ਵਧਮਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਤਂ ਕੀਚਕਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ। ਆਕਾਰੇਣੈਵ ਭੀਮਂ ਸ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੇਧਦ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ।। 32
ਕੀਚਕ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਭੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੰਬ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸ਼ਨੈਃ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਕੁਨ੍ਤੀਪੁਤ੍ਰੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ। ਚਕਾਰ ਭੀਮਸੇਨਸ੍ਯ ਰੋषਾਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। 33
ਫਿਰ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਦਾ ਚਾਹ ਕਙ੍ਕੋ ਨਾਮ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ।। 34
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕੰਕ ਨਾਮਕ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸੂਦ ਮਾ ਸਾਹਸਂ ਕਾਰ੍षੀਃ ਫਲਿਤੋऽਯਂ ਵਨਸ੍ਪਤਿਃ। ਨਾਤ੍ਰ ਸ਼ੁष੍ਕਾਣਿ ਕਾष੍ਠਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਚ ਕਾਨਿ ਚ।। 35
ਓ ਰਸੋਈਏ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫਲ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੁੱਕੇ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੱਕੜ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਯਦਿ ਤੇ ਦਾਰੁਕृਤ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ। ਸਮੂਲਂ ਸ਼ਾਤਯੇਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤੇ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ।। 36
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ; ਪੂਰਾ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਲੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।
ਯਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍। ਨ ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਣੇ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੇਤ ਪੂਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ।। 37
ਜੋ ਕੋਈ ਗੀਲੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ।
ਨ ਕ੍ਰੋਧਕਾਲਸਮਯਃ ਸੂਦ ਮਾ ਚਾਪਲਂ ਕृਥਾਃ। ਅਪੂਰ੍ਣੋऽਯਂ ਦ੍ਵਿਪਕ੍ਸ਼ੋਨੋ ਨੇਦਂ ਬਲਵਤਾਂ ਬਹੁ ।। 38
ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰਸੋਈਏ, ਤੇ ਤੂੰ ਅਣਸੋਚਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਵੀ ਵੱਡੇ ਤਾਕਤਵਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਅਥਾਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨਾਵਮृਦ੍ਗਾਦਙ੍ਗੁष੍ਠਂ ਤਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍। ਪ੍ਰਬੋਧਨਭਯਾਦ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਭੀਮਂ ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯषੇਧਯਤ੍ ।। 39
ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਭੀਮ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
ਭੀਮਸੇਨਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਪੁਰਞ੍ਜਯਃ। ਸਹਸੋਤ੍ਪਤਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਨ੍ਯਯਚ੍ਛਦ੍ਧृਤਿਮਾਨ੍ਬਲਾਤ੍ । ਇਙ੍ਗਿਤਜ੍ਞਃ ਸ ਤੁ ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸੀਦ੍ਵृਕੋਦਰਃ ।। 40
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਅਚਾਨਕ ਉਠੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਭਰਾ ਦੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਭੀਮਸ੍ਯ ਚ ਸਮਾਰਮ੍ਭਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਞੋऽਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਚਾਧਿਕਂ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਾਰੁਦਤ੍ਸਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ ।। 41
ਭੀਮ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਰੋਈ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਈ।
ਕੀਚਕੇਨਾਨੁਗਮਨਾਤ੍ਕृष੍ਣਾ ਤਾਮ੍ਰਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ । ਸਭਾਦ੍ਵਾਰਮੁਪਗਮ੍ਯ ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। 42
ਕੀਚਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਤਾਮ੍ਰ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਈ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਪਤੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ਦੀਨਚੇਤਸਃ। ਆਕਾਰਂ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਤਾਮ੍। ਦਹ੍ਯਮਾਨੇਵ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਦ੍ਰੁਪਦਾਤ੍ਮਜਾ ।। 43
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੇਸ ਤੇ ਵਚਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜਾਰਕ੍ਸ਼ਣਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਹ੍ਯਮਿਤਤੇਜਸਾਮ੍। ਕਾਰ੍ਯਾऽਨੁਪਾਲਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮੇ ਸਤ੍ਯੇ ਚ ਤਿष੍ਠਤਾਮ੍ ।। 44
ਜੋ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਣਮਿੱਟ ਜੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਤੇ ਸਚਾਈ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਰਜਾਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਯਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਾਮ੍। ਪ੍ਰਿਯੇष੍ਵਪਿ ਚ ਵਧ੍ਯੇषੁ ਸਮਤ੍ਵਂ ਯੇ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ।। 45
ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਿਆਰੇ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਕਸਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਨਿਆਈ ਹਨ।
ਵਿਵਾਦੇषੁ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇषੁ ਸਮਂ ਕਾਰ੍ਯਾਨੁਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾ। ਰਾਜ੍ਞਾ ਧਰ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥੇਨ ਜਿਤੌ ਲੋਕਾਵੁਭਾਵਪਿ ।। 46
