ਦੋषਂ ਹ੍ਯੇषਾਂ ਨਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਂ ਪਰੀਚ੍ਛ- ਨ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਕਂਚਿਦ੍ਯੇਨ ਗਰ੍ਹੇਯ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍। ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਖਪ੍ਰਿਯੇ ਨਾਨੁਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਤ੍
ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾ ਸਕਾਂ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਸੁਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੇ।
ਧਰ੍ਮਂ ਸ਼ੀਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸੇ ਤਥੈਵ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰੀਂ ਕ੍ਰੋਧਹਰ੍षੌ ਪ੍ਰਮਾਦਮ੍। ਧृਤ੍ਯਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਚਾਭਿਭੂਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਯੋਗਾਨ੍ਪ੍ਰਯਤਨ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਾਃ
ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧੀਰਜ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਠੰਡ, ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ, ਨੀਂਦ, ਥਕਾਵਟ, ਗੁੱਸਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ-ਲਾਭ ਦੀ ਜੋੜ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰ੍ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਤਰਾਚ੍ਚ ਕਰ੍ਣਾਤ੍
ਦੁਰਯੋਧਨ ਘਟੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਣ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਘਟੀਆ।
ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਜਗਾਮ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਸਞ੍ਜਯ ਰਾਗਬੁਦ੍ਧਿਃ।' ਤੇषਾਂ ਹੀਮੌ ਹੀਨਸੁਖਪ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸਂਜਨਯਤੋ ਹਿ ਤੇਜਃ
ਸੰਜਯ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਰਾਗ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਜੋ ਸੁਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਾਨਵੀਰ੍ਯਃ ਸੁਖਮੇਧਮਾਨੋ ਦੁਰ੍ਯੋਧਃ ਸੁਕृਤਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਤ੍। ਤੇषਾਂ ਭਾਗਂ ਯਚ੍ਚ ਮਨ੍ਯੇਤ ਬਾਲਃ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਹਰ੍ਤੁਂ ਜੀਵਤਾਂ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਮ੍
ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਚੁਸਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚੇ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਜੁਨਃ ਪਦਵੀਂ ਕੇਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਵृਕੋਦਰਃ ਸਾਤ੍ਯਕੋऽਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੋਃ । ਮਾਦ੍ਰੀਪੁਤ੍ਰੌ ਸृਞ੍ਜਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਰਾ ਯੁਦ੍ਧਾਤ੍ਸਾਧੁ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਹ ਅਰਜੁਨ, ਕੇਸ਼ਵ, ਭੀਮ, ਸਾਤਯਕੀ, ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਚਲਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੰਗੇ, ਦੇਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਸਹ੍ਯੇਵੈਕਃ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਗਾਣ੍ਡੀਵਧਨ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣੁਦੇਦ੍ਰਥਸ੍ਥਃ। ਤਥਾ ਜਿष੍ਣੁਃ ਕੇਸ਼ਵੋऽਪ੍ਯਪ੍ਰਧृष੍ਯੋ ਲੋਕਤ੍ਰਯਸ੍ਯਾਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਸਿਰਫ਼ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਜਿਸ਼ਨੂ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਅਪਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਤਿष੍ਠੇਤ ਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾ- ਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਰੇਣ੍ਯ ਏਕਃ। ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਘੋषਾਨ੍ਪ੍ਰਵਪਞ੍ਸ਼ਰੌਘਾ- ਨ੍ਪਤਙ੍ਗਸਙ੍ਘਾਨਿਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਵੇਗਾਨ੍
ਕੌਣ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ—ਜਦ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟिड਼ੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਦਿਸ਼ਂ ਹ੍ਯੁਦੀਚੀਮਪਿ ਚੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ਕੁਰੂਨ੍ ਗਾਣ੍ਡੀਵਧਨ੍ਵੈਕਰਥੋ ਜਿਗਾਯ। ਧਨਂ ਚੈਪਾਮਾਹਰਤ੍ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਸੇਨਾਨੁਗਾਨ੍ਦ੍ਰਵਿਡਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਚਕ੍ਰੇ
ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉੱਤਰ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਰਥੀ ਜਿੱਤ ਗਿਆ; ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦੌਲਤ, ਸਾਥੀ ਤੇ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆ।
ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਨ੍ਖਾਣ੍ਡਵੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਗਾਣ੍ਡੀਵਧਨ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਿਗਾਯ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍। ਉਪਾਹਰਤ੍ਪਾਣ੍ਡਵੋ ਜਾਤਵੇਦਸੇ ਯਸ਼ੋ ਮਾਨਂ ਵਰ੍ਧਯਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਮ੍
ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਖਾਂਡਵ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਗਿਆ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਨਾਮ ਵਧਾਇਆ।
ਗਦਾਭृਤਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮੋऽਤ੍ਰ ਭੀਮਾ- ਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਯਾਰੋਹੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ। ਰਥੇऽਰ੍ਜੁਨਾਦਾਹੁਰਹੀਨਮੇਨਂ ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਵਲੇਨਾਯੁਤਨਾਗਵੀਰ੍ਯਮ੍
ਗਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਭੀਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ। ਰਥ ਤੇ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਸੁਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕृਤਵੈਰਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਦਹੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਂਸ੍ਤਰਸਾ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ । ਸਦਾऽਤ੍ਯਮਰ੍षੀ ਨ ਵਲਾਤ੍ਸ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਜੇਤੁਂ ਵਾਸਵੇਨਾਪਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍
ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੈਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੰਦਰ ਵੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।
ਸੁਤੇਜਸੌ ਵਲਿਨੌ ਸ਼ੀਘ੍ਰਹਸ੍ਤੌ ਸੁਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇਨ। ਸ਼੍ਯੇਨੌ ਯਥਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਪੂਗਾਨ੍ਰੁਜਨ੍ਤੌ ਮਾਦ੍ਰੀਪੁਤ੍ਰੌ ਸ਼ੇਪਯੇਤਾਂ ਨ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍
ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ, ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇਜ਼ ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਿਆ ਹੋਏ ਹਨ, ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬਾਜ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਨਹੀਂ।
ਏਤਦ੍ਬਲਂ ਪੂਰ੍ਣਮਸ੍ਮਾਕਮੇਵਂ ਯਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਮਨ੍ਯੇ। ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਮਿਹੈਕਃ
ਸੰਜਯਾ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਥੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ, ਜੋ ਚੁਸਤ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਨੇਤਾ ਹੈ।
ਸਹਾਮਾਤ੍ਯਃ ਸੋਮਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਬਰ੍ਹਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਪਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਮੇ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਪ੍ਰਸਹੇਤ ਕੋऽਨ੍ਯੋ ਯੇषਾਂ ਸ ਸ੍ਯਾਦਗ੍ਰਣੀਰ੍ਵृष੍ਣਿਸਿਂਹ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੋਮਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਹੋਰ ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦਾ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਹੈ?
ਸਹੋषਿਤਸ਼੍ਚਰਿਤਾਰ੍ਥੋ ਵਯਸ੍ਥੋ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯੇਯਾਨਾਮਧਿਪੋ ਵੈ ਵਿਰਾਟਃ। ਸ ਵੈ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਥੇ ਚ ਸ਼ਸ਼੍ਵ- ਦ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੇ ਭਕ੍ਤ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮੇ
ਮਾਤਸਿਆਂ ਦਾ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ।
ਅਵਰੁਦ੍ਧਾ ਰਥਿਨਃ ਕੇਕਯੇਭ੍ਯੋ ਮਹੇष੍ਵਾਸਾ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਪਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਿ। ਕੇਕਯੇਭ੍ਯੋ ਰਾਜ੍ਯਮਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਿਨਸ਼੍ਰਾਨੁਵਸਨ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍
ਪੰਜ ਤਾਕਤਵਰ ਭਾਈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਕੇਕੈ ਦੇ ਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੇਕੈ ਤੋਂ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵੀਰਾਨ੍ਪृਥਿਵੀਪਤੀਨਾਂ ਸਮਾਗਤਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਥੇ ਨਿਵਿष੍ਟਾਨ੍। ਸ਼ੂਰਾਨਹਂ ਭਕ੍ਤਿਮਤਃ ਸ਼ृਣੋਮਿ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍ਧਰ੍ਮਰਾਜਨ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਰਾਜੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਮੇ, ਭਗਤ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਨ।
ਗਿਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾ ਦੁਰ੍ਗਨਿਵਾਸਿਨਸ਼੍ਚ ਯੋਧਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਕੁਲਜਾਤਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ। ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਯੁਧਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਃ ਸਮਾਗਤਾਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਥੇ ਨਿਵਿष੍ਟਾਃ
ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਕਿਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਮਲੇਛ ਵੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਾਣ੍ਡ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਸਮਿਤੀਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪੋ ਯੋਧਪ੍ਰਵੀਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸਮੇਤਃ। ਸਮਾਗਤਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਥੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਲੋਕਪ੍ਰਵੀਰੋऽਪ੍ਰਤਿਵੀਰ੍ਯਤੇਜਾਃ
