ਕਿਂਨੁ ਮਾਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸੁਖਿਤੇਤਿ ਪਰਨ੍ਤਪ। ਤਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਵੀਯਾਂਸਂ ਸਹਦੇਵਂ ਯੁਧਾਂਪਤਿਮ੍ ।। 112
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ? ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਾਹਦੇਵ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੋषੁ ਗੋਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਵਤ੍ਸਚਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਯਮ੍। ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਪਰੀਤਾਙ੍ਗੀ ਪਾਣ੍ਡੁਭੂਤਾऽਸ੍ਮਿ ਪਾਣ੍ਡਵ ।। 113
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਾਂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੇ ਤੇ ਵੱਛੇ ਦੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪੀਲੀ ਪੈ ਗਈ ਹਾਂ।
ਸਹਦੇਵਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੀ ਪੁਨਃਪੁਨਃ । ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਹਦੇਵਸ੍ਯ ਦੁਃष੍ਕृਤਮ੍। ਯਸ੍ਮਾਦੇਵਂਵਿਧਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ ।। 114
ਸਾਹਦੇਵ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਫਿਰ ਸੱਚੇ ਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਦੂਯਾਮਿ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਗੋषੁ ਗੋਵृषਸਂਕਾਸ਼ਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯੇਨਾਪਿ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍ ।। 115
ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਲਦ ਵਰਗਾ, ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਉਥੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਰਬ੍ਧਤਰਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਗੋਪਾਲਾਨਾਂ ਪੁਰੋਗਮਮ੍। ਵਿਰਾਟਮਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਤੇ ਮੇ ਭਵਤਿ ਜ੍ਵਰਃ ।। 116
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਗੂ ਵਜੋਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਿਰਾਟ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਦੇਵਂ ਹਿ ਮੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੀਰਮਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਤਿ। ਮਹਾਭਿਜਨਸਂਪਨ੍ਨੋ ਨੀਤਿਮਾਨ੍ਕੁਲਵਾਨਪਿ ।। 117
ਆਰਯਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਹਦੇਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਹਾਦੁਰ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਹੀਨਿषੇਵੋ ਹ੍ਯਨਵਮੋ ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਮੇ। ਸ ਤੇऽਰਣ੍ਯੇषੁ ਵੋਢਵ੍ਯਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲਿ ਰਜਨੀष੍ਵਪਿ ।। 118
ਉਹ ਨਿਮਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਰਮੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਸੁਕੁਮਾਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਵ੍ਰਤਃ। ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਪਚਾਯਿਨਂ ਵੀਰਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪਾਞ੍ਚਾਲਿ ਭੋਜਯੇਃ ।। 119
ਉਹ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਤੂੰ ਆਪ ਇਸ ਵੀਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹਿ ਮਾਂ ਕੁਨ੍ਤੀ ਰੁਦਤੀ ਪੁਤ੍ਰਗृਦ੍ਧਿਨੀ। ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਤਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤੀ ।। 120
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੰਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਰੋਂਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਖੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੋषੁ ਗੋਪਾਲਵੇषਮਾਸ੍ਥਾਯ ਧਿष੍ਠਿਤਮ੍। ਸਹਦੇਵਂ ਯੁਧਾਂਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਕਿਂਨੁ ਜੀਵਾਮਿ ਪਾਣ੍ਡਵਃ ।। 121
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਹਦੇਵ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ?
