ਯਥੈਤਾਨੀਤਿਹਾਸਾਨਾਂ ਤਥਾ ਭਾਰਤਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਯਸ਼੍ਚੈਨਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਪਾਦਮਨ੍ਤਤਃ
ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਅਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਵੈ ਪਿਤृਂਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਤਿष੍ਠਤੇ। ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵੇਦਂ ਸਮੁਪਬृਂਹਯੇਤ੍
ਉਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੂਤ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਵਧਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬਿਭੇਤ੍ਯਲ੍ਪਸ਼੍ਰੁਤਾਦ੍ਵੇਦੋ ਮਾਮਯਂ ਪ੍ਰਤਰਿष੍ਯਤਿ। ਕਾਰ੍ष੍ਣਂ ਵੇਦਮਿਮਂ ਵਿਦ੍ਵਾਞ੍ਸ਼੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਥਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਵੈਦ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਸੁਣਿਆ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ'; ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸ ਕਾਰਸ਼ਣ ਵੈਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚਾਪਿ ਪਾਪਂ ਜਹ੍ਯਾਦਸਂਸ਼ਯਮ੍। ਯ ਇਮਂ ਸ਼ੁਚਿਰਧ੍ਯਾਯਂ ਪਠੇਤ੍ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਅਧ੍ਯਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭ੍ਰੂਣਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧੀਤਂ ਭਾਰਤਂ ਤੇਨ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ। ਯਸ਼੍ਚੈਨਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਰ੍षਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਾ ਭਾਰਤ ਅਧ੍ਯਾਇਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਸ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਂ ਚਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਰਃ। ਏਕਤਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾ ਭਾਰਤਂ ਚੈਤਦੇਕਤਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਵੈਦ ਹਨ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਭਾਰਤ।
ਪੁਰਾ ਕਿਲ ਸੁਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਤੁਲਯਾ ਧृਤਮ੍। ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯਃ ਸਰਹਸ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਵੇਦੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯਧਿਕਂ ਯਦਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਤਰਾਜੂ ਤੇ ਤੋਲਿਆ; ਜਦ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰੀ ਹੋਇਆ—
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਭਾਰਤਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਮਹਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਗੁਰੁਤ੍ਵੇ ਚ ਧ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਯਤੋऽਧਿਕਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਭਾਰੀਪਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਭਾਰਵਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਮਹਾਭਾਰਤਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਨਿਰੁਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਯੋ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਭਾਰੀਪਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪੋ ਨਕਲ੍ਕੋऽਧ੍ਯਯਨਂ ਨਕਲ੍ਕਃ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕੋ ਵੇਦਵਿਧਿਰ੍ਨਕਲ੍ਕਃ। ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਾਹਰਣਂ ਨਕਲ੍ਕ- ਸ੍ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਭਾਵੋਪਹਤਾਨਿ ਕਲ੍ਕਃ
ਤਪੱਸਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੀਤ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਪਰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਦੌਲਤ ਲੈਣਾ ਪਾਪ ਹੈ—ਜੋ ਕੰਮ ਮਨ ਦੇ ਮਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ, ਉਹੀ ਪਾਪ ਹਨ।
ਸਮਨ੍ਤਪਞ੍ਚਕਮਿਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸੂਤਨਨ੍ਦਨ। ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍
ਸੂਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਸੁਣੀਏ।
ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮਮ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਬ੍ਰੁਵਤਸ਼੍ਚ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਸਮਨ੍ਤਪਞ੍ਚਕਾਖ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਥ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਦ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
ਤ੍ਰੇਤਾਦ੍ਵਾਪਰਯੋਃ ਸਨ੍ਧੌ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ। ਅਸਕृਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਜਘਾਨਾਮਰ੍षਚੋਦਿਤਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਸੰਧੀ ਤੇ, ਰਾਮ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰਾਜਾ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਸ ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮੁਤ੍ਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯੇਣਾਨਲਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਸਮਨ੍ਤਪਞ੍ਚਕੇ ਪਞ੍ਚ ਚਕਾਰ ਰੁਧਿਰਹ੍ਰਦਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲੂਹ ਦਾ ਤਲਾਬ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਤੇषੁ ਰੁਧਿਰਾਮ੍ਭਃਸੁ ਹ੍ਰਦੇषੁ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ। ਪਿਤॄਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਰੁਧਿਰੇਣੇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਲੂਹ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੂਹ ਨਾਲ ਤਰਪਾਇਆ—ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਅਥਰ੍ਚੀਕਾਦਯੋऽਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਪਿਤਰੋ ਰਾਮਮਬ੍ਰੁਵਨ੍। ਰਾਮ ਰਾਮ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਸ੍ਮ ਤਵ ਭਾਰ੍ਗਵ
