ਅਹਮਪ੍ਯਸ੍ਮਿ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸਾਰਥ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ । ਨਾਹਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮ੍ਯਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਗਾਃ ਪ੍ਰਯਾਤੁਂ ਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। 28
ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸੈਰੰਧਰੀ ਨੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸਿਰਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਵੀ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਚੈਵ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤਵ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚੋਦਿਤਃ । ਕਥਂ ਨ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯੇਯਮਹਂ ਕੁਰੂਨੇਤਾਨ੍ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ ।। 29
ਸੈਰੰਧਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰਾਂ? ਤੂੰ ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾ।
ਕਾਮਂ ਹਰਨ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਯਾਂਸਃ ਕੁਰਵੋ ਧਨਮ੍। ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤੁ ਚ ਮਾਂ ਨਾਰ੍ਯੋ ਨਰਾ ਵਾऽਪਿ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 30
ਜੇ ਕੌਰਵਾਂ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਮਤਸਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਜਾਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ ਦੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹਾਸਾ ਕਰਨ।
ਸਂਗ੍ਰਾਮੇਣ ਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਗਾਵੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਚਾਪਿ ਮੇ । ਨਗਰਂ ਚ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 31
ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਗਾਂਵਾਂ ਚਲੀ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਲੈ, ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਦ੍ਭੀਤੋ ਰਥਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦ੍ਯ ਕੁਣ੍ਡਲੀ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਨਂ ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਸ਼ਰਂ ਧਨੁਃ ।। 32
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੰਡਲੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਿਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਜਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਵੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਨੈष ਸ਼ੂਰੈਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਪਲਾਯਨਮ੍। ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਹਿ ਮਰਣਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨ ਭੀਤਸ੍ਯ ਪਲਾਯਨਮ੍ ।। 33
ਵੀਰਾਂ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਭੱਜਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣਾ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕੌਰਵ੍ਯਃ ਸੋऽਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਰਥੋਤ੍ਤਮਾਤ੍। ਤਮਨ੍ਵਧਾਵਦ੍ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਂ ਧਨਞ੍ਜਯਃ । ਦੀਰ੍ਘਾਂ ਵੇਣੀਂ ਵਿਧੂਨ੍ਵਾਨਃ ਸਾਧੁ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਵਾਸਸੀ ।। 34
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਕੌਰਵ ਰਥ ਤੋਂ ਕੂਦ ਪਿਆ; ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਭੱਜਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਚੋਟੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਚਟਕਦਾਰ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ।
ਵਿਕ੍ਰਮਨ੍ਤਂ ਪਦਨ੍ਯਾਸੈਰ੍ਨਮਯਨ੍ਤਂ ਚ ਭੂਤਲਮ੍ । ਵਿਧੂਯ ਵੇਣੀਂ ਧਾਵਨ੍ਤਮਜਾਨਨ੍ਤੋऽਰ੍ਜੁਨਂ ਤਦਾ। ਸੈਨਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹਸਨ੍ਕੇਚਿਦ੍ਯੋषਿਦ੍ਰੂਪਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮ੍ ।। 35
ਜਦ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਤੇ ਚੋਟੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ।
ਤਂ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ਤਂ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੁਰਵੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਕੋऽਯਂ ਧਾਵਤ੍ਯਸਙ੍ਗੇਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਥੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। 36
ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਕ ਏष ਵੇषਸਂਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਭਸ੍ਮਨੇਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ। ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯ ਯਥਾ ਪੁਂਸਃ ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯ ਯਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।। 37
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਜੀਬ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਵਰਗਾ ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੈਨਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣਸ੍ਤਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਕੁਰੁਪਾਣ੍ਡੂਨਾਂ ਮਤੌ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਙ੍ਗਿਰੋਪਮਃ ।। 38
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਵਰਗਾ।'
ਕਿਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਃ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤੇਨਾਨੁਸृਤੇਨ ਵਾ। ਧਾਵਨ੍ਤਮਨੁਧਾਵਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਯੋ ਭਯਵਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਵੇਣੀਕਲਾਪਂ ਨਿਰ੍ਧੂਯ ਪ੍ਰਵਿਭਾਤਿ ਨਰਰ੍षਭਃ ।। 39
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਨਿਰਭਉ ਮਨੁੱਖ ਭੈਬੀਤ ਨੂੰ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੱਛੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰਮਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯੇਵ ਕ੍ਲੀਬਰੂਪਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਚ। ਰੂਪੇਣ ਪਾਰ੍ਥਸਦृਸ਼ਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵੇषਸਮਲਂਕृਤਃ ।। 40
ਇਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੂਪ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਦੇਵੈਤਚ੍ਛਿਰੋਗ੍ਰੀਵਂ ਤੌ ਬਾਹੂ ਪਰਿਘੋਪਮੌ । ਤਤ੍ਤਦੇਵਾਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨਾਯਮਨ੍ਯੋ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 41
ਇਹੀ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ, ਉਹੋ ਹੀ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੱਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹੀ ਬਹਾਦਰੀ—ਇਹ ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅਮਰੇष੍ਵਿਵ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਏਕਃ ਕੋਸ੍ਮਾਨੁਪਾਯਾਯਾਦਨ੍ਯੋ ਲੋਕੇ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 42
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕੱਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ?
ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਚੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਏਕਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸਂਨਿਹਿਤਃ ਪੁਰੇ ।। 43
ਦ੍ਰੋਣ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰਣ ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, 'ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।'
ਸ ਏष ਕਿਲ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਬਾਲਭਾਵਾਨ੍ਨ ਪੌਰੁषਾਤ੍। ਕ੍ਲੀਬਂ ਵੈ ਸਾਰਥਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ ।। 44
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਹਾਦਰੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਛਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਨੂਨਂ ਜਾਨੀਧ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਮਰ੍ਜੁਨਮ੍ । ਤੇ ਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਯਾਤੁਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯੁਃ । ਕਥਮੇਕਤਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਯੋਧਯੇਤ੍ਕੁਰੂਨ੍ ।। 45
ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਉਤ੍ਤਰਃ ਸਾਰਥਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ। ਸ ਨੋ ਮਨ੍ਯੇ ਧ੍ਵਜਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੀਤ ਏष ਪਲਾਯਤਿ ।। 46
ਉੱਤਰ ਨੇ ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਮੇਰਾ ਮਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਝੰਡਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਤਮੇਵ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਿ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਸਾਰਥਿਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਯੋਦ੍ਧੁਮਿਹੇਚ੍ਛਤਿ ।। 47
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਨੰਜੈ ਉਸਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਕੁਰਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍। ਨ ਚ ਵ੍ਯਵਸਿਤੁਂ ਵੀਰਾ ਅਰ੍ਜੁਨਂ ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ।। 48
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨ ਉਵਾਚੇਦਂ ਸੈਨਿਕਾਨ੍ਰਥਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਅਰ੍ਜੁਨੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਵਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਏਵ ਵਾ। ਤੇ ਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਯਾਤੁਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯੁਃ ।। 49
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਚਾਹੇ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਹੋਵੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਰਾਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।'
ਅਨ੍ਯੋ ਵੈ ਕ੍ਲੀਬਰੂਪੇਣ ਯਦ੍ਯਾਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗਵਾਂ ਪਦਮ੍। ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਭੂਤਲੇ । ਕਥਮੇਕਤਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਯੋਧਯੇਤ੍ਕੁਰੂਨ੍ ।। 50
ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਪੁੰਸਕ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਟ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਛਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਤਂ ਵੇषੇਣ ਪਾਣ੍ਡਵਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੈਨਿਕਾਃ। ਅਰ੍ਜੁਨੇਤਿ ਚ ਨੇਤ੍ਯੇਵ ਨ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪੁਨਃ। ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਕੁਰਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। 51
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿਪਾਹੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਦृਢੇਵਧੀ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਅਦ੍ਯਾਗਚ੍ਛਤਿ ਚੇਦ੍ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਸ਼ਯਿਤਂ ਬਲਮ੍ ।। 52
ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ, ਇਰਾਦੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਬਹਾਦਰ ਲੜਨ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਹੀ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਯਤਰਂ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 53
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ਤਮਨੁਦ੍ਰੁਤ੍ਯ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਪਦਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੇਸ਼ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰਾਮृਸ਼ਤ੍ ।। 54
ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਸੌ ਕਦਮ ਦੌੜ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਮਾ ਮਾ ਗृਹਾਣ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਦਾਸੋऽਹਂ ਤੇ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ। ਇਤਿ ਵਾਦਿਨਮੇਵਾਸ਼ੁ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਤਰਸਾऽਗ੍ਰਹੀਤ੍। ਵਿਰਾਟਪੁਤ੍ਰਂ ਬੀਭਤ੍ਸੁਰ੍ਬਲਵਾਨਰਿਮਰ੍ਦਨਃ ।। 55
ਉੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਫੜੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨੌਕਰ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਿਹਨਨਲਾ!" ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦਣ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸੋऽਰ੍ਜੁਨੇਨ ਪਰਾਮृष੍ਟਃ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਦਾਰ੍ਤਵਤ੍ । ਬਹੁਲਂ ਕृਪਣਂ ਚੈਵ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਵੇਦਯਦ੍ਬਹੁ ।। 56
ਅਰਜੁਨ ਵਲੋਂ ਫੜੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉੱਤਰ ਨੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸਿਆ।
ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ ਦਦ੍ਮਿ ਤੇ। ਹਸ੍ਤਿਨੋਸ਼੍ਵਾਨ੍ਰਥਾਨ੍ਗਾਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਾਃ ।। 57
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਮੋਤੀ, ਹੀਰੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।