ਤਮਾਦਦਾਨਂ ਪ੍ਰਮਦਾ ਜਹਾਸਿਰੇ ਹ੍ਯਧੋਮੁਖਂ ਵੀਰਵਰੋऽਭ੍ਯਧਾਰਯਤ੍। ਤਤਸ੍ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਨਕृਤਂ ਸਪਤ੍ਨਹਾ ਹ੍ਯਧੋਮੁਖਂ ਕਵਚਮਥਾਭ੍ਯਕਰ੍षਤ ।। 61
ਜਦ ਉਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਔਰਤਾਂ ਹੱਸ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਨਜ਼ਰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਥੱਲੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਵਕਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਜੰਗੀ ਜ਼ਿਰਹ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਤਵਤ੍ਸਰ੍ਵਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰਃ। ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਵੀਰਤਰੋऽਭ੍ਯਧਾਰਯਤ੍ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਯਨ੍ਤਾ ਕਵਚਂ ਧਨਞ੍ਜਯਃ ।। 62
ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਬਹਾਦਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ਿਰਹ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਪਾ ਲਈ, ਤੇ ਰਥ ਹੰਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਏਵਂਪ੍ਰਕਾਰਾਣਿ ਬਹੂਨਿ ਕੁਰ੍ਵਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਮਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮਦਾ ਜਹਾਸਿਰੇ । ਤਥਾਪਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਮਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨੈਵੋਤ੍ਤਰਃ ਪਰ੍ਯਭਵਦ੍ਧਨਞ੍ਜਯਮ੍ ।। 63
ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਉੱਤਰ ਧਨੰਜਯ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਤਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ ਸਮਨਾਹਯਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਾਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ੁਭੇਨ ਵਰ੍ਮਣਾ। ਕृਸ਼ਾਨੁਤਪ੍ਤਪ੍ਰਤਿਮੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨੇਨ ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਨਾ ।। 64
ਫਿਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਜ਼ਿਰਹ ਪਾਈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਪ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਥਾਸ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੋਜਯਦ੍ਰਥੇ ਹਯਾਨ੍ਕਾਞ੍ਚਨਜਾਲਸਂਵृਤਾਨ੍। ਸੁਵਰ੍ਣਜਾਲਾਨ੍ਤਰਯੋਕ੍ਤਭੂषਣਂ ਸਿਂਹਂ ਚ ਸੌਵਰ੍ਣਮੁਪਾਸ਼੍ਰਯਦ੍ਰਥੇ ।। 65
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਧਨੂਂषਿ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਬਾਣਾਂਸ਼੍ਚ ਰੁਚਿਰਾਨ੍ਬਹੂਨ੍। ਆਯੁਧਾਨਿ ਚ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਰਥੋਪਸ੍ਥੇ ਚ ਸ ਨ੍ਯਸਤ੍ ।। 66
ਉਸ ਨੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਤੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਰਖ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਥ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਰੁਹ੍ਯ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵੀਰਃ ਸਬृਹਨ੍ਨਲਸਾਰਥਿਃ। ਅਥੋਤ੍ਤਰਾ ਚ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ ਖ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵਾਬ੍ਰੁਵਂਸ੍ਤਦਾ ।। 67
ਉਹ ਵੀਰ, ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਨੂੰ ਰਥ ਹੰਕਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉੱਤਰ, ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ਆਨਯੇਥਾ ਵਾਸਾਂਸਿ ਰੁਚਿਰਾਣਿ ਨਃ। ਪਾਞ੍ਚਾਲਿਕਾਰ੍ਥਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਸਂਗ੍ਰਾਮਗਤਾਨ੍ਭੀष੍ਮਦ੍ਰੋਣਮੁਖਾਨ੍ਕੁਰੂਨ੍ ।। 68
ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਆਦਿ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਲਏਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਤੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਲਈ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ, ਨਫ਼ੀਸ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆਈਂ।
ਅਥ ਤਾ ਬ੍ਰੁਵਤੀਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਸਹਿਤਾਃ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹਸਨ੍ਪਾਰ੍ਥੋ ਮੇਘਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਸ੍ਵਨਃ ।। 69
