ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਨਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਇਯਂ ਯਥਾ। ਸ ਯਨ੍ਤੇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਨ ਯੋ ਰਸ਼੍ਮਿषੁ ਲਮ੍ਬਤੇ
ਜੋ ਉਠੇ ਹੋਏ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਆਣੇ ਅਸਲ ਰਥੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਸਿਰਫ ਰੱਸੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਮਕ੍ਰੋਧੇਨ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ। ਦੇਵਯਾਨਿ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਿਤਮ੍
ਜੋ ਉਠੇ ਹੋਏ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਕ੍ਸ਼ਮਯੇਹ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ। ਯਥੋਰਗਸ੍ਤ੍ਵਚਂ ਜੀਰ੍ਣਾਂ ਸ ਵੈ ਪੁਰੁष ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਉਠੇ ਹੋਏ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਮਾਫੀ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾਲ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਰਦ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸਂਧਾਰਯਤੇ ਮਨ੍ਯੁਂ ਯੋऽਤਿਵਾਦਾਂਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਯਸ਼੍ਚ ਤਪ੍ਤੋ ਨ ਤਪਤਿ ਦृਢਂ ਸੋऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ, ਉਹੀ ਪੱਕਾ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਯਜੇਦਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਮਾਸਿਮਾਸਿ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ। ਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ੍ਯੇਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤਯੋਰਕ੍ਰੋਧਨੋऽਧਿਕਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੱਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਦਰ ਮਹੀਨੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਰਹੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁੱਸਾ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਕ੍ਰੋਧਨਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤੌ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿष੍ਫਲਾਨ੍ਯੇਵ ਦਾਨਯਜ੍ਞਤਪਾਂਸਿ ਚ
ਇਸ ਲਈ ਗੁੱਸਾ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹਨ। ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਲਈ ਦਾਨ, ਯਜਨ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵੀ ਬੇਫਲ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦਕ੍ਰੋਧਨੇ ਯਜ੍ਞਤਪੋਦਾਨਫਲਂ ਮਹਤ੍। ਭਵੇਦਸਂਸ਼ਯਂ ਭਦ੍ਰੇ ਨੇਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ਕਦਾਚਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਲੇ ਜੀ, ਜਿੱਥੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਯਜਨ, ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਨ ਯਤਿਰ੍ਨ ਤਪਸ੍ਵੀ ਚ ਨ ਯਜ੍ਵਾ ਨ ਚ ਧਰ੍ਮਭਾਕ੍। ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਯੋ ਵਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਦ੍ਵਯਂ ਨ ਚ
ਜੇ ਕੋਈ ਯਤੀ, ਤਪਸੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪੁਤ੍ਰੋ ਭृਤ੍ਯਃ ਸੁਹृਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਤਾ। ਤਸ੍ਯੈਤਾਨ੍ਯਪਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਨੌਕਰ, ਦੋਸਤ, ਭਰਾ, ਪਤਨੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਸਚਾਈ—ਇਹ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਕੁਮਾਰਾਃ ਕੁਮਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵੈਰਂ ਕੁਰ੍ਯੁਰਚੇਤਸਃ। ਨ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋऽਨੁਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨ ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਬਲਾਬਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ, ਜੋ ਅਕਲ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਵੇਦਾਹਂ ਤਾਤ ਬਾਲਾऽਪਿ ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਯਦਿਹਾਨ੍ਤਰਮ੍। ਅਕ੍ਰੋਧੇ ਚਾਤਿਵਾਦੇ ਚ ਵੇਦ ਚਾਪਿ ਬਲਾਬਲਮ੍
ਪਿਆਰੇ ਜੀ, ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਿਮਨਨੁष੍ਠਾਯ ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ।' ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼ਿष੍ਯਵृਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਨ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬੁਭੂषਤਾ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਚਲਣ ਨਹੀਂ ਪਾਲਦਾ, ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਨੇਕਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰੇष੍ਯਃ ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਿਂ ਹਿ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਵਿਫਲਂ ਗਤਃ।' ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਕੀਰ੍ਣਵृਤ੍ਤੇषੁ ਵਾਸੋ ਮਮ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੇ ਆਪਣੀ ਚਲਣ ਛੱਡ ਕੇ ਬੇਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
ਪੁਮਾਂਸੋ ਯੇ ਹਿ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵृਤ੍ਤੇਨਾਭਿਜਨੇਨ ਚ। ਨ ਤੇषੁ ਨਿਵਸੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਰ੍ਥੀ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਿषੁ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਲਣ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇਕਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯੇ ਤ੍ਵੇਨਮਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵृਤ੍ਤੇਨਾਭਿਜਨੇਨ ਵਾ। ਤੇषੁ ਸਾਧੁषੁ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ ਵਾਸਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਣ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਧਨੈਰ੍ਵਰਾਃ। ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲਾ ਧਨਿਨੋਪਿ ਚ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ, ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਮਾੜੀ ਚਲਣ, ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਹਨ—
