ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮਹਤੀਂ ਸੇਨਾਂ ਕੁਰੂਣਾਂ ਦृਢਧਨ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਪਰਿਦੇਵਯਤੇ ਮਨ੍ਦਃ ਸਕਾਸ਼ੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨਃ ।। 18
ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਤੀਰ-ਕਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਮੂਰਖ ਸਵਯਸਾਚੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਤਾਨ੍ਮੇ ਪਿਤਾ ਯਾਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਵੈ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਮਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਾਂ ਸੇਨਾਮੁਪਾਦਾਯ ਨ ਮੇ ਸਨ੍ਤੀਹ ਸੈਨਿਕਾਃ ।। 19
ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਕੇ; ਉਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਿਪਾਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਕੋ ਬਹੂਨ੍ਬਾਲਃ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨਕृਤਸ਼੍ਰਮਃ। ਪ੍ਰਤਿਯੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨਿਵਰ੍ਤਯ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 20
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝੱਲੀ; ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ, ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾ।
ਤਂ ਤਥਾ ਵਾਦਿਨਂ ਤਤ੍ਰ ਬੀਭਤ੍ਸੁਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ। ਸਂਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਹਾਰਥਃ ।। 21
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਨੂੰ ਉਥੇ ਬੀਭਤਸੁ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ।
ਭਯੇਨ ਦੀਨਰੂਪੋऽਸਿ ਦ੍ਵਿषਤਾਂ ਹਰ੍षਵਰ੍ਧਨਃ । ਨ ਚ ਤਾਵਤ੍ਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪਰੈਃ ਕਰ੍ਮ ਰਣਾਜਿਰੇ ।। 22
ਤੂੰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਚ ਮਾਮਾਤ੍ਥ ਨਯ ਮਾਂ ਕੌਰਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਸੋਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਤ੍ਰ ਨੇष੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰੈਤੇ ਬਹੁਲਾ ਧ੍ਵਜਾਃ ।। 23
ਤੂੰ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, 'ਮੈਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ'; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਓਥੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯਮਾਮਿषਗृਧ੍ਰੂਨਾਂ ਕੁਰੂਣਾਮਾਤਤਾਯਿਨਾਮ੍ । ਨੇष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵਿਮਨਾ ਭਵ। ਸਮੁਦ੍ਰਮਿਵ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਕੁਰੁਸੈਨ੍ਯਮਰਿਨ੍ਦਮ ।। 24
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹਨ; ਤੂੰ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਕਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਹਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਮ੍। ਵਿਕਤ੍ਥਮਾਨੋ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰੂषਿ ਕਿਂ ਨਾਤ੍ਰ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਸੇ ।। 25
ਤੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਕਿ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪੌਰੁषਂ ਪੁਰੁषੇषੁ ਚ। ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ ।। 26
ਤੂੰ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਹਿੱਲ-ਡੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਨ ਚੇਦ੍ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਗਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਸਿ। ਪ੍ਰਹਸਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੀਰਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਗਤਾਃ ।। 27
ਜੇ ਤੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵੀਰ, ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰਾ ਹਾਸਾ ਕਰਨਗੇ।
ਅਹਮਪ੍ਯਸ੍ਮਿ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸਾਰਥ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ । ਨਾਹਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮ੍ਯਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਗਾਃ ਪ੍ਰਯਾਤੁਂ ਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। 28
ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸੈਰੰਧਰੀ ਨੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸਿਰਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਵੀ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਚੈਵ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤਵ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚੋਦਿਤਃ । ਕਥਂ ਨ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯੇਯਮਹਂ ਕੁਰੂਨੇਤਾਨ੍ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ ।। 29
ਸੈਰੰਧਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰਾਂ? ਤੂੰ ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾ।
ਕਾਮਂ ਹਰਨ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਯਾਂਸਃ ਕੁਰਵੋ ਧਨਮ੍। ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤੁ ਚ ਮਾਂ ਨਾਰ੍ਯੋ ਨਰਾ ਵਾऽਪਿ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 30
ਜੇ ਕੌਰਵਾਂ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਮਤਸਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਜਾਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ ਦੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹਾਸਾ ਕਰਨ।
ਸਂਗ੍ਰਾਮੇਣ ਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਗਾਵੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਚਾਪਿ ਮੇ । ਨਗਰਂ ਚ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 31
ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਗਾਂਵਾਂ ਚਲੀ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਲੈ, ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਦ੍ਭੀਤੋ ਰਥਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦ੍ਯ ਕੁਣ੍ਡਲੀ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਨਂ ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਸ਼ਰਂ ਧਨੁਃ ।। 32
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੰਡਲੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਿਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਜਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਵੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਨੈष ਸ਼ੂਰੈਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਪਲਾਯਨਮ੍। ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਹਿ ਮਰਣਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨ ਭੀਤਸ੍ਯ ਪਲਾਯਨਮ੍ ।। 33
