ਗਾਨ੍ਧਾਰਰਾਜਃ ਸ਼ਕੁਨਿਰ੍ਨਿਵृਤ੍ਯ ਦ੍ਰੌਣਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਰਿष੍ਠਃ । ਰਰਕ੍ਸ਼ਤੁਃ ਕੌਰਵਮਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ਨृਵੀਰੌ ਯੁਧਿ ਸਵ੍ਯਤਸ਼੍ਚ
ਗਾਂਧਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਤੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕੌਰਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਭੀष੍ਮਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵੋ ਵਿਵृਤ੍ਯ ਹਿਰਣ੍ਯਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਂਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾ ਤੁਰਂਗਾਨ੍। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਤੋ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਰਧਿਜ੍ਯਧਨ੍ਵਾ
ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੋੜ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਦ੍ਰੋਣਃ ਕृਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਵृਤ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍। ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਬਾਣਾਨ੍ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਰਿਤਾऽਭ੍ਯੁਪੇਯੁਃ
ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਵਿਵਿੰਸਤੀ ਤੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮੁੜ ਆਏ, ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਏ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਨੀਕਾਨਿ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੂਰ੍ਣੌਘਨਿਭਾਨਿ ਪਾਰ੍ਥਃ । ਹਂਸੋ ਮਹਾਮੇਘਮਿਵਾਪਤਨ੍ਤਂ ਧਨਞ੍ਜਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਤਤ੍ਤਰਸ੍ਵੀ
ਜਦ ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦਲ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਧਨੰਜਯ, ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
ਤੇ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਂਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਮਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਸਮਾਦਦਾਨਾਃ । ਵਵਰ੍षੁਰਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਸ਼ਰੈਃ ਸਮਗ੍ਰੈਰ੍ਮੇਘਾ ਯਥਾ ਭੂਧਰਮਮ੍ਬੁਵੇਗੈਃ
ਉਹ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਦਿਵਯ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋऽਸ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਤੇषਾਂ ਗਾਣ੍ਡੀਵਧਨ੍ਵਾ ਕੁਰੁਪੁਙ੍ਗਵਾਨਾਮ੍। ਸਂਮੋਹਨਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸਹੋऽਨ੍ਯਦਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਦੁਸ਼੍ਚਕਾਰੈਨ੍ਦ੍ਰਮਵਾਰਣੀਯਮ੍
ਫਿਰ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਰੋਕ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਯੋਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਟੱਲ ਸਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ।
ਤਤੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਾਨੁਦਿਸ਼ੋ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਸ਼ਰੈਃ ਸੁਘੋਰੈਰ੍ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸੁਪੁਙ੍ਖੈਃ। ਗਾਣ੍ਡੀਵਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮਨਾਂਸਿ ਤੇषਾਂ ਮਹਾਬਲਂ ਪ੍ਰਵਥਯਾਂਚਕਾਰ
ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗੇ ਹੋਏ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਧੁਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਹਿੱਲਾ ਦਿੱਤੇ।
ਤਤਃ ਪੁਨਰ੍ਭੀਮਰਵਂ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਮਹਾਸ਼ਙ੍ਖਮੁਦਾਰਘੋषਮ੍। ਵ੍ਯਨਾਦਯਨ੍ਸਂਪ੍ਰਦਿਸ਼ੋ ਦਿਸ਼ਃ ਖਂ ਭੁਵਂ ਚ ਪਾਰ੍ਥੋ ਦ੍ਵਿषਤਾਂ ਨਿਹਨ੍ਤਾ
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸ਼ੰਖ ਫੜ ਕੇ, ਭੀਮ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਘੰਘਰਾਲੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਮੋਹਨਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਭਵੈਃ ਸ਼ਰੌਘੈਰ੍ਵਿਨष੍ਟਦੇਹਾਸ਼੍ਚ ਨਿਪਤ੍ਯ ਯੋਧਾਃ । ਨਿਃਸਤ੍ਵਵੇਗਾਃ ਕੁਰੁਰਾਜਸੈਨ੍ਯਾਃ ਕੁਡਯੋਪਮਾਸ੍ਤਸ੍ਥੁਰਨੀਹਮਾਨਾਃ
ਸੰਮੋਹਨ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਵਿਚ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕੁਰੁ ਰਾਜਾ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਲੱਕੜਾਂ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਹਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਖੜੀ ਰਹੀ।
ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਦੇਨ ਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰਾਃ ਸਂਮੋਹਿਤਾਃ ਪਾਰ੍ਥਸਮੀਰਿਤੇਨ । ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਚਾਪਾਨਿ ਦੁਰਾਸਦਾਨਿ ਸਰ੍ਵੇ ਤਦਾ ਮੋਹਪਰਾ ਬਭੂਵੁਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਕੁਰੁ ਯੋਧੇ, ਪਾਰਥ ਦੇ ਸਿੰਘ-ਨਾਦ ਨਾਲ ਸੰਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤੋ ਵਿਸਂਜ੍ਞਾਨਿ ਪਰੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਃ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਦੇਸ਼ਮਥੋਤ੍ਤਰਾਯਾਃ । ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਵਾਹਾਦਿਤਿ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਯਾਵਤ੍ਕੁਰਵੋ ਵਿਸਂਜ੍ਞਾਃ
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਨੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਤਸਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਕੁਰੁ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਮੋਹਿਤ ਹਨ, ਘੋੜੇ ਚੜਾ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਚੱਲ।'
ਆਚਾਰ੍ਯਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤਯੋਃ ਸੁਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪੀਤਂ ਰੁਚਿਰਂ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮ੍। ਦ੍ਰੌਣੇਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਨੀਲੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸਮਾਦਤ੍ਸ੍ਵ ਨਰਪ੍ਰਵੀਰ