ਨੈਵ ਜਾਤ੍ਯਾ ਹਿ ਚਣ੍ਡਾਲਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਹਿਤੈਰ੍ਵਿਨਾ। ਧਨਾਭਿਜਨਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਸਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਚੰਡਾਲ ਸਿਰਫ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਵੈ ਚਲਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਧਨ, ਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੰਡਾਲ ਵਰਗੀ ਚਲਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਕਾਰਣਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਦਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇ। ਸਾਧੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਾਸੋਸ੍ਤਿ ਪਾਪਿਭਿਃ ਪਾਪਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਕ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਮੰਦਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਕृਤੇ ਦੁष੍ਕृਤੇ ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਰ ਸਜ੍ਜਤਿ ਯੋ ਨਰਃ। ਧ੍ਰੁਵਂ ਰਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵੇषਂ ਨ ਰੋਚਯੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰੁਚੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਵਾਗ੍ਦੁਰੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਘੋਰਂ ਦੁਹਿਤੁਰ੍ਵृषਪਰ੍ਵਣਃ। ਮਮ ਮਥ੍ਨਾਤਿ ਹृਦਯਮਗ੍ਨਿਕਾਮ ਇਵਾਰਣਿਮ੍
ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਣ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਜਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਨ ਹ੍ਯਤੋ ਦੁष੍ਕਰਤਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਲੋਕੇष੍ਵਪਿ ਤ੍ਰਿषੁ। ਯਃ ਸਪਤ੍ਨਸ਼੍ਰਿਯਂ ਦੀਪ੍ਤਾਂ ਹੀਨਸ਼੍ਰੀਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।
ਮਰਣਂ ਸ਼ੋਭਨਂ ਤਸ੍ਯ ਇਤਿ ਵਿਦ੍ਵਜ੍ਜਨਾ ਵਿਦੁਃ। `ਅਵਮਾਨਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਨੈਰ੍ਨੀਚਸਮਾਗਮਾਤ੍
ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਕਰਕੇ ਅਪਮਾਨ ਸਹੇੜਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਵਾਦਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਤੋ ਨਿਃਸਰਨ੍ਤਿ ਯੈਰਾਹਤਃ ਸ਼ੋਚਤਿ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ। ਪਰਸ੍ਯ ਵੈ ਮਰ੍ਮਸੁ ਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੀਰੋ ਨੈਵ ਮੁਚ੍ਯੇਤ੍ਪਰੇषੁ
ਕੜ੍ਹੇ ਬੋਲ ਜਦ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਦੂਜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ।
ਨਿਰੋਹੇਦਾਯੁਧੈਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸਂਰੋਹੇਦ੍ਦਗ੍ਧਮਾਗ੍ਨਿਨਾ। ਵਾਕ੍ਕ੍ਸ਼ਤਂ ਚ ਨ ਸਂਰੋਹੇਦਾਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਚੋਟ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਕਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸਂਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਦ੍ਧਂ ਨਵਂ ਪਰਸ਼ੁਨਾ ਹਤਮ੍। ਵਾਚਾ ਦੁਰੁਕ੍ਤਂ ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਨ ਸਂਰੋਹੇਤ ਵਾਕ੍ਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਬੁਰੇ ਤੇ ਕੜ੍ਹੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਕਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀ।
ਤਤਃ ਕਾਵ੍ਯੋ ਭृਗੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਮਨ੍ਯੁਰੁਪਗਮ੍ਯ ਹ। ਵृषਪਰ੍ਵਾਣਮਾਸੀਨਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚਾਵਿਚਾਰਯਨ੍
ਫਿਰ ਕਵੀ, ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਨਾਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਰਿਤੋ ਰਾਜਨ੍ਸਦ੍ਯਃ ਫਲਤਿ ਗੌਰਿਵ। ਸ਼ਨੈਰਾਵਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨੋ ਹਿ ਕਰ੍ਤੁਰ੍ਮੂਲਾਨਿ ਕृਨ੍ਤਤਿ
ਅਧਰਮ, ਰਾਜਾ, ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਗਾਂ ਵਾਂਗ; ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਵਾ ਨਪ੍ਤृषੁ ਵਾ ਨ ਚੇਦਾਤ੍ਮਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਫਲਤ੍ਯੇਵ ਧ੍ਰੁਵਂ ਪਾਯਂ ਗੁਰੁਭੁਕ੍ਤਮਿਵੋਦਰੇ
ਜੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਪੋਤਿਆਂ 'ਚ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਜਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਪੇਟ 'ਚ ਜਰੂਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧੀਯਾਨਂ ਹਿਤਂ ਰਾਜਨ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਨ੍ਤਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍।' ਯਦਘਾਤਯਥਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਕਚਮਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਤਦਾ। ਅਪਾਪਸ਼ੀਲਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਂ ਮਦ੍ਗृਹੇ ਰਤਮ੍
ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਕਚ, ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਚ ਲੱਗਾ, ਸਬਰ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ 'ਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ?
ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਯਾ ਦੇਵਯਾਨੀ ਕ੍ਰੂਰਮੁਕ੍ਤਾ ਬਹੁ ਪ੍ਰਭੋ। ਵਿਪ੍ਰਕृਤ੍ਯ ਚ ਸਂਰਮ੍ਭਾਤ੍ਕੂਪੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ
ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੜ੍ਹੇ ਤੇ ਕੁਰੂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਬੜੀ ਬੇਦਰਦੀ ਨਾਲ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।