ਏਵਂ ਦੁਃਖਸ਼ਤਾਵਿष੍ਟਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ।। 122
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕਰਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਸ਼ृਣੁ ਭਾਰਤ। ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਮਯਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵੈ ।। 123
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਵੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੌਂਤੀਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਹੋਰ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗੀ।
ਯੁष੍ਮਾਸੁ ਧ੍ਰਿਯਮਾਣੇषੁ ਦੁਃਖਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯੁਤ। ਸ਼ੋषਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰੀਰਂ ਮੇ ਕਿਂਨੁ ਦੁਃਖਤਰਂ ਤਤਃ ।। 124
ਜਦ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏਕਭਰ੍ਤਾ ਤੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਸਾ ਸੁਖੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਪਞ੍ਚ ਮੇ ਪਤਯਃ ਸਨ੍ਤਿ ਮਮ ਦੁਃਖਮਨਨ੍ਤਕਮ੍ ।। 125
ਜਿਸ ਔਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਪਤੀ ਹਨ—ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਅੰਤਹੀਣ ਹੈ।
ਅਹਂ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰਿਵੇषੇਣ ਵਸਨ੍ਤੀ ਰਾਜਵੇਸ਼੍ਮਨਿ। ਵਸ਼ਗਾऽਸ੍ਮਿ ਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾ ਅਕ੍ਸ਼ਧੂਰ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਤ੍ ।। 1
ਮੈਂ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸੈਰੰਧਰੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਜੂਆਰੀ ਕਰਕੇ।
ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਤੀਵ੍ਰਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰਨ੍ਤਪ। ਆਸੇ ਕਾਲਮੁਪਾਸੀਨਾ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਸਹਾ ਪੁਨਃ ।। 2
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਤੀਖੀ ਪੀੜਾ ਵੇਖ। ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਬੈਠੀ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਮੁੜ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਅਨਿਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਮਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਸਨਾਨਿ ਚ। ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਭਰ੍ਤॄਣਾਮੁਦਯਂ ਪੁਨਃ ।। 3
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਤੇ ਘਟਦੀਆਂ ਕਿਸਮਤਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਹ੍ਯਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਸਨਾਨਿ ਚ । ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਭਰ੍ਤॄਣਾਮੁਦਯਂ ਪੁਨਃ ।। 4
ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਵੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਯ ਏਵ ਹੇਤੁਰ੍ਭਵਤਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਜਯਾਵਹਃ। ਪਰਾਜਯੇ ਚ ਹੇਤੁਃ ਸ ਇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯੇ ।। 5
ਜਿਹੜਾ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਾਰ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਚਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾ ਹਤ੍ਵਾ ਹਨ੍ਯਨ੍ਤ ਏਵ ਤੇ। ਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਾਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰੈਰਿਤਿ ਚ ਮੇ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। 6
ਮਨੁੱਖ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਨ ਦੈਵਸ੍ਯਾਤਿਭਾਰੋਸ੍ਤਿ ਨ ਚੈਵਾਸ੍ਯਾਤਿਵਰ੍ਤਨਮ੍। ਇਤਿ ਚਾਪ੍ਯਾਗਮਂ ਭੂਯੋ ਦੈਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯੇ ।। 7
ਕਿਸਮਤ ਲਈ ਕੋਈ ਭਾਰ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਹੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਲਂ ਯਤ੍ਰ ਨ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਇਤਿ ਪਰ੍ਯਾਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾਮ੍ਯੁਦਯਂ ਪੁਨਃ ।। 8
ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਆਸ ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਦੈਵੇਨ ਕਿਲ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਃ ਸੁਨੀਤੋਪਿ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ। ਸਦਾ ਦੈਵਾਗਮੇ ਯਤ੍ਨਸ੍ਤੇਨ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨਤਾ ।। 9
ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂਨੁ ਮੇ ਵਚਨਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਕਥਿਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਪृਚ੍ਛ ਮਾਂ ਦੁਃਖਿਤਾਮੇਨਾਮਪृष੍ਟਾऽਪਿ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ ।। 10
ਮੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਕੀ ਲਾਭ? ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਮਹਿषੀ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੁਹਿਤਾ ਦ੍ਰੁਪਦਸ੍ਯ ਚ । ਇਮਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਦਨ੍ਯਾ ਕਾ ਜਿਜੀਵਿषੇਤ੍ ।। 11
ਮੈਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਜੀਊਣਾ ਚਾਹੇਗਾ?
ਕੁਰੂਨ੍ਪਰਿਹਰਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਞ੍ਚਾਲਾਨਪਿ ਭਾਰਤ। ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਮ ਸ਼ੋਕੋ ਹ੍ਯਰਿਨ੍ਦਮ ।। 12
ਕੁਰੁਆਂ ਨੂੰ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੋਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾ। ਏਵਂ ਸਮੁਦਿਤਾ ਨਾਰੀ ਕਾਨ੍ਵੇਯਂ ਦੁਃਖਭਾਗਿਨੀ ।। 13
ਭਰਾ, ਸੱਸਰੇ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਇੰਨੀ ਸਹਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵੀ, ਹੇ ਕਣਵ ਵੰਸ਼ੀ, ਅੱਜ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਬਾਲਤਯਾ ਧਾਤੁਰ੍ਮਯਾ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਦੁਰ੍ਨੀਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾऽਸ੍ਮਿ ਭਰਤਰ੍षਭ ।। 14
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਵਰ੍ਣਂ ਵਿਕਾਰਮਪਿ ਮੇ ਪਸ਼੍ਯ ਪਾਣ੍ਡਵ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਈਦृਸ਼ੋ ਮੇ ਨ ਤਤ੍ਰਾਸੀਦ੍ਦੁਃਖੇ ਪਰਮਕੇ ਪੁਰਾ ।। 15
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮੇਰਾ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਵੀ ਵੇਖ, ਕਿੰਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਭੀਮ ਜਾਨੀषੇ ਯਨ੍ਮੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸੁਖਂ ਪੁਰਾ। ਸਾऽਹਂ ਦਾਸੀਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਾ ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਮਨਸਾ ਲਭੇ।। 16
ਹੇ ਭੀਮ, ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸੁੱਖ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਰਥ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਈ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।