ਫਿਰ ਰਚੀਕ ਆਦਿ ਪਿਤਰ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ।'
ਅਨਯਾ ਪਿਤृਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ। ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਯਮਿਚ੍ਛਸਿ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਪਿਤਾ ਲਈ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਯਦਿ ਮੇ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਯਦ੍ਯਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਤਾ ਮਯਿ। ਯਚ੍ਚ ਰੋषਾਭਿਭੂਤੇਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮੁਤ੍ਸਾਦਿਤਂ ਮਯਾ
ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—
ਅਤਸ਼੍ਚ ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯੇऽਹਮੇष ਮੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਵਰਃ। ਹ੍ਰਦਾਸ਼੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾ ਮੇ ਭਵੇਯੁਰ੍ਭੁਵਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਵਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਣ।
ਏਵਂ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤ੍ਯੇਵਂ ਪਿਤਰਸ੍ਤਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍। ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵੇਤਿ ਨਿषਿषਿਧੁਸ੍ਤਤਃ ਸ ਵਿਰਰਾਮ ਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਾਫ ਕਰ,' ਫਿਰ ਉਹ ਰੁਕ ਗਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਸਮੀਪੇ ਯੋ ਦੇਸ਼ੋ ਹ੍ਰਦਾਨਾਂ ਰੁਧਿਰਾਮ੍ਭਸਾਮ੍। ਸਮਨ੍ਤਪਞ੍ਚਕਮਿਤਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਹ ਝੀਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਯੇਨ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਯੋ ਦੇਸ਼ੋ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮੁਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ। ਤੇਨੈਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਵਾਚ੍ਯਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਜਿਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਥਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਲਿਦ੍ਵਾਪਰਯੋਰਭੂਤ੍। ਸਮਨ੍ਤਪਞ੍ਚਕੇ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁਪਾਣ੍ਡਵਸੇਨਯੋਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਸਮੰਤਪੰਚਕ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਆਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਮਧਰ੍ਮਿष੍ਠੇ ਦੇਸ਼ੇ ਭੂਦੋषਵਰ੍ਜਿਤੇ। ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣ੍ਯੋ ਯੁਯੁਤ੍ਸਯਾ
ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉੱਤੇ ਅਠਾਰਾਂ ਫੌਜਾਂ ਜੰਗ ਲਈ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਸਮੇਤ੍ਯ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਿਧਂ ਗਤਾਃ। ਏਤਨ੍ਨਾਮਾਭਿਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਯੋਧੇ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਗਏ; ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਮਣੀਯਸ਼੍ਚ ਸ ਦੇਸ਼ੋ ਵਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਤਦੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਾਃ।। ਯਥਾ ਦੇਸ਼ਃ ਸ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ, ਹੇ ਨੇਕ ਲੋਕੋ।
ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸੂਤਨਨ੍ਦਨ। ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਹੇ ਸੂਤ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ 'ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ' ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ; ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਵੇਰਵਾ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਠੀਕ, ਦੱਸੋ।
ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣ੍ਯਾਃ ਪਰੀਮਾਣਂ ਨਰਾਸ਼੍ਵਰਥਦਨ੍ਤਿਨਾਮ੍। ਯਥਾਵਚ੍ਚੈਵ ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਵਿਦਿਤਂ ਤਵ
ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ—ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਪਤਾ ਹੈ।
ਏਕੋ ਰਥੋ ਗਜਸ਼੍ਚੈਕੋ ਨਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਦਾਤਯਃ। ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ ਤੁਰਗਾਸ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞੈਃ ਪਤ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਇੱਕ ਰਥ, ਇੱਕ ਹਾਥੀ, ਪੰਜ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਘੋੜੇ—ਇਹ, ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਪੱਤੀ' ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਤ੍ਤਿਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਮੇਤਾਮਾਹੁਃ ਸੇਨਾਮੁਖਂ ਬੁਧਾਃ। ਤ੍ਰੀਣਿ ਸੇਨਾਮੁਖਾਨ੍ਯੇਕੋ ਗੁਲ੍ਮ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ ਨੂੰ 'ਸੇਨਾਮੁਖ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਸੇਨਾਮੁਖਾਂ ਨੂੰ 'ਗੁਲਮ' ਆਖਦੇ ਹਨ।