ਵੀਰਾਂ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਭੱਜਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣਾ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕੌਰਵ੍ਯਃ ਸੋऽਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਰਥੋਤ੍ਤਮਾਤ੍। ਤਮਨ੍ਵਧਾਵਦ੍ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਂ ਧਨਞ੍ਜਯਃ । ਦੀਰ੍ਘਾਂ ਵੇਣੀਂ ਵਿਧੂਨ੍ਵਾਨਃ ਸਾਧੁ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਵਾਸਸੀ ।। 34
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਕੌਰਵ ਰਥ ਤੋਂ ਕੂਦ ਪਿਆ; ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਭੱਜਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਚੋਟੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਚਟਕਦਾਰ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ।
ਵਿਕ੍ਰਮਨ੍ਤਂ ਪਦਨ੍ਯਾਸੈਰ੍ਨਮਯਨ੍ਤਂ ਚ ਭੂਤਲਮ੍ । ਵਿਧੂਯ ਵੇਣੀਂ ਧਾਵਨ੍ਤਮਜਾਨਨ੍ਤੋऽਰ੍ਜੁਨਂ ਤਦਾ। ਸੈਨਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹਸਨ੍ਕੇਚਿਦ੍ਯੋषਿਦ੍ਰੂਪਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮ੍ ।। 35
ਜਦ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਤੇ ਚੋਟੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ।
ਤਂ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ਤਂ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੁਰਵੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਕੋऽਯਂ ਧਾਵਤ੍ਯਸਙ੍ਗੇਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਥੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। 36
ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਕ ਏष ਵੇषਸਂਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਭਸ੍ਮਨੇਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ। ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯ ਯਥਾ ਪੁਂਸਃ ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯ ਯਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।। 37
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਜੀਬ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਵਰਗਾ ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੈਨਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣਸ੍ਤਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਕੁਰੁਪਾਣ੍ਡੂਨਾਂ ਮਤੌ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਙ੍ਗਿਰੋਪਮਃ ।। 38
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਵਰਗਾ।'
ਕਿਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਃ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤੇਨਾਨੁਸृਤੇਨ ਵਾ। ਧਾਵਨ੍ਤਮਨੁਧਾਵਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਯੋ ਭਯਵਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਵੇਣੀਕਲਾਪਂ ਨਿਰ੍ਧੂਯ ਪ੍ਰਵਿਭਾਤਿ ਨਰਰ੍षਭਃ ।। 39
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਨਿਰਭਉ ਮਨੁੱਖ ਭੈਬੀਤ ਨੂੰ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੱਛੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰਮਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯੇਵ ਕ੍ਲੀਬਰੂਪਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਚ। ਰੂਪੇਣ ਪਾਰ੍ਥਸਦृਸ਼ਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵੇषਸਮਲਂਕृਤਃ ।। 40
ਇਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੂਪ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਦੇਵੈਤਚ੍ਛਿਰੋਗ੍ਰੀਵਂ ਤੌ ਬਾਹੂ ਪਰਿਘੋਪਮੌ । ਤਤ੍ਤਦੇਵਾਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨਾਯਮਨ੍ਯੋ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 41
ਇਹੀ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ, ਉਹੋ ਹੀ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੱਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹੀ ਬਹਾਦਰੀ—ਇਹ ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅਮਰੇष੍ਵਿਵ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਏਕਃ ਕੋਸ੍ਮਾਨੁਪਾਯਾਯਾਦਨ੍ਯੋ ਲੋਕੇ ਧਨਞ੍ਜਯਾਤ੍ ।। 42
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕੱਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਧਨੰਜੈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ?
ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਚੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਏਕਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸਂਨਿਹਿਤਃ ਪੁਰੇ ।। 43
ਦ੍ਰੋਣ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰਣ ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, 'ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।'
ਸ ਏष ਕਿਲ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਬਾਲਭਾਵਾਨ੍ਨ ਪੌਰੁषਾਤ੍। ਕ੍ਲੀਬਂ ਵੈ ਸਾਰਥਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ ।। 44
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਹਾਦਰੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਛਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਨੂਨਂ ਜਾਨੀਧ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਮਰ੍ਜੁਨਮ੍ । ਤੇ ਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਯਾਤੁਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯੁਃ । ਕਥਮੇਕਤਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਯੋਧਯੇਤ੍ਕੁਰੂਨ੍ ।। 45
ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਉਤ੍ਤਰਃ ਸਾਰਥਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ। ਸ ਨੋ ਮਨ੍ਯੇ ਧ੍ਵਜਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੀਤ ਏष ਪਲਾਯਤਿ ।। 46
ਉੱਤਰ ਨੇ ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਮੇਰਾ ਮਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਝੰਡਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਤਮੇਵ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਿ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਸਾਰਥਿਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਯੋਦ੍ਧੁਮਿਹੇਚ੍ਛਤਿ ।। 47
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਨੰਜੈ ਉਸਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।