ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸਹਦੇਵਭਾषਿਤਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਦ੍ਰੀਸੁਤਮਭ੍ਯਨਨ੍ਦਤ੍। ਉਵਾਚ ਹृष੍ਟੋ ਮੁਦਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਨ ਬਲ੍ਲਵਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵੀਰ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ।। 6
ਸਹਦੇਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀਆਂ।'
ਧੈਰ੍ਯਾਦ੍ਵਪੁਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਮਿਵੇਹ ਤੇ ਦृਢਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਕੌਰਵਵਂਸ਼ਜਸ੍ਯ ਵਾ। ਨਾਪਣ੍ਡਿਤੇਯਂ ਤਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਨੁਰ੍ਭਵੇਹ ਰਾਜ੍ਯੇ ਮਮ ਮਨ੍ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਭृਤ੍ ।। 7
ਤੇਰੀ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਸੂਰਤ ਇੱਥੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਸਹਰਾਜਕਾਨਿਮਾਨ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਯੁਤਾਨਿਵਾਮਰਾਨ੍। ਬਲਂ ਚ ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ ਸੁਵੇष ਸਰ੍ਵਸ਼ੋ ਗृਹਾਣ ਖਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਮਾਤ੍ਮਃ ।। 8
ਮਤਸਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਚੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੋੜੀ ਦਾ ਤਲਵਾਰ ਫੜ।
ਅਨੀਕਕਰ੍ਣਾਗ੍ਰਧਰੋ ਬਲਸ੍ਯ ਮੇ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵਾਨਸ੍ਤੁ ਗृਹਾਣ ਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍ ।। 9
ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣ, ਫੌਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ।
ਵਿਰਾਟਰਾਜ੍ਞਾऽਭਿਹਿਤਃ ਕੁਰੂਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਰਾਜਾਨਮਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ। ਉਵਾਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਪ੍ਰਵਰਂ ਮਹਾਪਤਿਃ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਰਾਜਨ੍ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। 10
ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਪਤੀ ਨੇ ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੀ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸੁਣ।'
ਬਾਲੋ ਹ੍ਯਹਂ ਜਾਤਿਵਿਸ਼ੇषਦੂषਿਤਃ ਕੁਤੋऽਦ੍ਯ ਮੇ ਨੀਤਿषੁ ਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਤ੍ਰਤਾ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਤੁष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਵਯਂ ਨਰਾਧਿਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਗੋਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਣੇऽਨਘ ।। 11
'ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੂਸ਼ਿਤ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਨੀਤੀ ਤੇ ਮੰਤਰੀਪਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ।'
ਵੈਸ਼੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਨਾਮ੍ਨਾऽਹਮਰਿष੍ਟਨੇਮਿਰ੍ਗੋਸਙ੍ਖ੍ਯ ਆਸਂ ਕੁਰੁਪੁਙ੍ਗਵਾਨਾਮ੍ । ਵਸ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਯੀਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਸ਼ਾਂਵਰਿष੍ਠ ਤਾਨ੍ਰਾਜਸਿਂਹਾਨ੍ਨ ਹਿ ਵੇਦ੍ਮਿ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ ।। 12
'ਮੈਂ ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਹਾਂ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।'
ਨ ਜੀਵਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਤੋऽਨ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾ ਨ ਚ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯੋ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ਵਿਭੋ ।। 13
'ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦਾ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।'
ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾऽਪਿ ਭੂਮਿਪਃ ਸਮੁਦ੍ਰਨੇਮੀਸ਼੍ਵਰਰੂਪਵਾਨਸਿ। ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨ ਨ ਬਲ੍ਲਵਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਮਮ੍ ।। 14
'ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇਂ ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ। ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਦੱਸ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।'
ਕਸ੍ਯਾਮਿ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿषਯਾਦਿਹਾਗਤਃ ਕਿਂ ਚਾਪਿ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਤਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕृਤਮ੍। ਕਥਂ ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਸੁ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ਸਦਾ ਵਦਸ੍ਵ ਕਿਂ ਚਾਪਿ ਤਵੇਹ ਵੇਤਨਮ੍ ।। 15
'ਕਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜਾ ਹੁਨਰ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸਦਾ ਰਹੇਗਾ? ਦੱਸ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਤਨਖਾਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'
ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ। ਤਸ੍ਯਾष੍ਟੌ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਂ ਗਵਾਂ ਵਰ੍ਗਾਃ ਸ਼ਤਂਸ਼ਤਮ੍ ।। 16
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕੋਲ ਅੱਠ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੌ ਸੌ ਝੁੰਡ ਸਨ।
ਅਪਰੇ ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਵਨ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਪਰੇ। ਤੇषਾਂ ਗੋਸਙ੍ਖ੍ਯ ਆਸਂ ਵੈ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਪਾਲੇਤਿ ਮਾਂ ਵਿਦੁਃ ।। 17
ਹੋਰ ਝੁੰਡ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਵੀ ਸਨ। ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਤੰਤਰੀਪਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਚ੍ਚ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਗੋਗਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਨ ਮੇऽਸ੍ਤ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਦਸ਼ਯੋਜਨਮ੍ ।। 18
ਪਿਛਲਾ, ਮੌਜੂਦਾ, ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ, ਦੱਸ ਜੋਜਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
ਗੁਣਾਃ ਸੁਵਿਦਿਤਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਮਯਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਆਸੀਚ੍ਚ ਸ ਮਯਾ ਤੁष੍ਟਃ ਕੁਰੁਰਾਜੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ।। 19
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਸਨ। ਕੁਰੂ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ।
ਅਨੇਨ ਗਣਿਤਾ ਗਾਵੋ ਦੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਮਹਤ੍ਤਰਾਃ। ਬਹੁਕ੍ਸ਼ੀਰਤਰਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਬਹ੍ਵ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਃ ਸਪੁਤ੍ਰਿਕਾਃ ।। 20
ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਹੋਰ, ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਚ ਗਾਵੋ ਬਹੁਲਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਤਾਸੁ ਰੋਗੋ ਭਵਤੀਹ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍। ਤੈਸ੍ਤੈਰੁਪਯੈਰ੍ਵਿਦਿਤਂ ਮਯੈਤਦੇਤਾਨਿ ਸ਼ਿਲ੍ਪਾਨਿ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ।। 21
ਗਾਂਵਾਂ ਜਲਦੀ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਲਾ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
ऋषਭਾਨਪਿ ਜਾਨਾਮਿ ਰਾਜਨ੍ਪੂਜਿਤਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍। ਯੇषਾਂ ਮੂਤ੍ਰਮੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਅਪਿ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ।। 22
ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਂਡ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮਾਣਯੋਗ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਬਾਂਝ ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ ਬੱਚਾ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਧਿਪੋ ਹਰ੍षਕਲੇਨ ਚੇਤਸਾ ਮਾਦ੍ਰੀਸੁਤਂ ਪਾਣ੍ਡਵਮਭ੍ਯਭਾषਤ। ਨੈਵਾਨੁਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਕਰ੍ਮ ਕੁਤ੍ਸਿਤਂ ਮਹੀਂ ਸਮਗ੍ਰਾਮਭਿਪਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। 23
ਮਤ्सਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈਂ।'
ਅਥ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਤਵ ਰੋਚਤੇ ਵਿਭੋ ਯਥੇष੍ਟਤੋ ਗਵ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ਼ ਮਾਮਕਮ੍। ਤ੍ਵਦਰ੍ਪਣਾ ਮੇ ਪਸ਼ਵੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਵੈ ਪਸ਼ੂਨ੍ਸਪਾਲਾਨ੍ਭਵਤੇ ਦਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।। 24
ਪਰ ਹੁਣ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਖ ਲੈ। ਮੇਰੇ ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਵਾਹੇ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗਵਾਂ ਹਿ ਸਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਣਸ੍ਯਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪृਥਗ੍ਗਣਾਨਾਮ੍। ਦਦਾਮਿ ਤੇऽਹਂ ਵਰਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਪਣਾ ਮੇ ਪਸ਼ਵੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ।। 25
ਇਥੇ ਲੱਖਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਝੁੰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਸ਼ੂ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਣ।
