ਸ ਵੈ ਹਯਾਨੈਕ੍ਸ਼ਤ ਤਾਨਿਤਸ੍ਤਤਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਟ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥੈਨਂ ਸ ਕੁਰੂਤ੍ਤਮਂ ਤਮਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਬਸਭਾਸਦਸ੍ਤਦਾ ।। 2
ਉਹ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਕਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਸਭਾ-ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੋ ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪੁਰਾऽਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯੋऽਯਂ ਯੁਵਾऽਭ੍ਯੇਤਿ ਹਿ ਮਾਸਿਕਾਂ ਸਭਾਮ੍ ਪ੍ਰਿਯੋ ਹਿ ਮੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਤੋਪਿ ਸਂਮਤੋ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯਦਿ ਦृष੍ਟਵਾਨਿਮਮ੍ ।। 3
'ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨਵੀਂ ਹੈ, ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ।'
ਅਯਂ ਹਯਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮਾਮਕਾਨ੍ਮੁਹੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਹਯਜ੍ਞੋ ਭਵਿਤਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਤਾਮੇष ਸਮੀਪਮਾਸ਼ੁ ਵੈ ਵਿਭਾਤਿ ਵੀਰੋ ਹਿ ਯਥਾऽਮਰਸ੍ਤਥਾ ।। 4
'ਇਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਪੱਕਾ ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ।'
ਵਿਤਰ੍ਕਯਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਜਨਿ ਤ੍ਵਰਨ੍ਕੁਰੂਣਾਮृषਭਃ ਸਭਾਮਗਾਤ੍। ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਪਨਤਃ ਕੁਰੂਤ੍ਤਮੋ ਵਿਰਾਟਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ।। 5
ਜਦ ਮਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਵਾਗਤੋऽਹਂ ਪੁਰਮਦ੍ਯ ਭੂਪਤੇ ਜਿਜੀਵਿषੁਰ੍ਵੇਤਨਭੋਜਨਾਰ੍ਥਿਕਃ। ਤਵਾਸ਼੍ਵਬਨ੍ਧਃ ਸੁਭृਤੋ ਭਵਾਮ੍ਯਹਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਾਮਸ਼੍ਵਪਤਿਂ ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ।। 6
'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜੀਵਨ, ਮਜਦੂਰੀ ਤੇ ਰੋਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਓ।'
ਦਦਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਧਨਾਨਿ ਵੇਤਨਂ ਨ ਚਾਸ਼੍ਵਸੂਤੋ ਭਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ। ਕੁਤੋਸਿ ਕਸ੍ਯਾਮਿ ਕਥਂ ਤ੍ਵਮਾਗਤੋ ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਤਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਚ ਯਤ੍ ।। 7
'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਹਨ, ਧਨ ਤੇ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਸੂਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜੀ ਕਲਾ ਹੈ?'
ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ। ਤੇਨਾਹਮਸ਼੍ਵੇषੁ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਸ਼ਨ ।। 8
'ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ।'
ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਵਿਨਯਂ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਚੈਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ ।। 9
'ਮੈਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇਲਾਜ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ।'
ਨ ਕਾਤਰਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਵਾਜਿਵਾਹਨਂ ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਦੁष੍ਟਾ ਬਡਵਾ ਕੁਤੋ ਹਯਃ। ਜਾਨਂਸ੍ਤੁ ਮਾਮਾਹ ਸ ਚਾਪਿ ਪਾਣ੍ਡਵੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਮੇਵ ਨਾਮਤਃ ।। 10
'ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹੇਠ ਕੋਈ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਘੋੜੀ ਕਦੇ ਡਰਪੋਕ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪਾਂਡਵ ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਗ੍ਰੰਥਿਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।'
ਮਾਤਲਿਰਿਵ ਦੇਵਪਤੇਰ੍ਦਸ਼ਰਥਨृਪਤੇਃ ਸੁਮਤ੍ਰ ਇਵ ਯਨ੍ਤਾ। ਸੁਮਹ ਇਵ ਜਾਮਦਗ੍ਰੇਸ੍ਤਥੈਵ ਤਵ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾਮ੍ਯਸ਼੍ਵਾਨ੍ ।। 11
'ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਮੰਤਰਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਦਾ, ਤੇ ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੁਮਹਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨਰਰਾਜਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍। ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਕੋਟੀਨਾਮਸ਼੍ਵਾਨਾਮਸ੍ਮਿ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। 12
'ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਮ ਵਾਜਿਵਾਹਨਂ ਤਦਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਦਧੀਨਮਦ੍ਯ ਵੈ। ਯੇ ਚਾਪਿ ਕੇਚਿਨ੍ਮਮ ਵਾਜਿਯੋਧਾਸ੍ਤ੍ਵਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਾਰਥਯਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤੁ ਮੇ ।। 13
