ਪਿਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਕੌਮਾਰੇ ਭਰ੍ਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਯੌਵਨੇ। ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ੍ਥਾਵਿਰੇ ਭਾਵੇ ਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਮਰ੍ਹਤਿ ।। 48
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਤੀ, ਤੇ ਵਧਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਔਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਭੀਰੁ ਭਰ੍ਤृਭਯਾਤ੍ਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ। ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰਿਕ੍ਲੇਸ਼ੈਰਵਜ੍ਞਾਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਃ । ਅਨਨ੍ਯਭਾਵਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਲੋਕਂ ਜਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ।। 49
ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪਤਨੀਆਂ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇਕ-ਮਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਕ੍ਰੋਧਕਾਲਂ ਨਿਯਤਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਤਯਸ੍ਤਵ। ਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਯਾਯਾਦ੍ਵੈ ਪਤੀਂਸ੍ਤੇ ਵृਤ੍ਰਹਾ ਅਪਿ। ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਨਾਭਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ ।। 50
ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਯਦਿ ਤੇ ਸਮਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕृਤੋ ਹ੍ਯਾਯਤਲੋਚਨੇ। ਤਂ ਸ੍ਮਰਸ੍ਵ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼ੀਲੇ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਃ ।। 51
ਜੇ ਤੂੰ ਕੋਈ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਬਰ ਤੇਰੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਸਬਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਦਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤਪਃ। ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਾਮਯਂ ਲੋਕਃ ਪਰਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਾਂਮ੍ ।। 52
ਸਬਰ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਸਬਰ ਹੀ ਸਚ ਹੈ, ਸਬਰ ਹੀ ਦਾਨ ਹੈ, ਸਬਰ ਹੀ ਤਪ ਹੈ; ਸਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਲੋਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਰਲੋਕ ਵੀ।
ਦ੍ਵ੍ਯਂਸ਼ਿਨੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਪਰ੍ਵਣਃ। ਕਸ੍ਤ੍ਰਿषष੍ਠਿਸ਼ਤਾਰਸ੍ਯ ਮਾਸੋਨਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਮੀ ਭਵੇਤ੍।। 53
ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਚੌਵੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਤਰੇ ਸਠ ਸੌ ਦਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਬਰ ਨਾਲ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਗਚ੍ਛ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰਿ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਵ੍ਯਪਨੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਦੁਃਖਂ ਯੇਨ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍ ।। 54
ਜਾ, ਸੈਰੰਧਰੀ; ਗੰਧਰਵ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਂ ਪੁਨਰੇਵਾਹ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍। ਵਿਘ੍ਨਂ ਕਰੋषਿ ਵੈ ਭਦ੍ਰੇ ਦੀਵ੍ਯਤਾਂ ਰਾਜਸਂਸਦਿ ।। 55
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਖੜੀ ਸੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੁੜ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਭਲੀ ਔਰਤ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਸ਼ੈਲੂषੀਵ ਵਿਭਾਸਿ ਨਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਸਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ ।। 56
ਇਸ ਲਈ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈਂ; ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਪਰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲ ਪਈ।
ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਦ੍ਵਞ੍ਸ਼ੈਲੂषੀਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਂ ਪੁਨਃ। ਸ਼ੈਲੂषਕਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਯੇषਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋऽਕ੍ਸ਼ਕੋਵਿਦਃ ।। 57
ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਚ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ; ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮਝ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਵੱਡੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਪਰਿਮृਜ੍ਯਾਨਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ਸਂਯਮ੍ਯ ਰੁਧਿਰੇਣ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍ ।। 58
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਝਿਆ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਪਾਂਸੁਕੁਣ੍ਠਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਗਜਰਾਜਵਧੂਰਿਵ। ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਨਾਗਨਾਸੋਰੂਰ੍ਭਰ੍ਤੁਰਾਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ।। 59
ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਾਥਣ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲੀ, ਆਪਣੀ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤੰਗਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ ਸਨ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਾ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪਯੋਧਰਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਰਾਜਸ੍ਯ ਕਾਲਮੇਘੈਰਿਵਾਵृਤਾ ।। 60
ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨੰਗੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਤਾਰੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕੀ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਯਜੇਯੁਰਪਿ ਜੀਵਿਤਮ੍। ਤਾਂ ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਕृष੍ਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਮਿਣੋ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਃ। ਸਮਯਂ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੇਲਾਮਿਵ ਮਹੋਦਧਿਃ ।। 61
ਜਿਸ ਲਈ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਬਰ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ।
ਸਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਪਨ੍ਤੀ ਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍। ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਥਾਵਥਾਗ੍ਰਤਃ ।। 62
ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਰੋਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਮਹਿषੀ ਸ਼ਾਠ੍ਯਮਾਸ੍ਥਿਤਾ। ਕਿਮਿਦਂ ਪਦ੍ਮਸਂਕਾਸ਼ਂ ਸੁਦਨ੍ਤੋष੍ਠਾਕ੍ਸ਼ਿਨਾਸਿਕਮ੍ ।। 63
ਵੀਰਾਟ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੇ, ਸਖ਼ਤ ਲਹਿਜ਼ਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹੋਠ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨੱਕ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ?'