ਏਵਂ ਵਿਰਾਟੇਨ ਸਮੇਤ੍ਯ ਪਾਣ੍ਡਵੋ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਗੋਬਲ੍ਲਵਤਾਂ ਯਥੇष੍ਟਤਃ। ਅਜ੍ਞਾਤਚਰ੍ਯਾਮਵਸਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾ ਰਵਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਗਿਰਿਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ।। 26
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਰਾਟ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਖ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਲਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲੁਕ ਕੇ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਰਾਟੇ ਨ੍ਯਵਸਂਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡਵਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਭਿਰਮੋਘਵਿਕ੍ਰਮਾਃ । ਅਬੁਦ੍ਧਚਰ੍ਯਾਂ ਚਰਿਤੁਂ ਯਥਾਤਥਂ ਸਮੁਦ੍ਰਨੇਮੀਮਭਿਸ਼ਾਸ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਃ ।। 27
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵ ਵਿਰਾਟ ਕੋਲ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਟੱਲ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ। ਉਹ ਅਣਪਛਾਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਤਤਃ ਕृष੍ਣਾ ਸੁਕੇਸ਼ੀ ਸਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਾ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ। ਵੇਣੀਕੇਸ਼ਾਨ੍ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪੀਨਵृਤ੍ਤਕੁਚਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਜੁਗੂਹੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮृਦੂਨਸਿਤਲੋਚਨਾ ।। 1
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਚੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਤੇ ਗੋਲ ਛਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋਈ।
ਵਾਸਸ਼੍ਚ ਪਰਿਧਾਯੈਕਂ ਕृष੍ਣਾ ਸੁਮਲਿਨਂ ਮਹਤ੍। ਕृਤ੍ਵਾ ਵੇषਂ ਚ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਾਃ ਕृष੍ਣਾ ਵ੍ਯਚਰਦਾਰ੍ਤਵਤ੍ ।। 2
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡਾ, ਮੈਲਾ ਕਪੜਾ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸੈਰੰਧਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਨਗਰਂ ਭੀਰੂਃ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰੀਵੇषਸਂਯੁਤਾ। ਤਾਂ ਨਰਾਃ ਪਰਿਧਾਵਨ੍ਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸਮੁਪਾਦ੍ਰਵਨ੍ ।। 3
ਸੈਰੰਧਰੀ ਦੇ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਵਲ ਦੌੜੇ।
ਅਪृਚ੍ਛਂਸ੍ਤੇ ਚ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਚ ਚਿਕੀਰ੍षਸਿ। ਸਾ ਤਾਨੁਵਾਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯਹਮੁਪਾਗਤਾ। ਕਰ੍ਮ ਚੇਚ੍ਛਾਮਿ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਸ੍ਯ ਯਾ ਮਾਂ ਭਰਿष੍ਯਤਿ ।। 4
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?' ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਸੈਰੰਧਰੀ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।'
ਤਸ੍ਯਾ ਰੂਪੇਣ ਵੇषੇਣ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਚ ਗਿਰਾ ਤਥਾ। ਨ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵੀਮਨ੍ਨਹੇਤੋਰੁਪਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।। 5
ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਲਿਬਾਸ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦੇਵੀ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਆਈ ਹੈ।
ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਤੁ ਕੈਕੇਯੀ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਰਮਸਂਮਤਾ। ਆਲੋਕਯਨ੍ਤੀ ਦਦृਸ਼ੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਦ੍ਦ੍ਰੁਪਦਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।। 6
ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕੈਕਈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਮਹਲ ਤੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
ਸਾ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਥਾਰੂਪਾਮਨਾਥਾਮੇਕਵਾਸਸਮ੍। ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਮ੍ ।। 7
ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਸਰਾ ਤੇ ਇਕੋ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਵਿਰਾਟਭਾਰ੍ਯਾ ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਜ੍ਜਾਤਸਂਭ੍ਰਮਾ। ਅਪ੍ਰੇषਯਤ੍ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪਰਾਃ ।। 8
ਵੀਰਾਟ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਖੜੀਆਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।