ਅਵਿਨਾਸ਼ਂ ਸਞ੍ਜਯ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾ- ਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਭੂਤਿਮੇषਾਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ। ਤਥਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਸੂਤ ਸਮਾਸ਼ਂਸੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਿਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਭਲਾਈ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਮੋ ਹਿ ਮੇ ਸਞ੍ਜਯ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਬ੍ਰੂਯਾਂ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤੇਤਿ। ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਹਿ ਪ੍ਰਿਯਮੇਤਚ੍ਛृਣੋਮਿ ਮਨ੍ਯੇ ਚੈਤਤ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਸਮਕ੍ਸ਼ਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰ ਲੈਣ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਇਹ ਚੰਗੀ ਹੈ।
ਸੁਦੁष੍ਕਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਮੋ ਹਿ ਨੂਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸਞ੍ਜਯ ਪਾਣ੍ਡਵੇਨ। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਗृਦ੍ਧੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਕਸ੍ਮਾਦੇषਾਂ ਕਲਹੋ ਨਾਵਮੂਰ੍ਚ੍ਛੇਤ੍
ਸੰਜਯਾ, ਉਥੇ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਜਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਝਗੜਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਵਧੇ?
ਨ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਚਰਂ ਸਞ੍ਜਯੇਹ ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਜਾਨਾਮਿ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਾਚ੍ਚ ਅਥੋ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਜ੍ਜਯ ਪਾਣ੍ਡਵਸ੍ਯ ਉਤ੍ਸਾਹਿਨਃ ਪੂਰਯਤਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ
ਪਰ ਸੰਜਯਾ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ, ਸੰਜਯਾ, ਤੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਕਿਉਂ?
ਯਥਾਖ੍ਯਾਤਮਾਵਮਤਃ ਕੁਟੁਮ੍ਬੇ ਪੁਰਾ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਸਾਧੁਵਿਲੋਪਮਾਤ੍ਥ। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਧੌ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਯਥਾਵ- ਦੁਚ੍ਚਾਵਚਾ ਮਤਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਹੇਠੀਆਂ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਣਾऽऽਹੁਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮੇਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਹਿਨ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਸਿਦ੍ਧਿਮੇਕੇ। ਨਾਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਸ੍ਯ ਤृਪ੍ਯੇ- ਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨਪੀਹ ਵਿਹਿਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਖਾਏ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਾ ਵੈ ਵਿਦ੍ਯਾਃ ਸਾਧਯਨ੍ਤੀਹ ਕਰ੍ਮ ਤਾਸਾਂ ਫਲਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨੇਤਰਾਸਾਮ੍। ਤਤ੍ਰੇਹ ਵੈ ਦृष੍ਟਫਲਂ ਤੁ ਕਰ੍ਮ ਪੀਤ੍ਵੋਦਕਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਤृष੍ਣਯਾऽऽਰ੍ਤਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋऽਯਂ ਵਿਧਿਰ੍ਵਿਹਿਤਃ ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਸਂਵਰ੍ਤਤੇ ਸਞ੍ਜਯ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ। ਤਤ੍ਰ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਕਰ੍ਮਣਃ ਸਾਧੁ ਮਨ੍ਯੇ- ਨ੍ਮੋਘਂ ਤਸ੍ਯਾਲਪਿਤਂ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ
ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ: ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸੰਜਯਾ; ਉਥੇ ਕਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾऽਮੀ ਭਾਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ਪਰਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮਣੈਵੇਹ ਪ੍ਲਵਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ। ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਵਿਦਧਤ੍ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮੁਦੇਤਿ ਸੂਰ੍ਯਃ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ ਉਗਦਾ ਹੈ।
ਮਾਸਾਰ੍ਧਮਾਸਾਨਥ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਗਾ- ਨਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯੁਪੈਤਿ। ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਦਹਤੇ ਜਾਤਵੇਦਾਃ ਸਮਿਦ੍ਧ੍ਯਮਾਨਃ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਤਾਰੇਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਾਤਵੇਦ ਅੱਗ, ਜਦੋਂ ਜਲਦੀ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ ਸੜਦੀ ਹੈ।
ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾ ਭਾਰਮਿਮਂ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਦੇਵੀ ਪृਥਿਵੀ ਵਲੇਨ। ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਸਪੋ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਨਦ੍ਯਃ
ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਢੋ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਵਹਾ ਕੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਵਰ੍षਤਿ ਭੂਰਿਤੇਜਾਃ ਸਨ੍ਨਾਦਯਨ੍ਨਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ। ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਨ੍ਬਲਭਿਦ੍ਦੇਵਤਾਨਾਮ੍
ਚਮਕਦਾਰ ਇੰਦਰ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਨੇ, ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਮਨਸਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇਨ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸ਼੍ਰੈष੍ਠ੍ਯਮਾਪ। ਸਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਂ ਪਾਲਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਦਮਂ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸਮਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਸੰਜਮ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੁਪਸੇਵਮਾਨੋ ਯੋ ਦੇਵਰਾਜ੍ਯਂ ਮਘਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ ਮੁਖ੍ਯਮ੍। ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਚਾਰ ਸਮੀਹਿਤਃ ਸਂਸ਼ਿਮਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਵਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਮਘਵਾਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਲਕੜੀ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਤਿਰੁਧ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇਨ ਦੇਵਾਨਾਮਗਮਦ੍ਗੌਰਵਂ ਸਃ। ਤਥਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਕਰ੍ਮਣਾऽਮੁਤ੍ਰ ਭਾਨ੍ਤਿ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋऽਥਾਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ
ਜਦੋਂ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰੇ, ਰੁਦਰ, ਆਦਿਤ, ਵਸੁ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਤੇ ਉੱਥੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਯਮੋ ਰਾਜਾ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਃ ਕੁਬੇਰੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚ ਸੂਤ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਨਿਪੇਵਮਾਣਾ ऋषਯੋऽਮੁਤ੍ਰ ਭਾਨ੍ਤਿ