ਪਾਂਡਿਆ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਕਈ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਮਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦ੍ਰੋਣਾਦਰ੍ਜੁਨਾਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵਾ- ਤ੍ਕृਪਾਦ੍ਭੀष੍ਮਾਦ੍ਯੇਨ ਕृਤਂ ਸ਼ृਣੋਮਿ। ਯਂ ਤਂ ਕਾਰ੍ष੍ਣਿਪ੍ਰਤਿਮਮਾਹੁਰੇਕਂ ਸ ਸਾਤ੍ਯਕਿਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਥੇ ਨਿਵਿष੍ਟਃ
ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਡ੍ਰੋਣ, ਅਰਜੁਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਸ਼ਣੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਸ਼੍ਚੇਦਿਕਰੂਸ਼ਕਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੋਦ੍ਯੋਗੈਰ੍ਭੂਮਿਪਾਲਾਃ ਸਮੇਤਾਃ। ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸੂਰ੍ਯਮਿਵਾਤਪਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵृਤਂ ਚੇਦਿਪਤਿਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮ੍
ਚੇਦੀ, ਕਰੂਸ਼ ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸਾਰੇ ਭੂਮਿਪਾਲਾ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੇਦੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਯਂ ਯੁਧਿ ਮਨ੍ਯਮਾਨ੍ਯੋ ਜ੍ਯਾਂ ਕਰ੍षਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਮਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਸਾਹਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਨਿਹਤ੍ਯ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਤਰਸਾ ਸਂਮਮਰ੍ਦ
ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ਼ੋਮਾਨੌ ਵਰ੍ਧਯਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਪੁਰਾऽਭਿਨਚ੍ਛਿਸ਼ੁਪਾਲਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ। ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਧਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਮਾਨਂ ਕਰੂਸ਼ਰਾਜਪ੍ਰਮੁਖਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਕਰੂਸ਼ ਰਾਜਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਮਸਹ੍ਯਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਮਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਰਥੇਨ ਕृष੍ਣਮ੍। ਸਂਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਂਸ਼੍ਚੇਦਿਪਤਿਂ ਵਿਹਾਯ ਸਿਂਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਮृਗਾ ਇਵਾਨ੍ਯੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਜੈਯ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਨਵਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
ਯਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤੀਪਸ੍ਤਰਸਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦੀਯਾ- ਦਾਸ਼ਂਸਮਾਨੋ ਦ੍ਵੈਰਥੇ ਵਾਸੁਦੇਵਮ੍ । ਸੋऽਸ਼ੇਤ ਕृष੍ਣੇਨ ਹਤਃ ਪਰਾਸੁ- ਰ੍ਵਾਤੇਨੇਵੋਨ੍ਮਥਿਤਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਃ
ਜੋ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਟੱਕਰ ਦੇਣ ਆਇਆ, ਇੱਜ਼ਤ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉਖੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮਂ ਮੇ ਯਦਵੇਦਯਨ੍ਤ ਤੇषਾਮਰ੍ਥੇ ਸਞ੍ਜਯ ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਯ। ਅਨੁਸ੍ਮਰਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿष੍ਣੋ- ਰ੍ਗਾਵਲ੍ਗਣੇ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦੱਸਿਆ, ਸੰਜਯਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਲਗਾਮ ਵਾਂਗ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਨ ਜਾਤੁ ਤਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁਰਨ੍ਯਃ ਸਹੇਤ ਯੇषਾਂ ਸ ਸ੍ਯਾਦਗ੍ਰਣੀਰ੍ਵृष੍ਣਿਸਿਂਹਃ । ਪ੍ਰਵੇਪਤੇ ਮੇ ਹृਦਯਂ ਭਯੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਵੇਕਰਥੇ ਸਮੇਤੌ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦਾ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੈਰੀ ਕਦੇ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਇਕੋ ਰਥ 'ਤੇ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ।
ਨ ਚੇਦ੍ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸਙ੍ਗਰਂ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿ- ਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਲਭੇਚ੍ਛਰ੍ਮ ਤਦਾ ਸੁਤੋ ਮੇ। ਨੋ ਚੇਤ੍ਕੁਰੂਨ੍ਸਞ੍ਜਯ ਨਿਰ੍ਦਹੇਤਾ- ਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਵਿष੍ਣੂ ਦੈਤ੍ਯਸੇਨਾਂ ਯਥੈਵ
ਜੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਸੰਜਯਾ, ਜੇ ਉਹ ਕੁਰੁਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
ਮਤੇ ਹਿ ਮੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮੋ ਧਨਞ੍ਜਯਃ ਸਨਾਤਨੋ ਵृष੍ਣਿਵੀਰਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਃ। ਧਰ੍ਮਾਰਾਮੋ ਹ੍ਰੀਨਿषੇਵਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਕੁਨ੍ਤੀਪੁਤ੍ਰਃ ਪਾਣ੍ਡਵੋऽਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁਃ
ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਘਰ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ; ਧਰਮ, ਲਾਜ ਅਤੇ ਚੁਸਤਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪਾਂਡਵ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਹੈ।