ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਯੁष੍ਮਾਸੁ ਹੀਨਂ ਸਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਂ ਭੀਮਸੇਨਾਃ । ਉਦ੍ਭਾਸਤੇ ਹ੍ਯਞ੍ਜਨਬਿਨ੍ਦੁਵਤ੍ਤ- ਚ੍ਛੁਭ੍ਰੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕਿਲ੍ਬਿषਂ ਵਃ
ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੰਦ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਭੀਮਸੇਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਭਾਵ ਜਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਾਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਫ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸੇਗਾ।
ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਯੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ ਪਾਪੋਦਯੋ ਭਾਵਸਂਸ੍ਥਃ ਕੁਰੂਣਾਮ੍। ਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਯਾਞ੍ਜਾਤੁ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਜਾਨਨ੍ ਪਰਾਜਯੋ ਯਤ੍ਰ ਸਮੋ ਜਯਸ਼੍ਚ
ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਾ ਨਾਸ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੌਣ ਜਾਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਾਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?
ਤੇ ਵੈ ਧਨ੍ਯਾ ਯੈਃ ਕृਤਂ ਜ੍ਞਾਤਿਕਾਰ੍ਯਂ ਤੇ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸੁਹृਦੋ ਬਾਨ੍ਧਵਾਸ਼੍ਚ। ਉਪਕ੍ਰੁष੍ਟਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜੇਯੁ- ਰ੍ਯਤਃ ਕੁਰੂਣਾਂ ਨਿਯਤੋ ਵੈ ਭਵਃ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਉਹੀ ਸਾਭਾਗੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ। ਐਸੇ ਲੋਕ, ਜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਲਿਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਪੱਕੀ ਹੈ।
ਤੇ ਚੇਤ੍ਕੁਰੂਨਨੁਸ਼ਿष੍ਯਾਥ ਪਾਰ੍ਥਾ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿषਤੋ ਨਿਗृਹ੍ਯ। ਸਮਂ ਵਸ੍ਤਜ੍ਜੀਵਿਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਨ ਸ੍ਯਾ- ਦ੍ਯਜ੍ਜੀਵਧ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤਿਵਧੇਨ ਸਾਧੁ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਪਾਰਥੋ, ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜੀਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਕੋ ਹ੍ਯੇਵ ਯੁष੍ਮਾਨ੍ਸਹ ਕੇਸ਼ਵੇਨ ਸਚੇਕਿਤਾਨਾਨ੍ਪਾਰ੍षਤਬਾਹੁਗੁਪ੍ਤਾਨ੍। ਸਸਾਤ੍ਯਕੀਨ੍ਵਿषਹੇਤ ਪ੍ਰਜੇਤੁਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾऽਪਿ ਦੇਵਾਨ੍ਸਚਿਵਾਨ੍ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍
ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੇਕਿਤਾਨ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਟਯਕੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ—even ਜੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣ?
ਕੋ ਵਾ ਕੁਰੂਨ੍ਦ੍ਰੋਣਭੀष੍ਮਾਭਿਗੁਪ੍ਤਾ- ਨਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਲ੍ਯਕृਪਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ। ਰਣੇ ਵਿਜੇਤੁਂ ਵਿषਹੇਤ ਰਾਜਨ੍ ਰਾਧੇਯਗੁਪ੍ਤਾਨ੍ਸਹ ਭੂਮਿਪਾਲੈਃ
ਕੌਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਸ਼ਲਯ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਆਦਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਧੇਯ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਹਦ੍ਬਲਂ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕੋ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਹਨ੍ਤੁਮਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਃ । ਸੋऽਹਂ ਜਯੇ ਚੈਵ ਪਰਾਜਯੇ ਚ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕਿਂਚਿਤ੍
ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਕਥਂ ਹਿ ਨੀਚਾ ਇਵ ਦੌष੍ਕੁਲੇਯਾ ਨਿਰ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਾਃ । ਸੋऽਹਂ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਣਤੋ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਪਞ੍ਚਾਲਾਨਾਮਧਿਪਂ ਚੈਵ ਵृਦ੍ਧਮ੍
ਪਾਰਥ ਕਿਵੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਚ ਜਾਂ ਅਔਲਾਦ, ਧਰਮ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਕਰਤੂਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੇ ਪੰਚਾਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ਼ਰਣਂ ਵਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਕਥਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੁਰੁਸृਞ੍ਜਯਾਨਾਮ੍। ਨ ਹ੍ਯੇਵਮੇਵਂ ਵਚਨਂ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਧਨਞ੍ਜਯੋ ਵਾ ਜਾਤੁ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍
ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਆਸਰਾ ਲੈਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਵੇਂ ਕੁਰੂਆਂ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ? ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜਾਂ ਧਨੰਜਯ ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰਦੇ।