ਜਦ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਰਥ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦ੍ਯੁਤ੍ਤਰੋऽਯਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਵਿਜੇष੍ਯਤਿ ਮਹਾਰਥਾਨ੍ । ਅਥਾਹਰਿष੍ਯੇ ਵਾਸਾਂਸਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।। 70
ਜੇ ਉੱਤਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਫ਼ੀਸ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ।
ਅਥੋਤ੍ਤਰੋ ਵਰ੍ਮ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਂ ਸੁਵਰ੍ਣਵੈਡੂਰ੍ਯਪਰਿष੍ਕृਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਆਮੁਚ੍ਯ ਵੀਰਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਰਥੋਤ੍ਤਮਂ ਧਨਞ੍ਜਯਂ ਸਾਰਥਿਨਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ।। 71
ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਬੈਰੋਲ ਪਥਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾਰ ਜੰਗੀ ਜ਼ਿਰਹ ਪਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਰਥ ਹੰਕਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵਧੀਆ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਮੁਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਥੋਤ੍ਤਮੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬृਹਨ੍ਨਲਾਂ ਚੈਵ ਮਹਾਜਨਸ੍ਤਦਾ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮਙ੍ਗਲਿਨੋऽਭ੍ਯਪੂਜਯਨ੍ ।। 72
ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸਭਾ, ਔਰਤਾਂ, ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
ਯਦਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯਰ੍षਭਤੁਲ੍ਯਗਾਮਿਨਃ ਪੁਰਾऽਭਵਤ੍ਖਾਣ੍ਡਵਦਾਹਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਕੁਰੂਨ੍ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਣੇ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ਸਹੋਤ੍ਤਰੇਣਾਸ੍ਤੁ ਤਵਾਦ੍ਯ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ ।। 73
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਖਾਂਡਵ ਜਲਾਉਣਾ ਸੁਭਕਾਮੀ ਘੜੀ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਹਨ੍ਨਲਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਲੜਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਘੜੀ ਮਿਲੇ।
ਸ ਰਾਜਧਾਨ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਯ ਵੈਰਾਟਿਰਕੁਤੋਭਯਃ। ਪ੍ਰਯਾਹੀਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੂਤਂ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਕੁਰਵੋ ਗਤਾਃ ।। 1
ਫਿਰ ਵਿਰਾਟ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥਵਾਹਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਉਥੇ ਚਲ ਜਿੱਥੇ ਕੌਰਵ ਗਏ ਹਨ।'
ਸਮਵੇਤਾਨ੍ਕੁਰੂਨ੍ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਜਿਗੀषੂਨਵਜਿਤ੍ਯ ਵੈ। ਗਾਸ਼੍ਚੈਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਾਦਾਯ ਪੁਨਰੇष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਰਮ੍ ।। 2
'ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਗਾਂਵਾਂ ਜਲਦੀ ਫੜ ਲਿਆਂਗਾ ਤੇ ਮੁੜ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਤਤਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸਦਸ਼੍ਵਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡੁਨਨ੍ਦਨਃ ।। 3
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਾ ਦਿੱਤੇ।
ਤੇ ਹਯਾ ਨਰਸਿਂਹੇਨ ਚੋਦਿਤਾ ਵਾਤਰਂਹਸਃ। ਆਲਿਖਨ੍ਤ ਇਵਾਕਾਸ਼ਮੂਹੁਃ ਕਾਞ੍ਚਨਮਾਲਿਨਃ ।। 4
ਉਹ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਉਸ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦੌੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਨਾਤਿਦੂਰਮਥੋ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਪੁਤ੍ਰਧਨਞ੍ਜਯੌ । ਅਵੈਕ੍ਸ਼ੇਤਾਮਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤੌ ਕੁਰੂਣਾਂ ਬਲਿਨਾਂ ਬਲਮ੍ ।। 5
ਜਦੋਂ ਮਤ्सਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧਨੰਜਯਾ ਕੁਝ ਵੱਧ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵੇਖੀ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮਭਿਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰੌ ਦਦृਸ਼ਤੁਃਕੁਰੂਨ੍ ।। 6 ।। ਤਦਨੀਕਂ ਮਹਤ੍ਤੇषਾਂ ਵਿਸ੍ਤृਤਂ ਸਾਗਰੋਪਮਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਰ੍ਪਮਾਣਮਿਵਾਕਾਸ਼ੇ ਵਨਂ ਬਹੁਲਪਾਦਪਮ੍ ।। 7 ।। ਦਦृਸ਼ੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਰੇਣੁਰ੍ਜਨਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਤਾ
ਉਹ ਫੌਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਘਣੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਉਠੀ ਧੂੜ ਵੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟਿਪ੍ਰਣਾਸ਼ੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਦਿਵਸ੍ਪृਕ੍ਕੁਰੁਸਤ੍ਤਮ ।। 8 ।। ਤਦਨੀਕਮਥੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਜਾਸ਼੍ਵਰਥਸਂਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਧੂੜ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੇਖੀ।
ਕਰ੍ਣਦੁਰ੍ਯੋਧਨਕृਪੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵੇਨ ਚ । ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਹੇष੍ਵਾਸੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। 9
ਉਹ ਫੌਜ ਕਰਣ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਭਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਨਿਮੀਲ੍ਯ ਸ੍ਵਦृਸ਼ੌ ਤਦਾ। ਕਮ੍ਪਮਾਨਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਂ ਵੈਰਾਟਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। 10
ਵਿਰਾਟ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਨੋਤ੍ਸਹੇ ਕੁਰੁਭਿਰ੍ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਰੋਮਹਰ੍षਂ ਹਿ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ। ਬਹੁਪ੍ਰਵੀਰਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਮ੍। ਪ੍ਰਤਿਯੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਕੁਰੁਸੈਨ੍ਯਂ ਭਯਾਨਕਮ੍ ।। 11
'ਮੈਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਵੇਖ ਮੇਰੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਕੌਰਵ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।'
ਨਾਸ਼ਂਸੇ ਭਾਰਤੀਂ ਸੇਨਾਂ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਭੀਮਕਾਰ੍ਮੁਕਾਮ੍। ਦੇਵੈਰਪਿ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਿਂਪੁਨਰ੍ਨਰੈਃ ।। 12
'ਮੈਂ ਭੀਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਲੈਸ ਭਾਰਤ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ।'
ਰਥਨਾਗਾਸ਼੍ਵਕਲਿਲਂ ਪਤ੍ਤਿਧ੍ਵਜਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਹਿ ਪਰਾਨੀਕਂ ਮਨਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਤੀਵ ਮੇ ।। 13
'ਦੂਜੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਤੇ ਝੰਡੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਡੋਲ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਣਸ਼੍ਚ ਭੀष੍ਮਸ਼੍ਚ ਕृਪਃ ਕਰ੍ਣੋ ਵਿਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮਾ ਵਿਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸੋਮਦਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬਾਹ੍ਲਿਕਃ । ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ੍ਤਥਾ ਰਾਜਾ ਵੀਰੋ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਣਃ ਪਰਃ ।। 14
'ਉਥੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਕਰਣ, ਵਿਵਿੰਸਤੀ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਵਿਕਰਨ, ਸੋਮਦੱਤ, ਬਾਹਲਿਕ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਦੁਰਮਰਸ਼ਨ ਹਨ।'
ਨੀਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹੇष੍ਵਾਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਮਤ੍ਤਾ ਇਵ ਮਹਾਨਾਗਾ ਯੁਕ੍ਤਧ੍ਵਜਪਤਾਕਿਨਃ ।। 15
'ਸਾਰੇ ਹੀ ਚਲਾਕ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਹਨ।'
ਨੀਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹੇष੍ਵਾਸਾਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ । ਤਾਞ੍ਜੇਤੁਂ ਸਮਰੇ ਸ਼ੂਰਾਨ੍ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਮਾਗਤਃ ।। 16
'ਸਾਰੇ ਹੀ ਚਲਾਕ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆਉਣਾ ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਸੀ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਹਿ ਕੁਰੂਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵ੍ਯੂਢਾਨੀਕਾਨ੍ਪ੍ਰਹਾਰਿਣਃ । ਹृषਿਤਾਨਿ ਚ ਰੋਮਾਣਿ ਕਸ਼੍ਮਲੇਨਾਹਤਂ ਮਨਃ ।। 17
'ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਾਵਲੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।'