ਕਾਂ ਨੁ ਵਾਚਂ ਸਞ੍ਜਯ ਮੇ ਸ਼ृਣੋषਿ। ਯੁਦ੍ਧੈषਿਣੀਂ ਯੇਨ ਯੁਦ੍ਧਾਦ੍ਬਿਭੇषਿ । ਅਯੁਦ੍ਧਂ ਵੈ ਤਾਤ ਯੁਦ੍ਧਾਦ੍ਗਰੀਯਃ ਕਸ੍ਤਲ੍ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਾਤੁ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ ਸੂਤ
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ? ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈਂ। ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਪੁੱਤ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਰਥੀ।
ਅਕੁਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਸਞ੍ਜਯ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਮਨਸਾ ਯਂ ਯਮਿਚ੍ਛੇਤ੍। ਨ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦਿਤਂ ਮਮੈਤ- ਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯੁਦ੍ਧਾਦ੍ਬਹੁ ਯਲ੍ਲਘੀਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮੇਰੇ ਜਾਣਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਕੁਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਜਾਤੁ ਨਰੋऽਵਗਚ੍ਛੇ- ਤ੍ਕੋ ਦੇਵਸ਼ਪ੍ਤੋ ਹਿ ਵृਣੀਤ ਯੁਦ੍ਧਮ੍। ਸੁਖੈषਿਣਃ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਾ ਧਰ੍ਮਾਦਹੀਨਂ ਯਚ੍ਚ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਮ੍
ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਯੁੱਧ ਚੁਣੇਗਾ? ਪਾਰਥ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮੋਦਯਂ ਸੁਖਮਾਸ਼ਂਸਮਾਨਾਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੋਪਾਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਮ ਦੁਃਖਮ੍। ਸੁਖਂ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਰ੍ਵਿਜਿਘਾਂਸੁਸ਼੍ਚ ਦੁਃਖਂ ਕਰ੍ਮਾਰਭੇਦ੍ਯਚ੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਨਪੇਤਮ੍
ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੁਖ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਜਾ ਨਹੀਂ।
ਕ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਸ਼ਾਨੁਰਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਾਭਿਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਂ ਦੁਨੋਤਿ। ਯਯਾ ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤੋ ਨ ਕਰੋਤਿ ਦੁਃਖਂ ਤृष੍ਣਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਦਪੇਤਾਮ੍
ਕੌਣ, ਜੋ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ
ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਤ੍ਵਸ੍ਮਾਨ੍ਸਂਪ੍ਰਣੁਦੇਤ੍ਕੁਰੁਭ੍ਯਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਉਕਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਯਾਦਵੁਧਸ੍ਯੈਵ ਕਾਮਃ। ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਹृਦਯਂ ਦੁਨੋਤਿ
ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹਥਿਆਰ ਰਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਿਲ ਦੁੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਜਾ ਵਿषਮਸ੍ਥਃ ਪਰੇषੁ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਤਿ ਤਨ੍ਨ ਸਾਧੁ। ਯਥਾऽऽਤ੍ਮਨਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵृਤ੍ਤਮੇਵ ਤਥਾ ਪਰੇਤਾਮਪਿ ਸੋऽਭ੍ਯੁਪੈਤਿ
ਰਾਜਾ ਆਪ, ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪਿਆ, ਤਾਕਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਰਤੂਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਪੜਦਾ ਹੈ।
ਆਸਨ੍ਨਮਗ੍ਨਿਂ ਤੁ ਨਿਦਾਘਕਾਲੇ ਗਮ੍ਭੀਰਕਕ੍ਸ਼ੇ ਗਹਨੇ ਵਿਸृਜ੍ਯ। ਯਥਾ ਵਿਵृਦ੍ਧਂ ਵਾਯੁਵਸ਼ੇਨ ਸ਼ੋਚੇ- ਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਵ੍ਯਪਾਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗਹਿਰੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦ ਵਾਯੂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਠੰਡੀ ਰੁੱਤ ਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋऽਦ੍ਯ ਰਾਜਾ ਲਾਲਪ੍ਯਤੇ ਸਞ੍ਜਯ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ । ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਨਾਰ੍ਜਵੇ ਰਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਨ੍ਦਂ ਮੂਢਮਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਂ ਤੁ
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਅੱਜ ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੰਜਯਾ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਰਖ, ਬੇਇਮਾਨ, ਸੁਸਤ-ਅਕਲ, ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ, ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਅਨਾਪ੍ਤਵਚ੍ਚਾਪ੍ਤਤਮਸ੍ਯ ਵਾਚਃ ਸੁਯੋਧਨੋ ਵਿਦੁਰਸ੍ਯਾਵਮਤ੍ਯ। ਸੁਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯੈषੀ ਸਂਬੁਧ੍ਯਮਾਨੋ ਵਿਸ਼ਤੇऽਧਰ੍ਮਮੇਵ
ਸੁਯੋਧਨ ਵਿਦੁਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਧਾਵਿਨਂ ਹ੍ਯਰ੍ਥਕਾਮਂ ਕੁਰੂਣਾਂ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਾਗ੍ਮਿਨਂ ਸ਼ੀਲਵਨ੍ਤਮ੍ । ਸ ਤਂ ਰਾਜਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਕੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨ ਸਸ੍ਮਾਰ ਵਿਦੁਰਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮ੍ਯਾਤ੍
ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਚਲਾਕ, ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਚੰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨੇਕ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਕੇਵਲ ਪੁੱਤ ਦੀ ਲਗਨ ਕਰਕੇ, ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਮਾਨਘ੍ਨਸ੍ਯਾਸੌ ਮਾਨਕਾਮਸ੍ਯ ਚੇਰ੍षੋਃ ਸਂਰਮ੍ਭਿਣਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਧਰ੍ਮਾਤਿਗਸ੍ਯ। ਦੁਰ੍ਭਾषਿਣੋ ਮਨ੍ਯੁਵਸ਼ਾਨੁਗਸ੍ਯ ਕਾਮਾਤ੍ਮਨੋ ਦੌਰ੍ਹृਦੈਰ੍ਭਾਵਿਤਸ੍ਯ
ਉਹ ਪੁੱਤ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਾਲਾ, ਈਰਖਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼, ਲਾਭ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ, ਕਰੜਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਖੁਆਹਿਸਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਨੇਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰੇਯਸੋ ਦੀਰ੍ਘਮਨ੍ਯੋ- ਰ੍ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੁਹਃ ਸਞ੍ਜਯ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧੇਃ। ਸੁਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯੈषੀ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਾਜਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮਕਾਮੌ
ਸੰਜਯਾ, ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਬੈਠਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਦੇ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੰਦ-ਅਕਲ ਹੈ।
ਤਦੈਵ ਮੇ ਸਞ੍ਜਯ ਦੀਵ੍ਯਤੋऽਭੂ- ਨ੍ਮਤਿਃ ਕੁਰੂਣਾਮਾਗਤਃ ਸ੍ਯਾਦਭਾਵਃ । ਕਾਵ੍ਯਾਂ ਵਾਚਂ ਵਿਦੁਰੋ ਭਾषਮਾਣੋ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਯਦ੍ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪੱਖੋਂ ਕੋਈ ਵਧਾਈ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਰ੍ਯਦਾ ਨਾਨ੍ਵਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਕੁਰੂਨ੍ਸੂਤ ਤਦਾऽਭ੍ਯਾਜਗਾਮ। ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮਨ੍ਵਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਤ੍ਤੇषਾਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਬਭੂਵ
ਜਦੋਂ ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਸੂਤ, ਤਦੋਂ ਕੁਰੁਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਪਈ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੀ।
ਤਦਰ੍ਥਲੁਬ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧ ਮੇऽਦ੍ਯ ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਸੂਤ। ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਃ ਸ਼ਕੁਨਿਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰੋ ਗਾਵਲ੍ਗਣੇ ਪਸ਼੍ਯ ਸਂਮੋਹਮਸ੍ਯ
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਸੰਜਯਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਪੁੱਤ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ: ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਰਥੀ ਦਾ ਪੁੱਤ (ਕਰਨ), ਅਤੇ ਗਾਵਲਗਣ। ਵੇਖ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੋऽਹਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਕਥਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੁਰੁਸृਞ੍ਜਯਾਨਾਮ੍ । ਆਤ੍ਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਪਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੇ ਵਿਦੁਰੇ ਦੀਰ੍ਘਦृष੍ਟੌ
ਮੈਂ ਵੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕੁਰੁਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ।
ਆਸ਼ਂਸਤੇ ਵੈ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਰਾਜ੍ਯਮਸਪਤ੍ਨਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍। ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਸ਼ਮਃ ਕੇਵਲਂ ਨੋਪਲਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਂ ਮਦ੍ਗਤੇ ਮਨ੍ਯਤੇऽਰ੍ਥਮ੍
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੱਡਾ, ਬਿਨਾ ਵੈਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਕ ਦੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਣੋ ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਾਰਣੀਯਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਗृਹੀਤਾਯੁਧਮਰ੍ਜੁਨਂ ਵੈ । ਆਸਂਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਪੁਰਾ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਕਰ੍ਣੋ ਨਾਭਵਦ੍ਦ੍ਵੀਪ ਏषਾਮ੍
ਕਰਨ ਜੋ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਗਲਤ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਕਰਨ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ?
ਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਜਾਨਾਤਿ ਸੁਯੋਧਨਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੋਣਸ਼੍ਚ ਜਾਨਾਤਿ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚ। ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਯੇ ਕੁਗ੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾऽਰ੍ਜੁਨਾਨ੍ਨਾਮ੍ਤ੍ਯਪਰੋ ਧਨੁਰ੍ਧਰਃ
ਕਰਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸੁਯੋਧਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦ੍ਰੋਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾਮਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਨੁਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਨਹੀਂ।
ਜਾਨਨ੍ਤ੍ਯੇਤਨ੍ਕੁਰਵਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਯੇ ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਭੂਮਿਪਾਲਾਃ ਸਮੇਤਾਃ। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੇ ਰਾਜ੍ਯਮਿਹਾਭਵਦ੍ਯਥਾ ਅਰਿਨ੍ਦਮੇ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇऽਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ
ਸਾਰੇ ਕੁਰੁ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ: ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਰਾਜ ਇੱਥੇ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਫਾਲਗੁਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤੇਨਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਹਰ੍ਤੁਂ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਮਮਤ੍ਵਮ੍ । ਕਿਰੀਟਿਨਾ ਤਾਲਮਾਤ੍ਰਾਯੁਧੇਨ ਤਦ੍ਵੇਦਿਨਾ ਸਂਯੁਗਂ ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ
ਫਿਰ ਵੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਜਾਣੇਗਾ, ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਗਾਣ੍ਡੀਵਵਿष੍ਫਾਰਿਤਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵ ਤੇ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਨ ਚੇਦੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਭੀਮਸੇਨਂ ਸੁਯੋਧਨੋ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸਿਦ੍ਧਮਰ੍ਥਮ੍
ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਤੰਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਸੁਣ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸੁਯੋਧਨ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪ੍ਯੇਤਨ੍ਨੋਤ੍ਸਹੇਤ੍ਤਾਤ ਹਰ੍ਤੁ- ਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਨੋ ਜੀਵਤਿ ਭੀਮਸੇਨੇ। ਧਨਞ੍ਜਯੇ ਨਕੁਲੇ ਚੈਵ ਸੂਤ ਤਥਾ ਵੀਰੇ ਸਹਦੇਵੇऽਸਹਿष੍ਣੌ
ਇੰਦਰ ਵੀ ਇਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਜਦ ਤੱਕ ਭੀਮਸੇਨ ਜੀਵਤ ਹੈ— ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ, ਨਕੁਲ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸਹਦੇਵ ਵੀ ਖੜੇ ਹਨ, ਸੂਤ।
ਸਚੇਦੇਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯੇਤ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਵृਦ੍ਧੋ ਰਾਜਾ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸੂਤ। ਏਵਂ ਰਣੇ ਪਾਣ੍ਡਵਕੋਪਦਗ੍ਧਾ ਨ ਨਸ਼੍ਯੇਯੁਃ ਸਞ੍ਜਯ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ
ਜੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਵੇ, ਤਾਂ, ਸੰਜਯਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੜੇ ਹੋਏ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ।
ਜਾਨਾਮਿ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਸ੍ਮਾਸੁ ਵृਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪੂਜਯਨ੍ਮਞ੍ਜਯਾਹਂ ਕ੍ਸ਼ਮੇਯਮ੍। ਵਚ੍ਚਾਸ੍ਮਾਕਂ ਕੌਰਵੈਰ੍ਭृਤਪੂਰ੍ਵਂ ਯਾ ਨੋ ਵृਤ੍ਤਿਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਤਦਾऽऽਸੀਤ੍
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਸੰਜਯਾ, ਕਿ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕਦੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ— ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ੀ— ਉਹ ਹੁਣ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਤਥੈਵ ਵਰ੍ਤਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਨ੍ਵਮਾਤ੍ਥ । ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਰਾਪ੍ਰਵ੍ਯੇ ਭਵਤੁ ਮਮੈਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸੂਯੋਧਨੋ ਯਚ੍ਛਤੁ ਭਾਗ੍ਨਾਗ੍ਰ੍ਯਃ
ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਉਥੇ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸੁਯੋਧਨ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਵੇ।
ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਾ ਪਾਣ੍ਡਵ ਤੇ ਵਿਚੇष੍ਟਾ ਲੋਕੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪਾਰ੍ਥ । ਮਹਾਸ਼੍ਰਾਵਂ ਜੀਵਿਤ ਚਾਪ੍ਯਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਪਾਣ੍ਡਵ ਮਾ ਵ੍ਯਨੀਨਸ਼ਃ
ਪਾਂਡਵ, ਤੇਰੀ ਚਾਲ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ। ਸ਼ੋਹਰਤ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਥਾਈ ਹੈ—ਇਹ ਵੇਖ, ਪਾਂਡਵ, ਤੇ ਬੇਸਮਝੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ।