ਤਾਨ੍ਪੁਨਰ੍ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਕਾਵ੍ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾਬਲਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍। ਤਤਸ੍ਤੇ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋਧਯਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸੁਰਾਨ੍
ਪਰ ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਫੇਰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਸੁਰਾਸ੍ਤੁ ਨਿਜਘ੍ਨੁਰ੍ਯਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਸਮਰਮੂਰ੍ਧਨਿ। ਨ ਤਾਨ੍ਸਞ੍ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਦਾਰਧੀਃ
ਫਿਰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਮੁੜ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਨ ਹਿ ਵੇਦ ਸ ਤਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਯਾਂ ਕਾਵ੍ਯੋਵੇਤ੍ਤਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਸਞ੍ਜੀਵਿਨੀਂ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਵਿषਾਦਮਗਮਨ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਕਾਵ੍ਯ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
ਤੇ ਤੁ ਦੇਵਾ ਭਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਃ ਕਾਵ੍ਯਾਦੁਸ਼ਨਸਸ੍ਤਦਾ। ਊਚੁਃ ਕਚਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਕਚ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਭਜਮਾਨਾਨ੍ਭਜਸ੍ਵਾਸ੍ਮਾਨ੍ਕੁਰੁ ਨਃ ਸਾਹ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯਾ ਸਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨਿਵਸਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇऽਮਿਤਤੇਜਸਿ
ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਥ ਦੇ, ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਤਾਮਾਹਰ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਭਾਗਭਾਙ੍ਗੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ। ਵृषਪਰ੍ਵਸਮੀਪੇ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਕੋਲੋਂ ਜਲਦੀ ਲਿਆ ਆ, ਤੈਨੂੰ ਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
ਰਕ੍ਸ਼ਤੇ ਦਾਨਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਸ ਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯਦਾਨਵਾਨ੍। ਤਮਾਰਾਧਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਭਵਾਨ੍ਪੂਰ੍ਵਵਯਾਃ ਕਵਿਮ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਕਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
ਦੇਵਯਾਨੀਂ ਚ ਦਯਿਤਾਂ ਸੁਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਤ੍ਵਮਾਰਾਧਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੀਲਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਮਾਧੁਰ੍ਯੈਰਾਚਾਰੇਣ ਦਮੇਨ ਚ। ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਾਂ ਹਿ ਤੁष੍ਟਾਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ, ਦਇਆ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ—ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਯਾਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸੁਤਃ ਕਚਃ। ਤਦਾऽਭਿਪੂਜਿਤੋ ਦੇਵੈਃ ਸਮੀਪੇ ਵृषਪਰ੍ਵਣਃ
‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਚ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਰਾਜਨ੍ਦੇਵੈਃ ਸਂਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਕਚਃ। ਅਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਲਦੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ऋषੇਰਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੌਤ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਚ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ ਮਾਂ ਭਵਾਨ੍
ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੋਤਾ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਕਚ ਹੈ। ਹੇ ਪੂਜਨਯੋਗ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੋ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਯ੍ਯਹਂ ਪਰਮਂ ਗੁਰੌ। ਅਨੁਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਮਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍
ਹੇ ਵੱਡੇ ਗੁਰੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
ਕਚ ਸੁਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਮਿ ਤੇ ਵਚਃ। ਅਰ੍ਚਯਿष੍ਯੇऽਹਮਰ੍ਚ੍ਯਂ ਤ੍ਵਾਮਰ੍ਚਿਤੋऽਸ੍ਤੁ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਕਚ, ਤੇਰਾ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸੁਆਗਤਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੋਈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੀ ਆਦਰ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕਚਸ੍ਤੁ ਤਂ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍। ਆਦਿष੍ਟਂ ਕਵਿਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣੋਸ਼ਨਸਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਚ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ਼ਨਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਆਪ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਸ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗृਹ੍ਣਤ। ਆਰਾਧਯਨ੍ਨੁਪਾਧ੍ਯਾਯਂ ਦੇਵਯਾਨੀਂ ਚ ਭਾਰਤ
ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਿਤ੍ਯਮਾਰਾਧਯਿष੍ਯਂਸ੍ਤਾਂ ਯੁਵਾ ਯੌਵਨਗਾਂ ਮੁਨਿਃ। ਗਾਯਨ੍ਨृਤ੍ਯਨ੍ਵਾਦਯਂਸ਼੍ਚ ਦੇਵਯਾਨੀਮਤੋषਯਤ੍
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਗਾਉਂਦਾ, ਨੱਚਦਾ ਤੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾ ਕੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਦਾ।
ਸ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ਦੇਵਯਾਨੀਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੌਵਨਾਮ੍। ਪੁष੍ਪੈਃ ਫਲੈਃ ਪ੍ਰੇषਣੈਸ਼੍ਚ ਤੋषਯਾਮਾਸ ਭਾਰਤ
ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਨ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਪਿ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਨਿਯਮਵ੍ਰਤਧਾਰਿਣਮ੍। ਗਾਯਨ੍ਤੀ ਚ ਲਲਨ੍ਤੀ ਚ ਰਹਃ ਪਰ੍ਯਚਰਤ੍ਤਥਾ
ਦੇਵਯਾਨੀ ਵੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ, ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਇਮ ਸੀ, ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ ਤੇ ਖੇਡ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਗਾਯਨ੍ਤਂ ਚੈਵ ਸ਼ੁਲ੍ਕਂ ਚ ਦਾਤਾਰਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍। ਨਾਰ੍ਯੋ ਨਰਂ ਕਾਮਯਨ੍ਤੇ ਰੂਪਿਣਂ ਸ੍ਰਗ੍ਵਿਣਂ ਤਥਾ
ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਮਰਦ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਗਾਉਂਦਾ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵਂ ਕਚਸ੍ਯ ਚਰਤੋ ਵ੍ਰਤਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਤੀਯੁਰਥੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦਾਨਵਾਸ੍ਤਂ ਤਤਃ ਕਚਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਚ ਨੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ...
ਗਾ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਵਨੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਹਸ੍ਯੇਕਮਮਰ੍षਿਤਾਃ। ਜਘ੍ਨੁਰ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ਦ੍ਵੇषਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਚ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਲਾਵृਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਁਲ੍ਲਵਸ਼ਃ ਕृਤਮ੍। ਤਤੋ ਗਾਵੋ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਅਗੋਪਾਃ ਸ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਭੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਜਦ ਗਵਾਲਾ ਨਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਹਿਤਾ ਗਾਸ਼੍ਚ ਕਚੇਨਾਭ੍ਯਾਗਤਾ ਵਨਾਤ੍। ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਕਾਲੇ ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਥ ਭਾਰਤ
ਜਦ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗਾਂਵਾਂ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਕਚ ਦੇ ਬਿਨਾ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਆਹੁਤਂ ਚਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਤੇ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਂ ਗਤਃ ਪ੍ਰਭੋ। ਅਗੋਪਾਸ਼੍ਚਾਗਤਾ ਗਾਵਃ ਕਚਸ੍ਤਾਤ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਤੇਰਾ ਹਵਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਗਾਂਵਾਂ ਗਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਚ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹਤੋ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਕਚਸ੍ਤਾਤ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਤਂ ਵਿਨਾ ਨ ਚ ਜੀਵੇਯਮਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਚ ਮਰ ਗਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਤਤਃ ਸਂਜੀਵਿਨੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯ ਕਚਮਾਹ੍ਵਯਤ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਵਰਤ ਕੇ ਕਚ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਵृਕਾਣਾਂ ਸ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ। ਆਹੂਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਵਤ੍ਕਚੋ ਹृष੍ਟੋऽਥ ਵਿਦ੍ਯਯਾ
ਭੇੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕਚ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ।
ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਰਾਯਿਤੋऽਸੀਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਾਮਾਹ ਭਾਰ੍ਗਵੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, 'ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਦੇਰ ਕਿਉਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀ?', ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਮਭਾਰਾਰ੍ਤੋ ਵਟਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ। ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਆਰਾਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂ ਭੀ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।