ਮਾਨਯੋਗ, ਅਚਾਰਯ ਸ਼ਰਦਵਤ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ, ਕਰਣ ਦੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕਪੜੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੀਲੇ ਕਪੜੇ — ਇਹ ਸਭ ਚੁੱਕ ਲੈ।
ਭੀष੍ਮਸ੍ਯ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਮਨ੍ਯੇ ਜਾਨਾਤਿ ਮੇऽਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਘਾਤਮੇषਃ। ਏਤਸ੍ਯ ਵਾਹਾਨ੍ਕੁਰੁ ਸਵ੍ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵਂ ਪ੍ਰਯਾਤਵ੍ਯਮਮੂਢਸਂਜ੍ਞੈਃ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭੀਸ਼ਮ ਹੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਉਤਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਰਥ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਘੋੜੇ ਲੈ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਸਭ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਮੋਹਿਤ ਹਨ।
ਰਸ਼੍ਮੀਨ੍ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਥਾਦਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਵਿਰਾਟਪੁਤ੍ਰਃ । ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਪਾਦਾਯ ਮਹਾਰਥਾਨਾਂ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਯਦ੍ਭੁਤਵਰ੍ਣਕਾਨਿ
ਫਿਰ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਥ ਤੋਂ ਝਪਟ ਕੇ ਉਤਰੀਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਕਪੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ।
ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚੀਨਾਂਸ਼ੁਦੁਕੂਲਕਾਨਿ ਪਟ੍ਟਾਂਸ਼ੁਕਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਮਨੋਜ੍ਞਕਾਨਿ । ਹਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਮਣਿਭੂषਣਾਨਿ ਸੁਵਰ੍ਣਨਿष੍ਕਾਭਰਣਾਨਿ ਮਾਰਿष
ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਚੀਨ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ, ਸੁੰਦਰ ਪੱਟ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨਮੋਹਣੇ ਬ੍ਰੋਕੇਡ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਾਰ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਮਾਣਿਕ੍ਯਬਾਹ੍ਵਙ੍ਗਦਕਙ੍ਕਣਾਨਿ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਮਣਿਭੂषਣਾਨਿ। ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਪਾਦਾਯ ਮਹਾਰਥਾਨਾਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਪੁਨਃ ਖਂ ਰਥਮਾਰੁਰੋਹ
ਮਾਣਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹ-ਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਕੰਗਣ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਣੀ-ਜੜੇ ਗਹਣੇ, ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਰਥ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕृਤਸਂਨਿਕਾਸ਼ਾਨ੍ਸਂਮੋਹਨਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਸਂਜ੍ਞਕਲ੍ਪਾਨ੍ । ਨਾਸਾਗ੍ਰਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਕਰਾਙ੍ਗੁਲੀਕਃ ਪਾਰ੍ਥੋ ਜਹਾਸ ਸ੍ਮਯਮਾਨਚੇਤਾਃ
ਪਾਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਨੱਕ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੰਮੋਹਨ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਹੱਸ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਤਤੋऽਨ੍ਵਸ਼ਾਤ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਃ ਸਦਸ਼੍ਵਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਹਿਰਣ੍ਯਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਨ੍ । ਤੇ ਤਦ੍ਵ੍ਯਤੀਯੁਰ੍ਦ੍ਵਿषਤਾਮਨੀਕਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਵਹਨ੍ਤੋऽਰ੍ਜੁਨਮਾਜਿਮਧ੍ਯਾਤ੍
ਫਿਰ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਅਸਵਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਲੈ ਗਏ।
ਤਥਾ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਪ੍ਰਵੀਰਂ ਭੀष੍ਮਃ ਸ਼ਰੈਰਭ੍ਯਹਨਤ੍ਤਰਸ੍ਵੀ। ਸ ਚਾਪਿ ਭੀष੍ਮਸ੍ਯ ਹਯਾਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯ ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਭੀष੍ਮਂ ਦਸ਼ਭਿਃ ਪृषਤ੍ਕੈਃ
ਜਦ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ 'ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ; ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦਸ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋऽਰ੍ਜੁਨੋ ਭੀष੍ਮਮਪਾਸ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾऽਸ੍ਯ ਯਨ੍ਤਾਰਮਰਿष੍ਟਧਨ੍ਵਾ। ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਰਥਵृਨ੍ਦਮਧ੍ਯਾਦ੍ਰਾਹੁਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯੇਵ ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਃ
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਜਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪੁਰੁषਪ੍ਰਵੀਰਃ ਪਾਰ੍ਥਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਥ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਮ੍ । ਰਣਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਪ੍ਰਵੀਰਂ ਸ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਬਭਾषੇ
ਜਦ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਪਾ ਲਿਆ, ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਵੇਖ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਲਦੀ ਬੋਲਿਆ।
ਅਯਂ ਕਥਂਚਿਦ੍ਭਵਤੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਬਧ੍ਨੀਤ ਯਥਾ ਨ ਮੁਚ੍ਯੇਤ੍। ਤਮਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਾਨ੍ਤਨਵਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਕ੍ਵ ਤੇ ਗਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰਭੂਤ੍ਕ੍ਕ ਵੀਰ੍ਯਮ੍
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਤੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਚ ਗਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਫੜੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨਿਕਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।' ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ?'