ਪ੍ਰਣਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਾਚਮਾਨਃ ਕੁਤੋऽਨ੍ਯ- ਦੇਤਦ੍ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਸਾਧਨਾਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ । ਏਤਦ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਭੀष੍ਮਪੁਰੋਗਮਸ੍ਯ ਮਤਂ ਯਦ੍ਵਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਿਹੋਤ੍ਤਮਾ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ, ਭੀਸ਼ਮ ਆਗੂ ਹੈ, ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਾਂ ਨੁ ਵਾਚਂ ਸਞ੍ਜਯ ਮੇ ਸ਼ृਣੋषਿ। ਯੁਦ੍ਧੈषਿਣੀਂ ਯੇਨ ਯੁਦ੍ਧਾਦ੍ਬਿਭੇषਿ । ਅਯੁਦ੍ਧਂ ਵੈ ਤਾਤ ਯੁਦ੍ਧਾਦ੍ਗਰੀਯਃ ਕਸ੍ਤਲ੍ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਾਤੁ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ ਸੂਤ
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ? ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈਂ। ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਪੁੱਤ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਰਥੀ।
ਅਕੁਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਸਞ੍ਜਯ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਮਨਸਾ ਯਂ ਯਮਿਚ੍ਛੇਤ੍। ਨ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦਿਤਂ ਮਮੈਤ- ਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯੁਦ੍ਧਾਦ੍ਬਹੁ ਯਲ੍ਲਘੀਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮੇਰੇ ਜਾਣਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਹੈ।
ਕੁਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਜਾਤੁ ਨਰੋऽਵਗਚ੍ਛੇ- ਤ੍ਕੋ ਦੇਵਸ਼ਪ੍ਤੋ ਹਿ ਵृਣੀਤ ਯੁਦ੍ਧਮ੍। ਸੁਖੈषਿਣਃ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਾ ਧਰ੍ਮਾਦਹੀਨਂ ਯਚ੍ਚ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਮ੍
ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਯੁੱਧ ਚੁਣੇਗਾ? ਪਾਰਥ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮੋਦਯਂ ਸੁਖਮਾਸ਼ਂਸਮਾਨਾਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੋਪਾਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਮ ਦੁਃਖਮ੍। ਸੁਖਂ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਰ੍ਵਿਜਿਘਾਂਸੁਸ਼੍ਚ ਦੁਃਖਂ ਕਰ੍ਮਾਰਭੇਦ੍ਯਚ੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਨਪੇਤਮ੍
ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੁਖ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਜਾ ਨਹੀਂ।
ਕ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਸ਼ਾਨੁਰਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਾਭਿਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਂ ਦੁਨੋਤਿ। ਯਯਾ ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤੋ ਨ ਕਰੋਤਿ ਦੁਃਖਂ ਤृष੍ਣਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਦਪੇਤਾਮ੍
ਕੌਣ, ਜੋ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ
ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਤ੍ਵਸ੍ਮਾਨ੍ਸਂਪ੍ਰਣੁਦੇਤ੍ਕੁਰੁਭ੍ਯਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਉਕਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਯਾਦਵੁਧਸ੍ਯੈਵ ਕਾਮਃ। ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਹृਦਯਂ ਦੁਨੋਤਿ
ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹਥਿਆਰ ਰਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਿਲ ਦੁੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਜਾ ਵਿषਮਸ੍ਥਃ ਪਰੇषੁ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਤਿ ਤਨ੍ਨ ਸਾਧੁ। ਯਥਾऽऽਤ੍ਮਨਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵृਤ੍ਤਮੇਵ ਤਥਾ ਪਰੇਤਾਮਪਿ ਸੋऽਭ੍ਯੁਪੈਤਿ
ਰਾਜਾ ਆਪ, ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪਿਆ, ਤਾਕਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਰਤੂਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਪੜਦਾ ਹੈ।
ਆਸਨ੍ਨਮਗ੍ਨਿਂ ਤੁ ਨਿਦਾਘਕਾਲੇ ਗਮ੍ਭੀਰਕਕ੍ਸ਼ੇ ਗਹਨੇ ਵਿਸृਜ੍ਯ। ਯਥਾ ਵਿਵृਦ੍ਧਂ ਵਾਯੁਵਸ਼ੇਨ ਸ਼ੋਚੇ- ਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਵ੍ਯਪਾਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗਹਿਰੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦ ਵਾਯੂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਠੰਡੀ ਰੁੱਤ ਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋऽਦ੍ਯ ਰਾਜਾ ਲਾਲਪ੍ਯਤੇ ਸਞ੍ਜਯ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ । ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਨਾਰ੍ਜਵੇ ਰਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਨ੍ਦਂ ਮੂਢਮਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਂ ਤੁ
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਅੱਜ ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੰਜਯਾ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਰਖ, ਬੇਇਮਾਨ, ਸੁਸਤ-ਅਕਲ, ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ, ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਅਨਾਪ੍ਤਵਚ੍ਚਾਪ੍ਤਤਮਸ੍ਯ ਵਾਚਃ ਸੁਯੋਧਨੋ ਵਿਦੁਰਸ੍ਯਾਵਮਤ੍ਯ। ਸੁਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯੈषੀ ਸਂਬੁਧ੍ਯਮਾਨੋ ਵਿਸ਼ਤੇऽਧਰ੍ਮਮੇਵ
ਸੁਯੋਧਨ ਵਿਦੁਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਧਾਵਿਨਂ ਹ੍ਯਰ੍ਥਕਾਮਂ ਕੁਰੂਣਾਂ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਾਗ੍ਮਿਨਂ ਸ਼ੀਲਵਨ੍ਤਮ੍ । ਸ ਤਂ ਰਾਜਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਕੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨ ਸਸ੍ਮਾਰ ਵਿਦੁਰਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮ੍ਯਾਤ੍
ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਚਲਾਕ, ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਚੰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨੇਕ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਕੇਵਲ ਪੁੱਤ ਦੀ ਲਗਨ ਕਰਕੇ, ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਮਾਨਘ੍ਨਸ੍ਯਾਸੌ ਮਾਨਕਾਮਸ੍ਯ ਚੇਰ੍षੋਃ ਸਂਰਮ੍ਭਿਣਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਧਰ੍ਮਾਤਿਗਸ੍ਯ। ਦੁਰ੍ਭਾषਿਣੋ ਮਨ੍ਯੁਵਸ਼ਾਨੁਗਸ੍ਯ ਕਾਮਾਤ੍ਮਨੋ ਦੌਰ੍ਹृਦੈਰ੍ਭਾਵਿਤਸ੍ਯ
ਉਹ ਪੁੱਤ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਾਲਾ, ਈਰਖਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼, ਲਾਭ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ, ਕਰੜਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਖੁਆਹਿਸਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਨੇਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰੇਯਸੋ ਦੀਰ੍ਘਮਨ੍ਯੋ- ਰ੍ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੁਹਃ ਸਞ੍ਜਯ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧੇਃ। ਸੁਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯੈषੀ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਾਜਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮਕਾਮੌ
ਸੰਜਯਾ, ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਬੈਠਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਦੇ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੰਦ-ਅਕਲ ਹੈ।
ਤਦੈਵ ਮੇ ਸਞ੍ਜਯ ਦੀਵ੍ਯਤੋऽਭੂ- ਨ੍ਮਤਿਃ ਕੁਰੂਣਾਮਾਗਤਃ ਸ੍ਯਾਦਭਾਵਃ । ਕਾਵ੍ਯਾਂ ਵਾਚਂ ਵਿਦੁਰੋ ਭਾषਮਾਣੋ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਯਦ੍ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮ੍
ਸੰਜਯਾ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪੱਖੋਂ ਕੋਈ ਵਧਾਈ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਰ੍ਯਦਾ ਨਾਨ੍ਵਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਕੁਰੂਨ੍ਸੂਤ ਤਦਾऽਭ੍ਯਾਜਗਾਮ। ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮਨ੍ਵਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਤ੍ਤੇषਾਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਬਭੂਵ
ਜਦੋਂ ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਸੂਤ, ਤਦੋਂ ਕੁਰੁਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਪਈ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੀ।
ਤਦਰ੍ਥਲੁਬ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧ ਮੇऽਦ੍ਯ ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਸੂਤ। ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਃ ਸ਼ਕੁਨਿਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰੋ ਗਾਵਲ੍ਗਣੇ ਪਸ਼੍ਯ ਸਂਮੋਹਮਸ੍ਯ
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਸੰਜਯਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਪੁੱਤ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ: ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਰਥੀ ਦਾ ਪੁੱਤ (ਕਰਨ), ਅਤੇ ਗਾਵਲਗਣ। ਵੇਖ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੋऽਹਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਕਥਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੁਰੁਸृਞ੍ਜਯਾਨਾਮ੍ । ਆਤ੍ਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਪਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੇ ਵਿਦੁਰੇ ਦੀਰ੍ਘਦृष੍ਟੌ
ਮੈਂ ਵੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕੁਰੁਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ।
ਆਸ਼ਂਸਤੇ ਵੈ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਰਾਜ੍ਯਮਸਪਤ੍ਨਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍। ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਸ਼ਮਃ ਕੇਵਲਂ ਨੋਪਲਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਂ ਮਦ੍ਗਤੇ ਮਨ੍ਯਤੇऽਰ੍ਥਮ੍
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੱਡਾ, ਬਿਨਾ ਵੈਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਕ ਦੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।