ਏਵਂ ਦੁਃਖਸ਼ਤਾਵਿष੍ਟਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ।। 122
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕਰਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਸ਼ृਣੁ ਭਾਰਤ। ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਮਯਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵੈ ।। 123
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਵੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੌਂਤੀਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਹੋਰ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗੀ।
ਯੁष੍ਮਾਸੁ ਧ੍ਰਿਯਮਾਣੇषੁ ਦੁਃਖਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯੁਤ। ਸ਼ੋषਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰੀਰਂ ਮੇ ਕਿਂਨੁ ਦੁਃਖਤਰਂ ਤਤਃ ।। 124
ਜਦ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏਕਭਰ੍ਤਾ ਤੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਸਾ ਸੁਖੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਪਞ੍ਚ ਮੇ ਪਤਯਃ ਸਨ੍ਤਿ ਮਮ ਦੁਃਖਮਨਨ੍ਤਕਮ੍ ।। 125
ਜਿਸ ਔਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਪਤੀ ਹਨ—ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਅੰਤਹੀਣ ਹੈ।
ਅਹਂ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰਿਵੇषੇਣ ਵਸਨ੍ਤੀ ਰਾਜਵੇਸ਼੍ਮਨਿ। ਵਸ਼ਗਾऽਸ੍ਮਿ ਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾ ਅਕ੍ਸ਼ਧੂਰ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਤ੍ ।। 1
ਮੈਂ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸੈਰੰਧਰੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਜੂਆਰੀ ਕਰਕੇ।
ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਤੀਵ੍ਰਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰਨ੍ਤਪ। ਆਸੇ ਕਾਲਮੁਪਾਸੀਨਾ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਸਹਾ ਪੁਨਃ ।। 2
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਤੀਖੀ ਪੀੜਾ ਵੇਖ। ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਬੈਠੀ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਮੁੜ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਅਨਿਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਮਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਸਨਾਨਿ ਚ। ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਭਰ੍ਤॄਣਾਮੁਦਯਂ ਪੁਨਃ ।। 3
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਤੇ ਘਟਦੀਆਂ ਕਿਸਮਤਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਹ੍ਯਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਸਨਾਨਿ ਚ । ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਭਰ੍ਤॄਣਾਮੁਦਯਂ ਪੁਨਃ ।। 4
ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਵੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਯ ਏਵ ਹੇਤੁਰ੍ਭਵਤਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਜਯਾਵਹਃ। ਪਰਾਜਯੇ ਚ ਹੇਤੁਃ ਸ ਇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯੇ ।। 5
ਜਿਹੜਾ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਾਰ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਚਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾ ਹਤ੍ਵਾ ਹਨ੍ਯਨ੍ਤ ਏਵ ਤੇ। ਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਾਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰੈਰਿਤਿ ਚ ਮੇ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। 6
ਮਨੁੱਖ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਨ ਦੈਵਸ੍ਯਾਤਿਭਾਰੋਸ੍ਤਿ ਨ ਚੈਵਾਸ੍ਯਾਤਿਵਰ੍ਤਨਮ੍। ਇਤਿ ਚਾਪ੍ਯਾਗਮਂ ਭੂਯੋ ਦੈਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯੇ ।। 7
ਕਿਸਮਤ ਲਈ ਕੋਈ ਭਾਰ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਹੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਲਂ ਯਤ੍ਰ ਨ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਇਤਿ ਪਰ੍ਯਾਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾਮ੍ਯੁਦਯਂ ਪੁਨਃ ।। 8
ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਆਸ ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਦੈਵੇਨ ਕਿਲ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਃ ਸੁਨੀਤੋਪਿ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ। ਸਦਾ ਦੈਵਾਗਮੇ ਯਤ੍ਨਸ੍ਤੇਨ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨਤਾ ।। 9
ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂਨੁ ਮੇ ਵਚਨਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਕਥਿਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਪृਚ੍ਛ ਮਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਮੇਨਾਮਪृष੍ਟਾऽਪਿ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ ।। 10
ਮੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਕੀ ਲਾਭ? ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਮਹਿषੀ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੁਹਿਤਾ ਦ੍ਰੁਪਦਸ੍ਯ ਚ । ਇਮਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਦਨ੍ਯਾ ਕਾ ਜਿਜੀਵਿषੇਤ੍ ।। 11
ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਜੀਊਣਾ ਚਾਹੇਗਾ?