'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ; ਤੇ ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੂਤ ਤੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।'
ਇਦਂ ਤਵੇष੍ਟਂ ਵਿਹਿਤਂ ਸੁਰੋਪਮ ...ਹਿ ਯਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਵਰਮ੍। ...ऽਨੁਰੂਪਂ ਹਯਕਰ੍ਮ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਭਾਤਿ ਰਾਜੇਵ ਨ ਕਰ੍ਮ ਵਾਜਿਨਾਮ੍ ।। 14
ਇਹ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ। ਜੋ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰ ਹੈ। ਪਰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ; ਉਹ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਮੇ ਸਮਂ ਤਵੇਦਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਕਥਂ ਨੁ ਭृਤ੍ਯੈਃ ਸ ਵਿਨਾਕृਤੋ ਵਨੇ ਚਰਤ੍ਯਨਿਨ੍ਦ੍ਯੋ ਰਮਤੇ ਚ ਪਾਣ੍ਡਵਃ ।। 15
ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ। ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਪਾਂਡਵ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਤਥਾ ਸ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਰੋਪਮੋ ਯੁਵਾ ਵਿਰਾਟਰਾਜ੍ਞਾ ਮੁਦਿਤੇਨ ਪੂਜਿਤਃ। ਨ ਚੈਵਮਨ੍ਯੇऽਪਿ ਵਿਦੁਃ ਕਥਂਚਨ ਪ੍ਰਿਯਾਭਿਰਾਮਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਮਨ੍ਤਰਾ ।। 16
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਹਾਵਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਪਰੋऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਵੈ ਸ਼ਸ਼ੀ ਯਥਾ ਹੁਤੋ ਹਵਿਰ੍ਭਿਰ੍ਹਿ ਯਥਾऽਧ੍ਵਰੇ ਸ਼ਿਖੀ। ਤਥਾ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤ ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਚਿਰੋਦਿਤਃ ।। 1
ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਆਇਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਲੋਅ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਵਾਲਾ ਦਿਸਿਆ, ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਮਾਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਸਹਦੇਵਮਗ੍ਰਣੀਰ੍ਨृਪੋ ਵਿਰਾਟੋ ਨਚਿਰਾਤ੍ਸਮੈਕ੍ਸ਼ਤ। ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤ ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਪृਥਕ੍ਸਮਾਗਤਾਃ ਸਭਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵਮਨੋਹਰਪ੍ਰਭਮ੍। ਯੁਵਾਨਮਾਯਾਨ੍ਤਮਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤਮਭ੍ਰਾਦਿਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।। 2
ਜਦੋਂ ਸਹਦੇਵ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਚੰਦ।
ਯष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨ੍ਵਿਤਯਾ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਾਮਾਨਿ ਪਾਸ਼ਂ ਚ ਨਿਬਦ੍ਧ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ। ਮੌਰ੍ਵੀ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਂ ਮਹਤੀਂ ਸੁਸਂਹਿਤਾਂ ਬਾਲੈਸ਼੍ਚ ਤਾਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸਮਾਵृਤਾਮ੍ ।। 3
ਉਸ ਕੋਲ ਠੀਕ ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਲਾਠ ਸੀ, ਸੋਹਣੀ, ਪਿੱਛੇ ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਫੰਨ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵੱਡੀ ਮੌਰਵੀ ਦੀ ਤੰਦ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ ਚਾਪਿ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਗੋष੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਮਯਾ ਹਿ ਗੁਪ੍ਤਾਃ ਪਸ਼ਵੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਤੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਨਿਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਭਵੋਸ੍ਮਿ ਵਲ੍ਲਵਃ ।। 4
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਤੇਰੇ ਪਸ਼ੂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਨੀਂਦ ਲੈਣਗੇ, ਮੈਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ।'
ਨ ਸ਼੍ਵਾਪਦੇਭ੍ਯੋ ਨ ਚ ਰੋਗਤੋ ਭਯਂ ਨ ਚਾਪਿ ਦਾਵਾਨ੍ਨ ਚ ਤਸ੍ਕਰਾਦ੍ਭਯਮ੍। ਪਯਃਪ੍ਰਭੂਤਾ ਬਹੁਲਾ ਨਿਰਾਮਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਗਾਵਃ ਸੁਭृਤਾ ਨਰਾਧਿਪ ।। 5
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਸ਼ੂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੇ ਜਾਣਗੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸਹਦੇਵਭਾषਿਤਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਦ੍ਰੀਸੁਤਮਭ੍ਯਨਨ੍ਦਤ੍। ਉਵਾਚ ਹृष੍ਟੋ ਮੁਦਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਨ ਬਲ੍ਲਵਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵੀਰ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ।। 6
ਸਹਦੇਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀਆਂ।'
ਧੈਰ੍ਯਾਦ੍ਵਪੁਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਮਿਵੇਹ ਤੇ ਦृਢਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਕੌਰਵਵਂਸ਼ਜਸ੍ਯ ਵਾ। ਨਾਪਣ੍ਡਿਤੇਯਂ ਤਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਨੁਰ੍ਭਵੇਹ ਰਾਜ੍ਯੇ ਮਮ ਮਨ੍ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਭृਤ੍ ।। 7
ਤੇਰੀ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਸੂਰਤ ਇੱਥੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਸਹਰਾਜਕਾਨਿਮਾਨ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਯੁਤਾਨਿਵਾਮਰਾਨ੍। ਬਲਂ ਚ ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ ਸੁਵੇष ਸਰ੍ਵਸ਼ੋ ਗृਹਾਣ ਖਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਮਾਤ੍ਮਃ ।। 8
ਮਤਸਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਚੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੋੜੀ ਦਾ ਤਲਵਾਰ ਫੜ।
ਅਨੀਕਕਰ੍ਣਾਗ੍ਰਧਰੋ ਬਲਸ੍ਯ ਮੇ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵਾਨਸ੍ਤੁ ਗृਹਾਣ ਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍ ।। 9
ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣ, ਫੌਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ।
ਵਿਰਾਟਰਾਜ੍ਞਾऽਭਿਹਿਤਃ ਕੁਰੂਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਰਾਜਾਨਮਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ। ਉਵਾਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਪ੍ਰਵਰਂ ਮਹਾਪਤਿਃ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਰਾਜਨ੍ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। 10
ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਪਤੀ ਨੇ ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੀ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸੁਣ।'
ਬਾਲੋ ਹ੍ਯਹਂ ਜਾਤਿਵਿਸ਼ੇषਦੂषਿਤਃ ਕੁਤੋऽਦ੍ਯ ਮੇ ਨੀਤਿषੁ ਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਤ੍ਰਤਾ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਤੁष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਵਯਂ ਨਰਾਧਿਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਗੋਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਣੇऽਨਘ ।। 11
'ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੂਸ਼ਿਤ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਨੀਤੀ ਤੇ ਮੰਤਰੀਪਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ।'
ਵੈਸ਼੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਨਾਮ੍ਨਾऽਹਮਰਿष੍ਟਨੇਮਿਰ੍ਗੋਸਙ੍ਖ੍ਯ ਆਸਂ ਕੁਰੁਪੁਙ੍ਗਵਾਨਾਮ੍ । ਵਸ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਯੀਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਸ਼ਾਂਵਰਿष੍ਠ ਤਾਨ੍ਰਾਜਸਿਂਹਾਨ੍ਨ ਹਿ ਵੇਦ੍ਮਿ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ ।। 12
'ਮੈਂ ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਹਾਂ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।'
ਨ ਜੀਵਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਤੋऽਨ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾ ਨ ਚ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯੋ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ਵਿਭੋ ।। 13
'ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦਾ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।'
ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾऽਪਿ ਭੂਮਿਪਃ ਸਮੁਦ੍ਰਨੇਮੀਸ਼੍ਵਰਰੂਪਵਾਨਸਿ। ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨ ਨ ਬਲ੍ਲਵਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਮਮ੍ ।। 14
'ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇਂ ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ। ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਦੱਸ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।'
ਕਸ੍ਯਾਮਿ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿषਯਾਦਿਹਾਗਤਃ ਕਿਂ ਚਾਪਿ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਤਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕृਤਮ੍। ਕਥਂ ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਸੁ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ਸਦਾ ਵਦਸ੍ਵ ਕਿਂ ਚਾਪਿ ਤਵੇਹ ਵੇਤਨਮ੍ ।। 15
'ਕਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜਾ ਹੁਨਰ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸਦਾ ਰਹੇਗਾ? ਦੱਸ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਤਨਖਾਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'