ਯਮ, ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ), ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਰਥੀ — ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨਨ੍ਨਿਮਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ਾਂ ਚ। ਸ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਤਾਂ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ਸਨ੍ ਵ੍ਯਾਯਚ੍ਛਸੇਕ ਸਞ੍ਜਯ ਕੌਰਵਾਰ੍ਥੇ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਜਯਾ, ਤੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕਿਉਂ ਹਿਚਕਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਆਮ੍ਨਾਯੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸਂਯੋਗਮਸ੍ਯ ਤਥਾऽਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਰਾਜਸੂਯੇ ਚ ਵਿਦ੍ਧਿ। ਸਂਯੁਜ੍ਯਤੇ ਧਨੁਪਾ ਵਰ੍ਮਣਾ ਚ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯੈ ਰਥਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਭੂਯਃ
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ, ਬਕਤਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਤੇ ਚੇਦਿਮੇ ਕੌਰਵਾਣਾਮ੍ਰੁਪਾਯ- ਮਵਗਚ੍ਛੇਯੁਵਧੇਨੈਵ ਪਾਰ੍ਥਾਃ। ਧਰ੍ਮਤ੍ਰਾਣਂ ਪੁਣ੍ਯਮੇषਾਂ ਕृਤਂ ਸ੍ਯਾ- ਦਾਰ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਭੀਮਸੇਨਂ ਨਿਗृਹ੍ਯ
ਜੇ ਇਹ ਕੌਰਵ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸਮਝ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਧਰਮਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ।
ਤੇ ਚੇਤ੍ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾ ਆਪਦ੍ਯੇਰਨ੍ਦਿष੍ਟਵਸ਼ੇਨ ਮृਤ੍ਯੁਮ੍। ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਪੂਰਯਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਤਦਪ੍ਯੇषਾਂ ਨਿਧਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮ੍
ਜੇ ਪਿਤਰੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਸੇ ਅਣਚਾਹੀ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਅੰਤ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਉਤਾਹੋ ਤ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯਮੇਵ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਧਰ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਮ੍। ਅਯੁਦ੍ਧੇ ਵਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਧਰ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਤੇ ਵਾਚਮਿਮਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੋਮਿ
ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਤੈਥੋਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਂਵਿਭਾਗ- ਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸਞ੍ਜਯ ਸ੍ਵਂ ਚ ਕਰ੍ਮ। ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਥੋ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸ ਵਾ ਨਿਨ੍ਦ ਵਾ ਯਾ ਮਤਿਸ੍ਤੇ
ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੰਡ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰਮ, ਸੰਜਯਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰ।
ਅਧੀਯੀਤ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੈ ਯਜੇਤ ਦਦ੍ਯਾਦੀਯਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਚੈਵ। ਅਧ੍ਯਾਪ੍ਰਯੇਦ੍ਯਾਜਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਯਾਜ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਨ੍ਵਾ ਵਿਹਿਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛੇਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਯਗ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਲੈਣਾ, ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਾ, ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਯਗ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਧੀਯੀਤ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਥੋ ਯਜੇਤ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਧਨਂ ਨ ਤੁ ਯਾਚੇਤ ਕਿਂਚਿਤ੍। ਨ ਯਾਜਯੇਨ੍ਨ ਤੁ ਚਾਧ੍ਯਾਪਯੀਤ ਏਵਂ ਸ੍ਮृਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਃ ਪੁਰਾਣਃ
ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਯਗ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਯਗ ਕਰਵਾਏ ਨਾ ਪੜ੍ਹਾਏ। ਇਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਤਥਾ ਰਾਜਨ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇਣਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋऽਥ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ। ਯਜ੍ਞੈਦਿष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨਧੀਤ੍ਯ ਦਾਰਾਨ੍ਕृਵਾ ਪੁਣ੍ਯਕृਦਾਵਸੇਦ੍ਗृਹਾਨ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਯਗ ਕਰੇ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਵਿਆਹ ਕਰੇ ਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ।
ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਮਧੀਤ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਵ੍ਰਜਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍। ਵੈਸ਼੍ਯੋऽਧੀਤ੍ਯ ਕृषਿਗੋਰਕ੍ਸ਼ਪਣ੍ਯੈ- ਰ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਵਨ੍ਪਾਲਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼, ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਖੇਤੀ, ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਤੇ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਧਰ੍ਮਃ ਪੁਰਾਣਃ
ਇਹੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਤਾਨ੍ਰਾਜਾ ਪਾਲਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਨਿਯੋਜਯਨ੍ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ। ਅਕਾਮਾਤ੍ਮਾ ਸਮਵृਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਨਾਧਾਰ੍ਮਿਕਾਨਨੁਰੁਧ੍ਯੇਤ ਕਾਮਾਤ੍
ਰਾਜਾ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਹਰ ਵਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਦਿੰਦਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਦੇਵੇ।
ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦਿ ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਕਸ਼੍ਚਿ- ਦਭਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੋਪਪਨ੍ਨਃ । ਸ ਤਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਨੁਸ਼ਿष੍ਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਨ ਚੈਤਦ੍ਬੁਧ੍ਯੇਦਿਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸਾਧੁਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਏ; ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਕੰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਪਾਦਿਤਂ ਵਰ੍ਮ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਧਨੁਸ਼੍ਚ
ਕਵਚ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਧਨੁ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।