ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾ ਭਾਰਮਿਮਂ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਦੇਵੀ ਪृਥਿਵੀ ਵਲੇਨ। ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਸਪੋ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਨਦ੍ਯਃ
ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਢੋ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਵਹਾ ਕੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਵਰ੍षਤਿ ਭੂਰਿਤੇਜਾਃ ਸਨ੍ਨਾਦਯਨ੍ਨਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ। ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਨ੍ਬਲਭਿਦ੍ਦੇਵਤਾਨਾਮ੍
ਚਮਕਦਾਰ ਇੰਦਰ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਨੇ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਮਨਸਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇਨ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸ਼੍ਰੈष੍ਠ੍ਯਮਾਪ। ਸਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਂ ਪਾਲਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਦਮਂ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸਮਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਸੰਜਮ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੁਪਸੇਵਮਾਨੋ ਯੋ ਦੇਵਰਾਜ੍ਯਂ ਮਘਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ ਮੁਖ੍ਯਮ੍। ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਚਾਰ ਸਮੀਹਿਤਃ ਸਂਸ਼ਿਮਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਵਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਮਘਵਾਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਲਕੜੀ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਤਿਰੁਧ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇਨ ਦੇਵਾਨਾਮਗਮਦ੍ਗੌਰਵਂ ਸਃ। ਤਥਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਕਰ੍ਮਣਾऽਮੁਤ੍ਰ ਭਾਨ੍ਤਿ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋऽਥਾਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ
ਜਦੋਂ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰੇ, ਰੁਦਰ, ਆਦਿਤ, ਵਸੁ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਤੇ ਉੱਥੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਯਮੋ ਰਾਜਾ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਃ ਕੁਬੇਰੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚ ਸੂਤ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਨਿਪੇਵਮਾਣਾ ऋषਯੋऽਮੁਤ੍ਰ ਭਾਨ੍ਤਿ
ਯਮ, ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ), ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਰਥੀ — ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨਨ੍ਨਿਮਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ਾਂ ਚ। ਸ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਤਾਂ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ਸਨ੍ ਵ੍ਯਾਯਚ੍ਛਸੇਕ ਸਞ੍ਜਯ ਕੌਰਵਾਰ੍ਥੇ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਜਯਾ, ਤੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕਿਉਂ ਹਿਚਕਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਆਮ੍ਨਾਯੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸਂਯੋਗਮਸ੍ਯ ਤਥਾऽਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਰਾਜਸੂਯੇ ਚ ਵਿਦ੍ਧਿ। ਸਂਯੁਜ੍ਯਤੇ ਧਨੁਪਾ ਵਰ੍ਮਣਾ ਚ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯੈ ਰਥਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਭੂਯਃ
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ, ਬਕਤਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਤੇ ਚੇਦਿਮੇ ਕੌਰਵਾਣਾਮ੍ਰੁਪਾਯ- ਮਵਗਚ੍ਛੇਯੁਵਧੇਨੈਵ ਪਾਰ੍ਥਾਃ। ਧਰ੍ਮਤ੍ਰਾਣਂ ਪੁਣ੍ਯਮੇषਾਂ ਕृਤਂ ਸ੍ਯਾ- ਦਾਰ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਭੀਮਸੇਨਂ ਨਿਗृਹ੍ਯ
ਜੇ ਇਹ ਕੌਰਵ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸਮਝ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਧਰਮਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ।
ਤੇ ਚੇਤ੍ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾ ਆਪਦ੍ਯੇਰਨ੍ਦਿष੍ਟਵਸ਼ੇਨ ਮृਤ੍ਯੁਮ੍। ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਪੂਰਯਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਤਦਪ੍ਯੇषਾਂ ਨਿਧਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮ੍
ਜੇ ਪਿਤਰੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਸੇ ਅਣਚਾਹੀ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਅੰਤ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਉਤਾਹੋ ਤ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯਮੇਵ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਧਰ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਮ੍। ਅਯੁਦ੍ਧੇ ਵਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਧਰ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਤੇ ਵਾਚਮਿਮਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੋਮਿ
ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਤੈਥੋਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਂਵਿਭਾਗ- ਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸਞ੍ਜਯ ਸ੍ਵਂ ਚ ਕਰ੍ਮ। ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਥੋ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸ ਵਾ ਨਿਨ੍ਦ ਵਾ ਯਾ ਮਤਿਸ੍ਤੇ
ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੰਡ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰਮ, ਸੰਜਯਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰ।
ਅਧੀਯੀਤ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੈ ਯਜੇਤ ਦਦ੍ਯਾਦੀਯਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਚੈਵ। ਅਧ੍ਯਾਪ੍ਰਯੇਦ੍ਯਾਜਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਯਾਜ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਨ੍ਵਾ ਵਿਹਿਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛੇਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਯਗ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਲੈਣਾ, ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਾ, ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਯਗ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਧੀਯੀਤ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਥੋ ਯਜੇਤ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਧਨਂ ਨ ਤੁ ਯਾਚੇਤ ਕਿਂਚਿਤ੍। ਨ ਯਾਜਯੇਨ੍ਨ ਤੁ ਚਾਧ੍ਯਾਪਯੀਤ ਏਵਂ ਸ੍ਮृਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਃ ਪੁਰਾਣਃ
ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਯਗ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਯਗ ਕਰਵਾਏ ਨਾ ਪੜ੍ਹਾਏ। ਇਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਤਥਾ ਰਾਜਨ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇਣਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋऽਥ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ। ਯਜ੍ਞੈਦਿष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨਧੀਤ੍ਯ ਦਾਰਾਨ੍ਕृਵਾ ਪੁਣ੍ਯਕृਦਾਵਸੇਦ੍ਗृਹਾਨ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਯਗ ਕਰੇ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਵਿਆਹ ਕਰੇ ਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ।
ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਮਧੀਤ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਵ੍ਰਜਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍। ਵੈਸ਼੍ਯੋऽਧੀਤ੍ਯ ਕृषਿਗੋਰਕ੍ਸ਼ਪਣ੍ਯੈ- ਰ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਵਨ੍ਪਾਲਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼, ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਖੇਤੀ, ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਤੇ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਧਰ੍ਮਃ ਪੁਰਾਣਃ
ਇਹੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਤਾਨ੍ਰਾਜਾ ਪਾਲਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਨਿਯੋਜਯਨ੍ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ। ਅਕਾਮਾਤ੍ਮਾ ਸਮਵृਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਨਾਧਾਰ੍ਮਿਕਾਨਨੁਰੁਧ੍ਯੇਤ ਕਾਮਾਤ੍
ਰਾਜਾ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਹਰ ਵਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਦਿੰਦਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਦੇਵੇ।
ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦਿ ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਕਸ਼੍ਚਿ- ਦਭਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੋਪਪਨ੍ਨਃ । ਸ ਤਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਨੁਸ਼ਿष੍ਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਨ ਚੈਤਦ੍ਬੁਧ੍ਯੇਦਿਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸਾਧੁਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਏ; ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਕੰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਪਾਦਿਤਂ ਵਰ੍ਮ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਧਨੁਸ਼੍ਚ
ਕਵਚ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਧਨੁ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦਸ੍ਯੁਵਧੇਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਸੋऽਯਂ ਦੋषਃ ਕੁਰੁਭਿਸ੍ਤੀਵ੍ਰਰੂਪਃ । ਅਧਰ੍ਮਜ੍ਞੈਰ੍ਧਰ੍ਮਮਬੁਧ੍ਯਮਾਨੈਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਃ ਸਞ੍ਜਯ ਸਾਧੁ ਤਨ੍ਨ
ਉਥੇ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹਨ, ਸੰਜਯਾ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸਪੁਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਹਰੇਤ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਮਕਸ੍ਮਾਤ੍। ਨਾਵੇਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਰਾਜਧਰ੍ਮਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤਦਨ੍ਵਯਾਃ ਕੁਰਵਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ
ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਅਣਯਾਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਜਧਰਮ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੁ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤੇਨੋ ਹਰੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਧਨਂ ਹ੍ਯਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਹਰੇਤ ਦृष੍ਟਃ । ਉਭੌ ਗਰ੍ਹ੍ਯੌ ਭਵਤਃ ਸਞ੍ਜਯੈਤੌ ਕਿਂ ਵੈ ਪृਥਤ੍ਕਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੇ
ਜਿੱਥੇ ਚੋਰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਧਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹਨ, ਸੰਜਯਾ। ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ?
ਸੋऽਯਂ ਲੋਭਾਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਮੇਤਂ ਯਮਿਚ੍ਛਤਿ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾਨੁਗਾਮੀ। ਭਾਗਃ ਪੁਨਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਨਿਵਿष੍ਟ- ਸ੍ਤਂ ਨਃ ਕਸ੍ਮਾਦਾਦਦੀਰਨ੍ਪਰੇ ਵੈ
ਉਹ ਲੋਭ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪੱਕਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਪਦੇ ਯੁਧ੍ਯਤਾਂ ਨੋ ਵਧੋऽਪਿ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਪਪਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਮ੍। ਏਤਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਕੌਰਵਾਣਾਂ ਪੁਰਾਣਾ- ਨਾਚਕ੍ਸ਼ੀਥਾਃ ਸਞ੍ਜਯ ਰਾਜਮਧ੍ਯੇ
ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਸੰਜਯਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਹ ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਧਰਮ ਬਿਆਨ ਕਰ।
ਏਤੇ ਮਦਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਾਭਿਪਨ੍ਨਾਃ ਸਮਾਨੀਤਾ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰੇਣ ਮੂਢਾਃ। ਇਦਂ ਪੁਨਃ ਕਰ੍ਮ ਪਾਪੀਯ ਏਵ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਯ ਵਤ੍ਤਂ ਕੁਰੂਣਾਮ੍
ਇਹ ਲੋਕ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪਾਪੀ ਹੈ—ਸਭਾ ਵਿਚ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ।
ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਂ ਸ਼ੀਲਵृਤ੍ਤੋਪਪਨ੍ਨਾਮ੍। ਯਦੁਪੈਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤ ਕੁਰਵੋ ਭੀष੍ਮਮੁਖ੍ਯਾਃ ਕਾਮਾਨਿਗੇਨੋਪਰੁਦ੍ਧਾਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤੀਮ੍
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਜੋ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਕੁਰੁਆਂ ਨੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਆਗੂ ਹੋ ਕੇ, ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੀ ਗਈ ਸੀ।
ਤਾਂ ਚੇਤ੍ਤਦਾ ਤੇ ਸਕੁਮਾਰਵृਦ੍ਧਾ ਅਵਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਕੁਰਵਃ ਸਮੇਤਾਃ । ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋऽਕਰਿष੍ਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਕृਤਮਸ੍ਯਾਭਵਿष੍ਯਤ੍
ਜੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਰੁ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਃ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮ੍ਯਾਨ੍ਨਿਨਾਯ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਾਣਾਂ ਚ ਕृष੍ਣਾਮ੍। ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਨੀਤਾ ਕਰੁਣਂ ਵ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਰ੍ਨਾਥਮਵਾਪ ਕਿਂਚਿਤ੍
ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿਚ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਸੀਟਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਲਿਆਂਦੀ ਹੋਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਸਹਾਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਾਦੇਵ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭੂਪਾ ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਤੁਂ ਸਭਾਯਾਮ੍। ਏਕਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣੋ ਧਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਰਾਜੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ। ਸਿਰਫ ਰਥੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਥੋੜੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।