ਜਦੋਂ ਵਿਵਾਦ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਨਿਆਇਕ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਇਕਸਾਰ ਨਿਰਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨ੍ਧਰ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥੋ ਹਿ ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਤ੍ਵਮਨਾਗਸਮ੍ ।। 47
ਰਾਜੇ, ਨਿਆਇਕ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਬੇਕਸੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਚਾ ਲੋ।
ਅਹਂ ਤ੍ਵਨਪਰਾਧ੍ਯਨ੍ਤੀ ਕੀਚਕੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਹਤਾ ਪਾਦੇਨ ਦਾਸਿਵਾਤ੍ ।। 48
ਮੈਂ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਕਸੂਰ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੀਚਕ ਨੇ ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਮੈਨੂੰ ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ ਤਰਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਤ੍ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਿष੍ਪਿष੍ਟਾ ਵਸੁਧਾਤਲੇ । ਅਨਾਗਸਂ ਕृਪਾਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪਾਲਯ ।। 49
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਬੇਕਸੂਰ ਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਕੀਚਕਾਦ੍ਭੀਤਾਂ ਧਰ੍ਮਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਧਿਪ ਪ੍ਰਜਾ ਰਕ੍ਸ਼ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਵੌਰਸਾਨ੍ ।। 50
ਮੈਨੂੰ ਕੀਚਕ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਮੈਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਮੋਹਾਤ੍ਮਾ ਕੁਰੁਤੇ ਨृਪਃ। ਅਚਿਰਾਤ੍ਤਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਸ਼ੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ ।। 51
ਜੋ ਰਾਜਾ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਕੁਲਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਤੇषਾਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਾਯਣਮ੍। ਤ੍ਵਂ ਕਿਲੈਵਂਵਿਧੋ ਜਾਤਃ ਕੁਲੇ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣੇ ।। 52
ਤੂੰ ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਕੁਲ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਹਮਭਿਕ੍ਰਨ੍ਦੇ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਂ ਨਰਾਧਿਪ। ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਮਦ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕੀਚਕਾਤ੍ਪਾਪਪੂਰੁषਾਤ੍ ।। 53
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੀਚਕ ਪਾਪੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੋ।
ਅਨਾਥਾਮਿਹ ਮਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕੀਚਕਃ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ। ਪ੍ਰਹਰਤ੍ਯੇਵ ਨੀਚਾਤ੍ਮਾ ਨ ਤੁ ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ।। 54
ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨਾਥ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੀਚਕ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮਨਾਰਮ੍ਭਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮਨੁਪਾਲਨਾਤ੍। ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਯੇ ਸੁਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਪਾਃ ।। 55
ਜੋ ਰਾਜੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞਾਃ ਕਾਮਕਾਰੇਣ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ। ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਕਿਲ੍ਬਿषਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਧੋਮੁਖਾਃ ।। 56
ਜੋ ਰਾਜੇ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੈਵ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਨ ਵਾ ਦਾਨੈਰ੍ਨ ਗੁਰੋਰੁਪਸੇਵਨਾਤ੍। ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਂ ਯਥਾ ਕਾਰ੍ਯਾਨੁਪਾਲਨਾਤ੍ ।। 57
ਨਾ ਤਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਨਾ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਚੇਦਂ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਪृਚ੍ਛਤੇ। ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਕਾਰ੍ਯਮਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਲੋਕੇ ਚਾਸੀਤ੍ਪਰਂ ਯਥਾ ।। 58
ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ: ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਵਿਨਿਯੁਕ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ। ਕ੍ਰਿਯਾਣਾਮਕ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪਣੇ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਯੋਃ ।। 59
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ, ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ, ਪੂਣ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਯਾਂ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯੇਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍। ਏਤਦ੍ਵੋ ਮਾਨੁषਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਤ੍ਰਯਂ ਭੁਵਿ ।। 60
ਜਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਮਨੁੱਖੋ, ਧਰਮ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਨੀਤੇ ਦੁਰ੍ਨੀਤੇ ਲਭਤੇ ਕਰ੍ਮਜਂ ਫਲਮ੍। ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਰੀ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਾਪਕਾਰੀ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ ।। 61
ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਚੰਗਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚੰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਾੜਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।