ਰੁਦਨ੍ਤ੍ਯਾ ਅਵਮृष੍ਟਾਸ੍ਰਂ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਸਮਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਬਿਮ੍ਬੋष੍ਠਂ ਕृष੍ਣਤਾਰਾਭ੍ਯਾਮਤ੍ਯਨ੍ਤਰੁਚਿਰਪ੍ਰਭਮ੍। ਨਯਨਾਭ੍ਯਾਮਜਿਹ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਖਂ ਤੇ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਜਲਮ੍ ।। 64
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰੋਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਲਾਲ ਹੋਠ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਾऽਵਧੀਦ੍ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੋਦਿषਿ ਸ਼ੋਭਨੇ। ਕੋ ਵਿਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ ਦਾਰੈਃ ਸਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵੈਃ ।। 65
ਕੌਣ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ? ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀਏ? ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?
ਕਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਰਾਜਾ ਕੁਪਿਤੋ ਵਧਮਾਜ੍ਞਾਪਯਿष੍ਯਤਿ। ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕਂ ਤ੍ਯਜੇ ਘਾਤਯਾਮਿ ਵਾ ।। 66
ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਕਿਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਰੇਗਾ? ਦੱਸ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ?
ਤਾਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕृष੍ਣਾ ਜਾਨਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਪृਚ੍ਛਸਿ। ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਨੁਪ੍ਰੇष੍ਯ ਕਿਮੇਵਂ ਹਿ ਵਿਕਤ੍ਥਸੇ ।। 67
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈਂ ਜਦ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੰਝ ਕਿਉਂ ਵੱਡੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?'
ਕੀਚਕੋ ਮਾऽਵਧੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਰਾਹਾਰੀਮਿਤੋਗਤਾਮ੍। ਸਭਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਥਾ ਵੈ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ ।। 68
ਕੀਚਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਘਾਤਯਾਮਿ ਸੁਦਨ੍ਤੋष੍ਠਿ ਕੀਚਕਂ ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਸੇ। ਭ੍ਰਾਤਾ ਯਦ੍ਯੇष ਮੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯੋऽਤੀਤੋ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍। ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਕਾਮਾਭਿਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਮਵਮਨ੍ਯਤੇ ।। 69
ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਧਰਮਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਹੈ, ਨਿੰਦਿਆ।
ਅਦ੍ਯੈਵ ਤਂ ਹਨਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇषਾਮਾਗਸ੍ਕਰੋ ਹਿ ਸਃ। ਮਨ੍ਯੇऽਹਮਦ੍ਯ ਵਾ ਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪਰਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ।। 70
ਅੱਜ ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਜਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਜੀਵਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯ ਵੈ। ਸੁਹृष੍ਟਂ ਕੁਰੁ ਵੈ ਚੈਨਂ ਨਾਸੂਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਧਰਿष੍ਯਤਿ ।। 71
ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਜਲਦੀ ਜੀਵਤ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰ। ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲਵੇਗਾ।
ਤੇषਾਂ ਹਿ ਮਮ ਭਰ੍ਤॄਣਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍। ਏਕੋ ਦੁਰ੍ਧषਣੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬਲੇ ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਭੁਵਿ ।। 72
ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਪਤੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਗੜਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯਮਿਮਂ ਲੋਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਿਸ਼ਾਮਿਮਾਮ੍। ਨ ਸ ਸਂਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤੇ ਤਾਵਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਕਾਮਰੂਪਧृਤ੍ ।। 73
ਜੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਨੂਨਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤਿ ਯਾਵਦ੍ਵੈ ਮਮੈਤਤ੍ਪਾਦਘਾਤਨਮ੍। ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਕੀਚਕਃ ਪਾਪਃ ਸਪੁਤ੍ਰਭ੍ਰਾਤृਬਾਨ੍ਧਵਃ। ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਤਿ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਕृਤ੍ ।। 74
ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ, ਕੀਚਕ — ਜੋ ਬੁਰਾ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੰਦ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਚੈਤਤ੍ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਿਪੁਣੈਰ੍ਮਨੁਜੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਏਕਸ੍ਤੁ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਕਾਲਪਾਸ਼ਵਸ਼ਂ ਗਤਃ। ਨੀਚੇਨਾਤ੍ਮਾਪਰਾਧੇਨ ਕੁਲਂ ਤੇਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ।। 75
ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚਤੁਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਖੀ ਹੈ: ਜਦ ਕੋਈ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਦੇष੍ਣਾਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰੀ ਦੁਃਖਮੋਹਿਤਾ। ਕੀਚਕਸ੍ਯ ਵਧਾਰ੍ਥਾਯ ਵ੍ਰਤਦੀਕ੍ਸ਼ਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। 76
ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਸੈਰੰਧਰੀ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਕੀਚਕ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਵਰਤ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਅਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਾ ਚ ਨਾਰੀਭਿਰ੍ਮਾਨਿਤਾ ਚ ਸੁਦੇष੍ਣਯਾ। ਨ ਚ ਸ੍ਨਾਤਿ ਨ ਚਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਨ ਪਾਂਸੂਨ੍ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਤਿ। ਰੁਧਿਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਦਨਾ ਬਭੂਵ ਮृਦਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ।। 77
ਜਦ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਗੀ ਗਈ ਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਈ, ਉਹ ਨਾ ਨ੍ਹਾਈ, ਨਾ ਖਾਧਾ, ਨਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਾਫ ਕੀਤਾ; ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਫੂਲ ਗਈਆਂ ਸਨ।