨ ਵਾ ਹਨ੍ਯਾਦਿषੁਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਧਨੁष੍ਮਤਾ। ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਤੋਤ੍ਸृष੍ਟਾ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਸਰਾਜਕਮ੍
ਧਨੁਧਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ ਮਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਅਕਲਮੰਦ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਏਕਯਾ ਦ੍ਵੇ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਵਸ਼ੇ ਕੁਰੁ। ਪਞ੍ਚ ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ षਟ੍ ਸਪ੍ਤ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੀ ਭਵਾ
ਇੱਕ ਨਾਲ ਦੋ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰ, ਪੰਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਛੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਸੱਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾ।
ਏਕਂ ਵਿषਰਸੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣੈਕਸ਼੍ਚ ਵਧ੍ਯਤੇ। ਸਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਸਪ੍ਰਜਂ ਹਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪਿਪ੍ਲਵਃ
ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਰਾਜਾ ਮਾੜੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਲੋਕ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਃ ਸ੍ਵਾਦੁ ਨ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਏਕਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਾਨ੍ਨ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍। ਏਕੋ ਨ ਗਚ੍ਛੇਦਧ੍ਵਾਨਂ ਨੈਕਃ ਸੁਪ੍ਤੇषੁ ਜਾਗृਯਾਤ੍
ਕਦੇ ਵੀ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਖਾ, ਧਨ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਕਰ, ਇਕੱਲਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਤੈਅ ਕਰ, ਤੇ ਜਦ ਸਭ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਕੱਲਾ ਜਾਗਦਾ ਨਾ ਰਹਿ।
ਏਕਮੇਵਾਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਦ੍ਯਦ੍ਰਾਜਨ੍ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ। ਸਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਗਸ੍ਯ ਸੋਪਾਨਂ ਪਾਰਾਵਾਰਸ੍ਯ ਨੌਰਿਵ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਇਕੱਲਾ, ਦੂਜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ, ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖ—ਸੱਚਾਈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪੈੜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨੌਕਾ।
ਏਕਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਾਂ ਦੋषੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ। ਯਦੇਨਂ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਯੁਕ੍ਤਮਸ਼ਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਜਨਃ
ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਔਗੁਣ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ—ਜਦ ਲੋਕ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਣ ਕਿ ਉਹ ਧੀਰਜ ਕਰਕੇ ਅਸਹਾਇ ਹਨ।
ਸੋऽਸ੍ਯ ਦੋषੋ ਨ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਹਿ ਪਰਮਂ ਬਲਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਗੁਣੋ ਹ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਨਾਂ ਭੂषਣਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਇਹ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਧੀਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ; ਧੀਰਜ ਅਸਹਾਇ ਲਈ ਗੁਣ ਹੈ, ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲਈ ਸ਼ਿੰਗਾਰ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਵਸ਼ੀਕृਤੀਰ੍ਲੋਕੇ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਕਿਂ ਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ। ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਖਙ੍ਗਃ ਕਰੇ ਯਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਜਨਃ
ਧੀਰਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਤृਣੇ ਪਤਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ। ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਵਾਨ੍ਪਰਂ ਦੋषੈਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚੈਵ ਯੋਜਯੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਘਾਹ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕ੍ਸ਼ਮੈਕਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ । ਵਿਦ੍ਯੈਕਾ ਪਰਮਾ ਤृਪ੍ਤਿਰਹਿਂਸੈਕਾ ਸੁਖਾਵਹਾ
ਇੱਕ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਹੈ — ਧਰਮ; ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ — ਧੀਰਜ; ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡੀ ਤਸੱਲੀ — ਗਿਆਨ; ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸੁਖ ਦਾ ਸਰੋਤ — ਅਹਿੰਸਾ।
ਦ੍ਵਾਵਿਮੌ ਗ੍ਰਸਤੇ ਭੂਮਿਃ ਸਰ੍ਪੋ ਬਲਿਸ਼ਯਾਨਿਵ। ਰਾਜਾਨਂ ਚਾਵਿਰੋਦ੍ਧਾਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਚਾਪ੍ਰਵਾਸਿਨਮ੍
ਧਰਤੀ ਦੋ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪਏ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਦ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਣੀ ਨਰਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਸ੍ਮਿਁਲ੍ਲੋਕੇ ਵਿਰੋਚਤੇ । ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ਪਰੁषਂ ਕਿਂਚਿਦਸਤੋऽਨਰ੍ਚਯਂਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ: ਨਾਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਰੜੇ ਜਾਂ ਝੂਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ।
ਦ੍ਵਾਵਿਮੌ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਪਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਿਣੌ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕਾਮਿਤਕਾਮਿਨ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਖਾਃ ਪੂਜਿਤਪੂਜਕਾਃ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਾਹਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ, ਤੇ ਮੂਰਖ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਵਿਮੌ ਕਣ੍ਟਕੌ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੌ ਸ਼ਰੀਰਪਰਿਸ਼ੋषਿਣੌ। ਯਸ਼੍ਚਾਧਨਃ ਕਾਮਯਤੇ ਯਸ਼੍ਚ ਕੁਪ੍ਯਤ੍ਯਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਦੋ ਤੇਜ਼ ਕੰਟੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਗਰੀਬ ਜੋ ਚਾਹਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਵੇਵ ਨ ਵਿਰਾਜੇਤੇ ਵਿਪਰੀਤੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਨਿਰਾਰਮ੍ਭਃ ਕਾਰ੍ਯਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਃ
ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ: ਘਰਵਾਲਾ ਜੋ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਭਿਖਾਰੀ ਜੋ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਵਿਮੌ ਪੁਰੁषੌ ਰਾਜਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯੋਪਰਿ ਤਿष੍ਠਤਃ। ਪ੍ਰਭੁਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਦਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਾਨਵਾਨ੍
ਦੋ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜਾ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਜੋ ਦਾਨੀ ਹੈ।