ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਪਰਿਮृਜ੍ਯਾਨਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ਸਂਯਮ੍ਯ ਰੁਧਿਰੇਣ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍ ।। 58
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਝਿਆ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਪਾਂਸੁਕੁਣ੍ਠਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਗਜਰਾਜਵਧੂਰਿਵ। ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਨਾਗਨਾਸੋਰੂਰ੍ਭਰ੍ਤੁਰਾਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ।। 59
ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਾਥਣ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲੀ, ਆਪਣੀ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤੰਗਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ ਸਨ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਾ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪਯੋਧਰਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਰਾਜਸ੍ਯ ਕਾਲਮੇਘੈਰਿਵਾਵृਤਾ ।। 60
ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨੰਗੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਤਾਰੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕੀ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਯਜੇਯੁਰਪਿ ਜੀਵਿਤਮ੍। ਤਾਂ ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਕृष੍ਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਮਿਣੋ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਃ। ਸਮਯਂ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੇਲਾਮਿਵ ਮਹੋਦਧਿਃ ।। 61
ਜਿਸ ਲਈ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਬਰ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ।
ਸਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਪਨ੍ਤੀ ਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍। ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਥਾਵਥਾਗ੍ਰਤਃ ।। 62
ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਰੋਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਮਹਿषੀ ਸ਼ਾਠ੍ਯਮਾਸ੍ਥਿਤਾ। ਕਿਮਿਦਂ ਪਦ੍ਮਸਂਕਾਸ਼ਂ ਸੁਦਨ੍ਤੋष੍ਠਾਕ੍ਸ਼ਿਨਾਸਿਕਮ੍ ।। 63
ਵੀਰਾਟ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੇ, ਸਖ਼ਤ ਲਹਿਜ਼ਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹੋਠ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨੱਕ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ?'
ਰੁਦਨ੍ਤ੍ਯਾ ਅਵਮृष੍ਟਾਸ੍ਰਂ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਸਮਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਬਿਮ੍ਬੋष੍ਠਂ ਕृष੍ਣਤਾਰਾਭ੍ਯਾਮਤ੍ਯਨ੍ਤਰੁਚਿਰਪ੍ਰਭਮ੍। ਨਯਨਾਭ੍ਯਾਮਜਿਹ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਖਂ ਤੇ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਜਲਮ੍ ।। 64
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰੋਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਲਾਲ ਹੋਠ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਾऽਵਧੀਦ੍ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੋਦਿषਿ ਸ਼ੋਭਨੇ। ਕੋ ਵਿਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ ਦਾਰੈਃ ਸਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵੈਃ ।। 65
ਕੌਣ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ? ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀਏ? ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?
ਕਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਰਾਜਾ ਕੁਪਿਤੋ ਵਧਮਾਜ੍ਞਾਪਯਿष੍ਯਤਿ। ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕਂ ਤ੍ਯਜੇ ਘਾਤਯਾਮਿ ਵਾ ।। 66
ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਕਿਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਰੇਗਾ? ਦੱਸ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ?
ਤਾਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕृष੍ਣਾ ਜਾਨਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਪृਚ੍ਛਸਿ। ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਨੁਪ੍ਰੇष੍ਯ ਕਿਮੇਵਂ ਹਿ ਵਿਕਤ੍ਥਸੇ ।। 67
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈਂ ਜਦ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੰਝ ਕਿਉਂ ਵੱਡੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?'
ਕੀਚਕੋ ਮਾऽਵਧੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਰਾਹਾਰੀਮਿਤੋਗਤਾਮ੍। ਸਭਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਥਾ ਵੈ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ ।। 68
ਕੀਚਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਘਾਤਯਾਮਿ ਸੁਦਨ੍ਤੋष੍ਠਿ ਕੀਚਕਂ ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਸੇ। ਭ੍ਰਾਤਾ ਯਦ੍ਯੇष ਮੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯੋऽਤੀਤੋ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍। ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਕਾਮਾਭਿਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਮਵਮਨ੍ਯਤੇ ।। 69
ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਧਰਮਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਹੈ, ਨਿੰਦਿਆ।
ਅਦ੍ਯੈਵ ਤਂ ਹਨਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇषਾਮਾਗਸ੍ਕਰੋ ਹਿ ਸਃ। ਮਨ੍ਯੇऽਹਮਦ੍ਯ ਵਾ ਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪਰਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ।। 70
ਅੱਜ ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਜਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਜੀਵਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯ ਵੈ। ਸੁਹृष੍ਟਂ ਕੁਰੁ ਵੈ ਚੈਨਂ ਨਾਸੂਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਧਰਿष੍ਯਤਿ ।। 71
ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਜਲਦੀ ਜੀਵਤ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰ। ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲਵੇਗਾ।
ਤੇषਾਂ ਹਿ ਮਮ ਭਰ੍ਤॄਣਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍। ਏਕੋ ਦੁਰ੍ਧषਣੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬਲੇ ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਭੁਵਿ ।। 72
ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਪਤੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਗੜਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯਮਿਮਂ ਲੋਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਿਸ਼ਾਮਿਮਾਮ੍। ਨ ਸ ਸਂਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤੇ ਤਾਵਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਕਾਮਰੂਪਧृਤ੍ ।। 73
ਜੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਨੂਨਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤਿ ਯਾਵਦ੍ਵੈ ਮਮੈਤਤ੍ਪਾਦਘਾਤਨਮ੍। ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਕੀਚਕਃ ਪਾਪਃ ਸਪੁਤ੍ਰਭ੍ਰਾਤृਬਾਨ੍ਧਵਃ। ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਤਿ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਕृਤ੍ ।। 74
ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ, ਕੀਚਕ — ਜੋ ਬੁਰਾ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੰਦ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਚੈਤਤ੍ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਿਪੁਣੈਰ੍ਮਨੁਜੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਏਕਸ੍ਤੁ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਕਾਲਪਾਸ਼ਵਸ਼ਂ ਗਤਃ। ਨੀਚੇਨਾਤ੍ਮਾਪਰਾਧੇਨ ਕੁਲਂ ਤੇਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ।। 75
ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚਤੁਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਖੀ ਹੈ: ਜਦ ਕੋਈ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਦੇष੍ਣਾਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰੀ ਦੁਃਖਮੋਹਿਤਾ। ਕੀਚਕਸ੍ਯ ਵਧਾਰ੍ਥਾਯ ਵ੍ਰਤਦੀਕ੍ਸ਼ਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। 76
ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਸੈਰੰਧਰੀ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਕੀਚਕ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਵਰਤ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਅਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਾ ਚ ਨਾਰੀਭਿਰ੍ਮਾਨਿਤਾ ਚ ਸੁਦੇष੍ਣਯਾ। ਨ ਚ ਸ੍ਨਾਤਿ ਨ ਚਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਨ ਪਾਂਸੂਨ੍ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਤਿ। ਰੁਧਿਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਦਨਾ ਬਭੂਵ ਮृਦਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ।। 77
ਜਦ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਗੀ ਗਈ ਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਈ, ਉਹ ਨਾ ਨ੍ਹਾਈ, ਨਾ ਖਾਧਾ, ਨਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਾਫ ਕੀਤਾ; ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਫੂਲ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਤਾਂ ਤਥਾ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਰੁਦਿਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਕੀਚਕਸ੍ਯ ਵਧਂ ਸਰ੍ਵਾ ਮਨੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ਼ਂਸਿਰੇ ।। 78
ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੰਝ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀਚਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਅਹੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕੀਚਕੇਨ ਪਦਾ ਹਤਾ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਯੋषਿਤਾਂਵਰਾ ।। 1
ਹਾਏ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਤੀਵਰਤਾ ਹੈ, ਕੀਚਕ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪਾ ਗਈ ਹੈ।
ਦੁਃਸ਼ਲਾਂ ਸ੍ਮਾਰਯਨ੍ਤੀ ਸਾ ਭਰ੍ਤॄਣਾਂ ਭਗਿਨੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍। ਨਾਸ਼ਪਤ੍ਸਿਨ੍ਧੁਰਾਜਂ ਸਾ ਬਲਾਤ੍ਕਾਰੇਣ ਵਾਹਿਤਾ ।। 2
ਉਹ ਦੂਸ਼ਲਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੈਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕੀਚਕੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਨਾਸ਼ਪਤ੍ਤਂ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕृष੍ਣਾ ਪਾਦੇਨ ਤਾਡਿਤਾ ।। 3
ਇਹ ਮਹਾਂਭਾਗੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਈ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਕੀਚਕ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ?
ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਰਿਯਂ ਦੇਵੀ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨੀ । ਕੇਸ਼ਪਾਂਸ਼ੇ ਪਰਾਮृष੍ਟਾ ਮਰ੍षਯਨ੍ਤੀ ਹ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਵਤ੍ ।। 4
ਇਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਜੋਸ਼ ਦੀ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣਾ ਵੀ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਸਹਿ ਗਈ।
ਨੈਤਤ੍ਕਾਰਣਮਲ੍ਪਂ ਹਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੋऽਸ੍ਮਿ ਸਤ੍ਤਮ। ਕृष੍ਣਾਯਾਸ੍ਤੁ ਪਰਿਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਮਨੋ ਮੇ ਦੂਯਤੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। 5
ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮਾਣਯੋਗ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਹੈ।
ਕਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੇ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸ ਚ ਦੁਰ੍ਲਲਿਤੋ ਮੁਨੇ । ਬਲੋਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਕਥਂ ਚਾਸੀਤ੍ਸ੍ਯਾਲੋ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯ ਕੀਚਕਃ ।। 6
ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਉਹ ਕਠਿਨ ਕਾਬੂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੀਚਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਾਧੂ? ਉਹ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ, ਮਾਤਸਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪਿ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤਾਡਿਤਾਮ੍ । ਨੈਵ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭਿਰੇ ਵੀਰਾਃ ਕਿਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। 7
ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਵੀਰ ਉਤਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ; ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀ ਕਰਦੇ?
ਤ੍ਵਦੁਕ੍ਤੋऽਯਮਨੁਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ ਕੁਰੂਣਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਃ। ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੇਹ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। 8
ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਇਹ ਸਵਾਲ, ਜੋ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਦੱਸਾਂਗਾ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਞ੍ਜਾਤਃ ਸੂਤੋ ਭਵਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਪ੍ਰਾਤਿਲੋਮ੍ਯੇਨ ਜਾਤਾਨਾਂ ਸ ਹ੍ਯੇਕੋ ਦ੍ਵਿਜ ਏਵ ਤੁ ।। 9
ਜਦੋਂ ਰਥੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਂ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਮਿਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।