ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੈਨਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣਸ੍ਤਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਕੁਰੁਪਾਣ੍ਡੂਨਾਂ ਮਤੌ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਙ੍ਗਿਰੋਪਮਃ ।। 38
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਵਰਗਾ।'
ਕਿਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਃ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤੇਨਾਨੁਸृਤੇਨ ਵਾ। ਧਾਵਨ੍ਤਮਨੁਧਾਵਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਯੋ ਭਯਵਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਵੇਣੀਕਲਾਪਂ ਨਿਰ੍ਧੂਯ ਪ੍ਰਵਿਭਾਤਿ ਨਰਰ੍षਭਃ ।। 39
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਨਿਰਭਉ ਮਨੁੱਖ ਭੈਬੀਤ ਨੂੰ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੱਛੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰਮਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯੇਵ ਕ੍ਲੀਬਰੂਪਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਚ। ਰੂਪੇਣ ਪਾਰ੍ਥਸਦृਸ਼ਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵੇषਸਮਲਂਕृਤਃ ।। 40
ਇਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੂਪ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਦੇਵੈਤਚ੍ਛਿਰੋਗ੍ਰੀਵਂ ਤੌ ਬਾਹੂ ਪਰਿਘੋਪਮੌ । ਤਤ੍ਤਦੇਵਾਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨਾਯਮਨ੍ਯੋ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 41
ਇਹੀ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ, ਉਹੋ ਹੀ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੱਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹੀ ਬਹਾਦਰੀ—ਇਹ ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅਮਰੇष੍ਵਿਵ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਏਕਃ ਕੋਸ੍ਮਾਨੁਪਾਯਾਯਾਦਨ੍ਯੋ ਲੋਕੇ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 42
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕੱਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ?
ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਚੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਏਕਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸਂਨਿਹਿਤਃ ਪੁਰੇ ।। 43
ਦ੍ਰੋਣ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰਣ ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, 'ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।'
ਸ ਏष ਕਿਲ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਬਾਲਭਾਵਾਨ੍ਨ ਪੌਰੁषਾਤ੍। ਕ੍ਲੀਬਂ ਵੈ ਸਾਰਥਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ ।। 44
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਹਾਦਰੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਛਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਨੂਨਂ ਜਾਨੀਧ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਮਰ੍ਜੁਨਮ੍ । ਤੇ ਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਯਾਤੁਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯੁਃ । ਕਥਮੇਕਤਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਯੋਧਯੇਤ੍ਕੁਰੂਨ੍ ।। 45
ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਉਤ੍ਤਰਃ ਸਾਰਥਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ। ਸ ਨੋ ਮਨ੍ਯੇ ਧ੍ਵਜਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੀਤ ਏष ਪਲਾਯਤਿ ।। 46
ਉੱਤਰ ਨੇ ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਮੇਰਾ ਮਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਝੰਡਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਤਮੇਵ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਿ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਸਾਰਥਿਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਯੋਦ੍ਧੁਮਿਹੇਚ੍ਛਤਿ ।। 47
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਨੰਜੈ ਉਸਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਕੁਰਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍। ਨ ਚ ਵ੍ਯਵਸਿਤੁਂ ਵੀਰਾ ਅਰ੍ਜੁਨਂ ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ।। 48
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨ ਉਵਾਚੇਦਂ ਸੈਨਿਕਾਨ੍ਰਥਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਅਰ੍ਜੁਨੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਵਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਏਵ ਵਾ। ਤੇ ਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਯਾਤੁਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯੁਃ ।। 49
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਚਾਹੇ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਹੋਵੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਰਾਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।'
ਅਨ੍ਯੋ ਵੈ ਕ੍ਲੀਬਰੂਪੇਣ ਯਦ੍ਯਾਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗਵਾਂ ਪਦਮ੍। ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਭੂਤਲੇ । ਕਥਮੇਕਤਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਯੋਧਯੇਤ੍ਕੁਰੂਨ੍ ।। 50
ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਪੁੰਸਕ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਟ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਛਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਤਂ ਵੇषੇਣ ਪਾਣ੍ਡਵਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੈਨਿਕਾਃ। ਅਰ੍ਜੁਨੇਤਿ ਚ ਨੇਤ੍ਯੇਵ ਨ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪੁਨਃ। ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਕੁਰਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। 51
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿਪਾਹੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਦृਢੇਵਧੀ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਅਦ੍ਯਾਗਚ੍ਛਤਿ ਚੇਦ੍ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਸ਼ਯਿਤਂ ਬਲਮ੍ ।। 52
ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ, ਇਰਾਦੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਬਹਾਦਰ ਲੜਨ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਹੀ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਯਤਰਂ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 53
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ਤਮਨੁਦ੍ਰੁਤ੍ਯ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਪਦਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੇਸ਼ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰਾਮृਸ਼ਤ੍ ।। 54
ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਸੌ ਕਦਮ ਦੌੜ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਮਾ ਮਾ ਗृਹਾਣ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਦਾਸੋऽਹਂ ਤੇ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ। ਇਤਿ ਵਾਦਿਨਮੇਵਾਸ਼ੁ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਤਰਸਾऽਗ੍ਰਹੀਤ੍। ਵਿਰਾਟਪੁਤ੍ਰਂ ਬੀਭਤ੍ਸੁਰ੍ਬਲਵਾਨਰਿਮਰ੍ਦਨਃ ।। 55
ਉੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਫੜੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨੌਕਰ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਿਹਨਨਲਾ!" ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦਣ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸੋऽਰ੍ਜੁਨੇਨ ਪਰਾਮृष੍ਟਃ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਦਾਰ੍ਤਵਤ੍ । ਬਹੁਲਂ ਕृਪਣਂ ਚੈਵ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਵੇਦਯਦ੍ਬਹੁ ।। 56
ਅਰਜੁਨ ਵਲੋਂ ਫੜੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉੱਤਰ ਨੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸਿਆ।
ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ ਦਦ੍ਮਿ ਤੇ। ਹਸ੍ਤਿਨੋਸ਼੍ਵਾਨ੍ਰਥਾਨ੍ਗਾਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਾਃ ।। 57
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਮੋਤੀ, ਹੀਰੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਯ ਰਜਤਸ੍ਯ ਚ। ਦਦਾਮਿ ਸ਼ਤਨਿष੍ਕਂ ਤੇ ਮੁਞ੍ਚ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 58
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਰਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸੌ ਨਿਸ਼ਕ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਬ੍ਰਿਹਨਨਲਾ।
षष੍ਟਿਂ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾ ਗ੍ਰਾਮਮੇਕਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ। ਮੁਞ੍ਚ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਭृਸ਼ਂ ਦੀਨਂ ਵਿਹ੍ਵਲਂ ਭਯਕਮ੍ਪਿਤਮ੍ ।। 59
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਠ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੇਹਾਲ ਤੇ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਮਣੀਨष੍ਟੌ ਚ ਵੈਡੂਰ੍ਯਾਨ੍ਹੇਮਬਦ੍ਧਾਨ੍ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਨ੍। ਹੇਮਦਣ੍ਡਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਰਥਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਵਾਜਿਭਿਃ ।। 60
ਅੱਠ ਵੱਡੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲਹਿਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੀਰੇ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਥ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਮਤ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ ਮਾਤਙ੍ਗਾਨ੍ਮੁਞ੍ਚ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ । ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਂ षਣ੍ਡ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਮਾਤਰਮਦ੍ਯ ਤਾਮ੍ ।। 61
ਦਸ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵੀ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਬ੍ਰਿਹਨਨਲਾ! ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ।
ਏਕੋऽਹਮੇਵ ਮੇ ਮਾਤੁਃ ਕੁਮਾਰਃ ਕਿਂ ਬ੍ਰੁਵੇ ਤਤਃ। ਵਿਧਿਰੇਵਂਵਿਧੇ ਕਾਲੇ ਤ੍ਵਦ੍ਵਸ਼ਂ ਕੁਰੁਤੇ ਹਿ ਮਾਮ੍ ।। 62
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤ ਹਾਂ—ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂਗਾ? ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਭਾਗ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਾਲੋऽਹਂ ਤੇਨ ਚਾਸ੍ਮਿ ਸੁਪੋषਿਤਃ। ਮਾਤृਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ਯਾਨੋऽਹਮਸ੍ਪृष੍ਟਾਤਪਵਾਯੁਮਾਨ੍ ।। 63
ਮੈਂ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁੱਤਾਂ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧੁੱਪ ਲੱਗੀ, ਨਾ ਹਵਾ।
ਅਦृष੍ਟਬਾਲਯੁਦ੍ਧੋऽਹਂ ਕੁਤਸ੍ਤੇ ਕੁਰਵਃ ਕੁਤਃ। ਮਾਤृਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਮੁਞ੍ਚ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 64
ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ—ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਬ੍ਰਿਹਨਨਲਾ।
ਪ੍ਰਲਯਾਰ੍ਣਵਸਂਕਾਸ਼ਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕੌਰਵਂ ਬਲਮ੍ ।। 65
ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਧ੍ਯੇऽਹਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵੀਰ੍ਯਸ਼ੌਰ੍ਯਾਙ੍ਕਿਤਾਂ ਗਿਰਮ੍। ਉਕ੍ਤੋ ਯੌਵਨਗਰ੍ਵੇਣ ਕੋ ਜੇਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯਾਤ੍ਕੁਰੂਨ੍ । ਅਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਯਦਿ ਨਯੇਰ੍ਮਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ ।। 66
ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਅਣਜਾਣੀ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਗੁਮਾਨ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ—ਕੌਣ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਚੇਤਸਮ੍। ਪ੍ਰਸਭਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਰਥਸ੍ਯਾਨ੍ਤਿਕਮਾਨਯਤ੍ ।। 67
ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰਥ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ।