ਦृष੍ਟਿਪ੍ਰਣਾਸ਼ੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਦਿਵਸ੍ਪृਕ੍ਕੁਰੁਸਤ੍ਤਮ ।। 8 ।। ਤਦਨੀਕਮਥੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਜਾਸ਼੍ਵਰਥਸਂਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਧੂੜ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੇਖੀ।
ਕਰ੍ਣਦੁਰ੍ਯੋਧਨਕृਪੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵੇਨ ਚ । ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਹੇष੍ਵਾਸੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। 9
ਉਹ ਫੌਜ ਕਰਣ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਭਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਨਿਮੀਲ੍ਯ ਸ੍ਵਦृਸ਼ੌ ਤਦਾ। ਕਮ੍ਪਮਾਨਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਂ ਵੈਰਾਟਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। 10
ਵਿਰਾਟ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਨੋਤ੍ਸਹੇ ਕੁਰੁਭਿਰ੍ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਰੋਮਹਰ੍षਂ ਹਿ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ। ਬਹੁਪ੍ਰਵੀਰਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਮ੍। ਪ੍ਰਤਿਯੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਕੁਰੁਸੈਨ੍ਯਂ ਭਯਾਨਕਮ੍ ।। 11
'ਮੈਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਵੇਖ ਮੇਰੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਕੌਰਵ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।'
ਨਾਸ਼ਂਸੇ ਭਾਰਤੀਂ ਸੇਨਾਂ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਭੀਮਕਾਰ੍ਮੁਕਾਮ੍। ਦੇਵੈਰਪਿ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਿਂਪੁਨਰ੍ਨਰੈਃ ।। 12
'ਮੈਂ ਭੀਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਲੈਸ ਭਾਰਤ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ।'
ਰਥਨਾਗਾਸ਼੍ਵਕਲਿਲਂ ਪਤ੍ਤਿਧ੍ਵਜਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਹਿ ਪਰਾਨੀਕਂ ਮਨਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਤੀਵ ਮੇ ।। 13
'ਦੂਜੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਤੇ ਝੰਡੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਡੋਲ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਣਸ਼੍ਚ ਭੀष੍ਮਸ਼੍ਚ ਕृਪਃ ਕਰ੍ਣੋ ਵਿਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮਾ ਵਿਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸੋਮਦਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬਾਹ੍ਲਿਕਃ । ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ੍ਤਥਾ ਰਾਜਾ ਵੀਰੋ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਣਃ ਪਰਃ ।। 14
'ਉਥੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਕਰਣ, ਵਿਵਿੰਸਤੀ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਵਿਕਰਨ, ਸੋਮਦੱਤ, ਬਾਹਲਿਕ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਦੁਰਮਰਸ਼ਨ ਹਨ।'
ਨੀਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹੇष੍ਵਾਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਮਤ੍ਤਾ ਇਵ ਮਹਾਨਾਗਾ ਯੁਕ੍ਤਧ੍ਵਜਪਤਾਕਿਨਃ ।। 15
'ਸਾਰੇ ਹੀ ਚਲਾਕ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਹਨ।'
ਨੀਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹੇष੍ਵਾਸਾਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ । ਤਾਞ੍ਜੇਤੁਂ ਸਮਰੇ ਸ਼ੂਰਾਨ੍ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਮਾਗਤਃ ।। 16
'ਸਾਰੇ ਹੀ ਚਲਾਕ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆਉਣਾ ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਸੀ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਹਿ ਕੁਰੂਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵ੍ਯੂਢਾਨੀਕਾਨ੍ਪ੍ਰਹਾਰਿਣਃ । ਹृषਿਤਾਨਿ ਚ ਰੋਮਾਣਿ ਕਸ਼੍ਮਲੇਨਾਹਤਂ ਮਨਃ ।। 17
'ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਾਵਲੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮਹਤੀਂ ਸੇਨਾਂ ਕੁਰੂਣਾਂ ਦृਢਧਨ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਪਰਿਦੇਵਯਤੇ ਮਨ੍ਦਃ ਸਕਾਸ਼ੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨਃ ।। 18
ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਤੀਰ-ਕਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਮੂਰਖ ਸਵਯਸਾਚੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਤਾਨ੍ਮੇ ਪਿਤਾ ਯਾਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਵੈ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਮਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਾਂ ਸੇਨਾਮੁਪਾਦਾਯ ਨ ਮੇ ਸਨ੍ਤੀਹ ਸੈਨਿਕਾਃ ।। 19
ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਕੇ; ਉਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਿਪਾਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਕੋ ਬਹੂਨ੍ਬਾਲਃ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨਕृਤਸ਼੍ਰਮਃ। ਪ੍ਰਤਿਯੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨਿਵਰ੍ਤਯ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 20
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝੱਲੀ; ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ, ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾ।
ਤਂ ਤਥਾ ਵਾਦਿਨਂ ਤਤ੍ਰ ਬੀਭਤ੍ਸੁਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ। ਸਂਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਹਾਰਥਃ ।। 21
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਨੂੰ ਉਥੇ ਬੀਭਤਸੁ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ।
ਭਯੇਨ ਦੀਨਰੂਪੋऽਸਿ ਦ੍ਵਿषਤਾਂ ਹਰ੍षਵਰ੍ਧਨਃ । ਨ ਚ ਤਾਵਤ੍ਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪਰੈਃ ਕਰ੍ਮ ਰਣਾਜਿਰੇ ।। 22
ਤੂੰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਚ ਮਾਮਾਤ੍ਥ ਨਯ ਮਾਂ ਕੌਰਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਸੋਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਤ੍ਰ ਨੇष੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰੈਤੇ ਬਹੁਲਾ ਧ੍ਵਜਾਃ ।। 23
ਤੂੰ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, 'ਮੈਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ'; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਓਥੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯਮਾਮਿषਗृਧ੍ਰੂਨਾਂ ਕੁਰੂਣਾਮਾਤਤਾਯਿਨਾਮ੍ । ਨੇष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵਿਮਨਾ ਭਵ। ਸਮੁਦ੍ਰਮਿਵ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਕੁਰੁਸੈਨ੍ਯਮਰਿਨ੍ਦਮ ।। 24
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹਨ; ਤੂੰ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਕਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਹਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਮ੍। ਵਿਕਤ੍ਥਮਾਨੋ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰੂषਿ ਕਿਂ ਨਾਤ੍ਰ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਸੇ ।। 25
ਤੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਕਿ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪੌਰੁषਂ ਪੁਰੁषੇषੁ ਚ। ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ ।। 26
ਤੂੰ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਹਿੱਲ-ਡੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਨ ਚੇਦ੍ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਗਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਸਿ। ਪ੍ਰਹਸਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੀਰਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਗਤਾਃ ।। 27
ਜੇ ਤੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵੀਰ, ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰਾ ਹਾਸਾ ਕਰਨਗੇ।
ਅਹਮਪ੍ਯਸ੍ਮਿ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸਾਰਥ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ । ਨਾਹਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮ੍ਯਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਗਾਃ ਪ੍ਰਯਾਤੁਂ ਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। 28
ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸੈਰੰਧਰੀ ਨੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸਿਰਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਵੀ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਚੈਵ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤਵ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚੋਦਿਤਃ । ਕਥਂ ਨ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯੇਯਮਹਂ ਕੁਰੂਨੇਤਾਨ੍ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ ।। 29
ਸੈਰੰਧਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰਾਂ? ਤੂੰ ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾ।
ਕਾਮਂ ਹਰਨ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਯਾਂਸਃ ਕੁਰਵੋ ਧਨਮ੍। ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤੁ ਚ ਮਾਂ ਨਾਰ੍ਯੋ ਨਰਾ ਵਾऽਪਿ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 30
ਜੇ ਕੌਰਵਾਂ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਮਤਸਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਜਾਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ ਦੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹਾਸਾ ਕਰਨ।
ਸਂਗ੍ਰਾਮੇਣ ਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਗਾਵੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਚਾਪਿ ਮੇ । ਨਗਰਂ ਚ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ।। 31
ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਗਾਂਵਾਂ ਚਲੀ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਲੈ, ਬ੍ਰਿਹਨਲਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਦ੍ਭੀਤੋ ਰਥਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦ੍ਯ ਕੁਣ੍ਡਲੀ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਨਂ ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਸ਼ਰਂ ਧਨੁਃ ।। 32
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੰਡਲੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਿਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਜਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਵੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਨੈष ਸ਼ੂਰੈਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਪਲਾਯਨਮ੍। ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਹਿ ਮਰਣਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨ ਭੀਤਸ੍ਯ ਪਲਾਯਨਮ੍ ।। 33
ਵੀਰਾਂ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਭੱਜਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣਾ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕੌਰਵ੍ਯਃ ਸੋऽਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਰਥੋਤ੍ਤਮਾਤ੍। ਤਮਨ੍ਵਧਾਵਦ੍ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਂ ਧਨਞ੍ਜਯਃ । ਦੀਰ੍ਘਾਂ ਵੇਣੀਂ ਵਿਧੂਨ੍ਵਾਨਃ ਸਾਧੁ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਵਾਸਸੀ ।। 34
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਕੌਰਵ ਰਥ ਤੋਂ ਕੂਦ ਪਿਆ; ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਭੱਜਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਲਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਚੋਟੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਚਟਕਦਾਰ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ।
ਵਿਕ੍ਰਮਨ੍ਤਂ ਪਦਨ੍ਯਾਸੈਰ੍ਨਮਯਨ੍ਤਂ ਚ ਭੂਤਲਮ੍ । ਵਿਧੂਯ ਵੇਣੀਂ ਧਾਵਨ੍ਤਮਜਾਨਨ੍ਤੋऽਰ੍ਜੁਨਂ ਤਦਾ। ਸੈਨਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹਸਨ੍ਕੇਚਿਦ੍ਯੋषਿਦ੍ਰੂਪਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮ੍ ।। 35
ਜਦ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਤੇ ਚੋਟੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ।
ਤਂ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ਤਂ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੁਰਵੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਕੋऽਯਂ ਧਾਵਤ੍ਯਸਙ੍ਗੇਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਥੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। 36
ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਕ ਏष ਵੇषਸਂਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਭਸ੍ਮਨੇਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ। ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯ ਯਥਾ ਪੁਂਸਃ ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯ ਯਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।। 37
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਜੀਬ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਵਰਗਾ ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।