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਬਾਣਾਂਸ਼੍ਚ ਧਨੁਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ । ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਬੀਭਤ੍ਸੁਰਲਂ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਪਾਪੇऽਸ੍ਯ ਮਨੋ ਨਿਵਿष੍ਟਮ੍
ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ; ਪਰ ਬੀਭਤਸੁ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਰਦਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੰਦਤਾ ਵਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜਹ੍ਯਾਨ੍ਨ ਧਰ੍ਮਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਹਤਾ ਰਣੇऽਸ੍ਮਿਨ੍। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਕੁਰੂਨ੍ਯਾਹਿ ਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਯਾਤੁ ਪਾਰ੍ਥਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਕੁਰੁਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ, ਤੇ ਪਾਰਥ ਗਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇ।
ਸਂਮੋਹਨਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮੋਹਿਤਾਃ ਸ੍ਥ ਯੂਯਂ ਨ ਜਾਨੀਥ ਧਨਾਪਹਾਰਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਾਨਿ ਰਾਜਨ੍ਵਿਰਾਟਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸਮਾਹृਤਾਨਿ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੰਮੋਹਨ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।
ਨृਪੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚ ਮੋਹਿਤੇषੁ ਹਨ੍ਤੁਂ ਯਦੀਚ੍ਛੇਤ੍ਸ ਹਨਿष੍ਯਤੀਤਿ। ਤਦਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਤਯਾ ਨृਵੀਰੋ ਨ ਚਾਹਨਦ੍ਵੋ ਬਲਭਿਤ੍ਤਨੂਜਃ
ਜਦ ਰਾਜੇ ਸਭ ਸੰਮੋਹਿਤ ਸਨ, ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਨੇਕਤਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।
ਭਾਗ੍ਯੇਨ ਯੁष੍ਮਾਨਵਧੀਨ੍ਨ ਪਾਰ੍ਥਃ ਸਂਧਿਂ ਕੁਰੂਣਾਮਨੁਮਨ੍ਯਮਾਨਃ । ਤਦ੍ਯਾਤ ਯੂਯਂ ਸਹਸੈਨਿਕੈਸ੍ਤੈਰ੍ਹਤਾਵਸ਼ਿष੍ਟੈਰ੍ਗਜਸਾਹ੍ਵਯਂ ਪੁਰੁਮ੍
ਪਾਰਥਾ, ਤਕਦੀਰ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯਾਤ੍ਮਹਿਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ। ਅਤੀਤਕਾਮੋ ਯੁਧਿ ਸੋऽਤ੍ਯਮਰ੍षੀ ਰਾਜਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਬਭੂਵ ਤੂष੍ਣੀਮ੍
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ, ਪਿਤਾਮਾਹ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਤਦ੍ਭੀष੍ਮਵਾਕ੍ਯਂ ਹਿ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਧਨਞ੍ਜਯਾਗ੍ਨਿਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਧਮਾਨਮ੍। ਨਿਵਰ੍ਤਨਾਯੈਵ ਮਤਿਂ ਨਿਦਧ੍ਯੁਰ੍ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਤਂ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਜੰਗੀ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਃ ਸਮਰ੍ਥੋ ਧਨਞ੍ਜਯਃ ਸਰ੍ਵਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰਃ । ਆਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਵੀਰੋऽਨੁਯਯੌ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਗਾਣ੍ਡੀਵਘੋषੇਣ ਵਿਨਦ੍ਯ ਲੋਕਮ੍
ਧਨੰਜਯ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜਾ ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।