ਕੁਰੂਨ੍ਪਰਿਹਰਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਞ੍ਚਾਲਾਨਪਿ ਭਾਰਤ। ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਮ ਸ਼ੋਕੋ ਹ੍ਯਰਿਨ੍ਦਮ ।। 12
ਕੁਰੁਆਂ ਨੂੰ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੋਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾ। ਏਵਂ ਸਮੁਦਿਤਾ ਨਾਰੀ ਕਾਨ੍ਵੇਯਂ ਦੁਃਖਭਾਗਿਨੀ ।। 13
ਭਰਾ, ਸੱਸਰੇ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਇੰਨੀ ਸਹਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵੀ, ਹੇ ਕਣਵ ਵੰਸ਼ੀ, ਅੱਜ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਬਾਲਤਯਾ ਧਾਤੁਰ੍ਮਯਾ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਦੁਰ੍ਨੀਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾऽਸ੍ਮਿ ਭਰਤਰ੍षਭ ।। 14
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਵਰ੍ਣਂ ਵਿਕਾਰਮਪਿ ਮੇ ਪਸ਼੍ਯ ਪਾਣ੍ਡਵ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਈਦृਸ਼ੋ ਮੇ ਨ ਤਤ੍ਰਾਸੀਦ੍ਦੁਃਖੇ ਪਰਮਕੇ ਪੁਰਾ ।। 15
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮੇਰਾ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਵੀ ਵੇਖ, ਕਿੰਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਭੀਮ ਜਾਨੀषੇ ਯਨ੍ਮੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸੁਖਂ ਪੁਰਾ। ਸਾऽਹਂ ਦਾਸੀਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਾ ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਮਨਸਾ ਲਭੇ।। 16
ਹੇ ਭੀਮ, ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸੁੱਖ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਰਥ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਈ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਤਦ੍ਦੈਵਿਕਮਿਦਂ ਮਨ੍ਯੇ ਯਤ੍ਰ ਪਾਰ੍ਥੋ ਧਨਞ੍ਜਯਃ। ਭੀਮਧਨ੍ਵਾ ਮਹਾਰਙ੍ਗੇ ਚਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਵਾਨਲਃ ।। 17
ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਹੀ ਖੇਡ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਧਨੰਜੈ ਪਾਰਥ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਭੀਮ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਠੰਢੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਸ਼ਕ੍ਯਾ ਵੇਦਿਤੁਂ ਪਾਰ੍ਥ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵੈ ਗਤਿਰ੍ਨਰੈਃ । ਵਿਨਿਪਾਤਮਿਮਂ ਪਸ਼੍ਯ ਯੁष੍ਮਾਕਮਵਿਚਿਨ੍ਤਿਤਮ੍ ।। 18
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ। ਵੇਖ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਆਇਆ ਹਾਲ।
ਯਸ੍ਯਾ ਮਮ ਮੁਖਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾ ਯੂਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਃ ਸਦਾ। ਸਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਖਮਨ੍ਯਾਸਾਮਵਰਾਣਾਂ ਵਰਾ ਸਤੀ ।। 19
ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ, ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣੀ ਹੋਈ, ਹੁਣ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਪਸ਼੍ਯ ਪਾਣ੍ਡਵ ਮੇऽਵਸ੍ਥਾਂ ਯਥਾ ਨਾਰ੍ਹਾਮਿ ਵੈ ਤਥਾ । ਯੁष੍ਮਾਸੁ ਧ੍ਰਿਯਮਾਣੇषੁ ਪਾਞ੍ਚਾਲੇषੁ ਚ ਮਾਨਦ ।। 20
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ, ਜਿਹੜੀ ਮੇਰੇ ਜੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਾਗਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ। ਆਸੀਤ੍ਸਾऽਦ੍ਯ ਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲੀ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ ।। 21
ਜਿਸ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਧਰਤੀ ਕਦੇ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅੱਜ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਪृष੍ਠਤਸ਼੍ਚਾਨੁਗਾਮਿਨਃ। ਸਾਹਮਦ੍ਯ ਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾਃ ਪੁਰਃ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਗਾਮਿਨੀ ।। 22
ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਕਦੇ ਸੇਵਕ ਚਲਦੇ ਸੀ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਇਦਂ ਤੁ ਦੁਃਖਂ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਮਮਾਸਹ੍ਯਂ ਨਿਬੋਧ ਤਤ੍। ਯਾ ਨ ਜਾਤੁ ਸ੍ਵਯਂ ਪਿਂषੇ ਗਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸਾ ਪਿਨष੍ਮ੍ਯਦ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨਂ ।। 23
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸੁਣੋ ਜੋ ਮੈਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ: ਮੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੰਦਨ ਨਹੀਂ ਪਿਸਿਆ, ਸਿਵਾਏ ਕੁੰਤੀ ਲਈ, ਅੱਜ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਲਈ ਚੰਦਨ ਪਿਸ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਪਸ਼੍ਯ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਪਾਣੀ ਮੇ ਨੈਵਂ ਵੈ ਭਵਤਃ ਪੁਰਾ। ਇਤ੍ਯਸ੍ਮੈ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਕਿਣਵਨ੍ਤੌ ਕਰਾਵੁਭੌ ।। 24
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ; ਉਹਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਿਸਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਖਾਏ।
ਬਿਭੇਮਿ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯਾ ਨਾऽਹਂ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਵਾ ਕਦਾਚਨ। ਸਾऽਦ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਭੀਤਾ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕਿਂਕਰੀ ।। 25
ਮੈਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਕੁੰਤੀ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰੀ, ਅੱਜ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹਾਂ।
ਕਿਂਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਸਮ੍ਰਾਣ੍ਮਾਂ ਵਰ੍ਣਕਃ ਸੁਕृਤੋ ਨ ਵਾ। ਨਾਨ੍ਯਪਿष੍ਟਂ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨਂ ਕਿਲ ਰੋਚਤੇ ।। 26
ਰਾਜੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹੇਗਾ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ? ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੰਦਨ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।