ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਕੁਲਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਤੇषਾਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਾਯਣਮ੍। ਤ੍ਵਂ ਕਿਲੈਵਂਵਿਧੋ ਜਾਤਃ ਕੁਲੇ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣੇ ।। 52
ਤੂੰ ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਕੁਲ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਹਮਭਿਕ੍ਰਨ੍ਦੇ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਂ ਨਰਾਧਿਪ। ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਮਦ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕੀਚਕਾਤ੍ਪਾਪਪੂਰੁषਾਤ੍ ।। 53
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੀਚਕ ਪਾਪੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੋ।
ਅਨਾਥਾਮਿਹ ਮਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕੀਚਕਃ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ। ਪ੍ਰਹਰਤ੍ਯੇਵ ਨੀਚਾਤ੍ਮਾ ਨ ਤੁ ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ।। 54
ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨਾਥ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੀਚਕ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮਨਾਰਮ੍ਭਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮਨੁਪਾਲਨਾਤ੍। ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਯੇ ਸੁਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਪਾਃ ।। 55
ਜੋ ਰਾਜੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞਾਃ ਕਾਮਕਾਰੇਣ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ। ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਕਿਲ੍ਬਿषਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਧੋਮੁਖਾਃ ।। 56
ਜੋ ਰਾਜੇ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੈਵ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਨ ਵਾ ਦਾਨੈਰ੍ਨ ਗੁਰੋਰੁਪਸੇਵਨਾਤ੍। ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਂ ਯਥਾ ਕਾਰ੍ਯਾਨੁਪਾਲਨਾਤ੍ ।। 57
ਨਾ ਤਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਨਾ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਚੇਦਂ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਪृਚ੍ਛਤੇ। ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਕਾਰ੍ਯਮਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਲੋਕੇ ਚਾਸੀਤ੍ਪਰਂ ਯਥਾ ।। 58
ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ: ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਵਿਨਿਯੁਕ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ। ਕ੍ਰਿਯਾਣਾਮਕ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪਣੇ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਯੋਃ ।। 59
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ, ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ, ਪੂਣ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਯਾਂ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯੇਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍। ਏਤਦ੍ਵੋ ਮਾਨੁषਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਤ੍ਰਯਂ ਭੁਵਿ ।। 60
ਜਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਮਨੁੱਖੋ, ਧਰਮ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਨੀਤੇ ਦੁਰ੍ਨੀਤੇ ਲਭਤੇ ਕਰ੍ਮਜਂ ਫਲਮ੍। ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਰੀ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਾਪਕਾਰੀ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ ।। 61
ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਚੰਗਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚੰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਾੜਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਂਸਰ੍ਗਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯ ਨਰਕਾਯ ਵਾ। ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਵਾऽਪਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੋਹੇਨ ਮਾਨਵਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ ਤਪ੍ਯੇਤ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਮਰਣਂ ਗਤਃ ।। 62
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਮ੍। ਸ਼ਕ੍ਰੋਪ੍ਯਾਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਦੇਵਰਾਜ੍ਯਮਪਾਲਯਤ੍ ।। 63
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਸੰਭਾਲੀ।
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਰਾਜੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ। ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ ।। 64
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਰਾਜਨ, ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ।
ਏਵਂ ਵਿਲਪਮਾਨਾਯਾਂ ਪਾਞ੍ਚਾਲ੍ਯਾਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਪੁਙ੍ਗਵਃ। ਅਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕੀਚਕਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਸਿਤੁਂ ਬਲਦਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਵਿਰਾਟਰਾਜਃ ਮੂਤਂ ਤੁ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵੇਨੈਵ ਨ੍ਯਵਾਰਯਤ੍ ।। 1
ਜਦ ਪਾਂਚਾਲੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ, ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਿਆ।
ਕੀਚਕਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਜੇਨ ਕृਤਾਗਸਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ। ਨਾਪਰਾਧਾਨੁਰੂਪੇਣ ਦਣ੍ਡੇਨ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮ੍ ।। 2
ਕੀਚਕ, ਜਦ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਸੀ, ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਪਾਞ੍ਚਾਲਰਾਜਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾ। ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਣਾਂ ਕੀਚਕੇ ਕृਤਕਿਲ੍ਬਿषੇ । ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਰਾਜਾਨਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤੀ ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। 3
ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਦੇਵਕਨਿਆ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ, ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁੜ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਵਰਾਰੋਹਾ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਭਾਸਦਃ। ਰਾਜਾਨੁਵਰ੍ਤਨਪਰਾਨ੍ਕੀਚਕਂ ਚ ਕृਤਾਗਸਮ੍। ਵਿਰਾਟਂ ਚਾਹ ਪਾਞ੍ਚਾਲੀ ਦੁਃਖੇਨਾਵਿष੍ਟਚੇਤਨਾ ।। 4
ਉਹ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਤੇ ਕੀਚਕ ਦੇ ਪੱਖੀ ਸਨ, ਤੇ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਰਖ ਕੇ, ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਨ ਰਾਜਨ੍ਰਾਜਵਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਸਮਾਚਰਸਿ ਕੀਚਕੇ। ਦਸ੍ਯੂਨਾਮਿਵ ਤੇ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਸਤ੍ਸੁ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ।। 5
ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਕੀਚਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਤੇਰਾ ਵਿਵਹਾਰ ਦਸਯੂਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਸਤਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।
ਨ ਕੀਚਕਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਸ੍ਥੋ ਨ ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਕਥਂਚਨ। ਸਭਾਸਦੋऽਪ੍ਯਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਯ ਇਮਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ।। 6
ਕੀਚਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮਤਸਿਆਂ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ; ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਨ ਧਰ੍ਮਂ ਕੀਚਕੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਰਾਜਭृਤ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਨ ਰਾਜਾ ਵਿਨਯਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਅਮਾਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨ ਜਾਨਤੇ ।। 7
ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਰਾਜਾ ਸਯੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨੋਪਾਲਭੇ ਤ੍ਵਾਂ ਨृਪਤੇ ਵਿਰਾਟਂ ਨृਪਸਂਸਦਿ। ਨਾਹਮੇਤੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵੈ ਹਨ੍ਤੁਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕੇ ।। 8
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਰਾਟ ਰਾਜਨ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਪਾਲਭਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਤਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ।
ਸਭਾਸਦਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਕੀਚਕਂ ਧਰ੍ਮਲਙ੍ਘਿਨਮ੍। ਵਿਰਾਟਨृਪਤੇ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਮਨਾਥਾਮਨਾਗਸਮ੍ ।। 9
ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਰਾਟ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰਾਖੇ ਵਾਲੀ ਹਾਂ।
ਨ ਸਾਮ ਫਲਤੇ ਦੁष੍ਟੇ ਦੁष੍ਟੇ ਦਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ ।। 10
ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਫਲਦੀ; ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਦਣ੍ਡ੍ਯਾਨ੍ਦਣ੍ਡਯਨ੍ਰਾਜਾ ਦਣ੍ਡ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚੈਵਾਪ੍ਯਦਣ੍ਡਯਨ੍। ਸ ਰਾਜਾ ਨ ਭਵੇਲ੍ਲੋਕੇ ਰਾਜਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍ ।। 11
ਜੇ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ 'ਰਾਜਾ' ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਦੀਨਾਨ੍ਧਕृਪਣਾਸ਼ਕ੍ਤਪਙ੍ਗੁਕੁਬ੍ਜਜਡਾਦਿਕਾਨ੍। ਅਨਾਥਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषਾਨ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਵਾ । ਦੁष੍ਟਚੋਰਾਭਿਭੂਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਲਯੇਦਵਨੀਪਤਿਃ ।। 12
ਜੋ ਲੋਕ ਗਰੀਬ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਦੁਖੀ, ਬੇਸਹਾਰੇ, ਲੰਘੜੇ, ਪਿੱਠ ਮੁੜੇ, ਮੂਰਖ, ਅਨਾਥ, ਬੱਚੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਥਾਨਾਂ ਚ ਨਾਥਃ ਸ੍ਯਾਦਪਿਤॄਣਾਂ ਪਿਤਾ ਨृਪਃ । ਮਾਤਾ ਭਵੇਦਮਾਤॄਣਾਮਗੁਰੂਣਾਂ ਗੁਰੁਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਅਗਤੀਨਾਂ ਗਤੀ ਰਾਜਾ ਨृਣਾਂ ਰਾਜਾ ਪਰਾਯਣਮ੍ ।। 13
ਰਾਜਾ ਅਨਾਥਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ, ਪਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪਿਤਾ, ਮਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾਂ, ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਹੋਵੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਪਰੈਰ੍ਦੁष੍ਟੈਃ ਪਰਾਮृष੍ਟਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਸਾਧ੍ਵੀਮਨਾਥਾਂ ਚ ਪਾਲਯੇਤ੍ਸ੍ਵਸੁਤਾਮਿਵ ।। 14
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਨੇਕ ਤੇ ਅਨਾਥ ਔਰਤ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਕਰੇ।
ਤ੍ਵਦ੍ਗृਹਾਵਸਤਿਂ ਰਾਜਨ੍ਨੇਤਾਵਤ੍ਕਾਲਪਰ੍ਯਯਮ੍। ਅਧਿਕਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸੁਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਂ ਕੀਚਕਾਹਤਾਂ ।। 15
ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਤਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਵੇਖ, ਮੈਨੂੰ ਕੀਚਕ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।
ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਯੁਵਯੋਰਹਮ੍। ਅਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਦਕੁਸ਼ਲਂ ਮਮ ।। 16
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਜੇ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯੇषਾਂ ਨ ਵੈਰੀ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਪਦਾ ਭੂਮਿਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍। ਤੇषਾਂ ਮਾਂ ਮਾਨਿਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਃ ਪਦਾऽਵਧੀਤ੍ ।। 17
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਣਵਾਂ ਭਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।