ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਵਾਨਿ ਧਨੂਂषਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਬਹੂਨਿ ਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਚ ਵਰ੍ਣਵਨ੍ਤਿ ਚ। ਦਦੌ ਸ ਸਜ੍ਯਾਨਿ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਨਿ ਜਿਜ੍ਞਾਸਮਾਨਃ ਕਿਮਯਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ।। 16
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਹਣੇ, ਲੰਬੇ ਤੇ ਮੋਟੇ ਧਨੁਸ਼, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮਜਬੂਤ, ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੇਖੇ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਕਰੇਗਾ।
ਤਤੋऽਰ੍ਜੁਨਃ ਕ੍ਲੀਬਤਰਂ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਨ ਮੇ ਧਨੁਰ੍ਧਾਰਿਤਮੀਦृਸ਼ਂ ਵਿਭੋ। ਨ ਚਾਪਿ ਦृष੍ਟਂ ਧਨੁਰੀਦृਸ਼ਂ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨ ਮਾਦृਸ਼ਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਧਨੁਰ੍ਧਰਾ ਭੁਵਿ ।। 17
ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਨਰਮ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਖਿਆ: 'ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਐਸਾ ਧਨੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ; ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।'
ਨृਤ੍ਯਾਮ ਗਾਯਾਮਿ ਚ ਵਾਦਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਾਨਰ੍ਤਨੇ ਕੌਸ਼ਲਨੈਪੁਣਂ ਮਮ। ਤਦੁਤ੍ਤਰਾਯਾਃ ਪਰਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਨਰ੍ਤਨੇ ਭਵਾਮਿ ਦੇਵ੍ਯਾ ਨਰਦੇਵ ਨਰ੍ਤਕੀ ।। 18
ਮੈਂ ਨੱਚਦਾ, ਗਾਂਦਾ ਤੇ ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਨਾਚ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਮਹਿਰਤ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉੱਤਰਾ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਲਵੇ, ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਦੀ ਨਰਤਕੀ ਬਣਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਤਂ ਹਿ ਵਰਂ ਬृਹਨ੍ਨਲੇ ਸੁਤਾਂ ਹਿ ਮੇ ਨਰ੍ਤਯ ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਾਦृਸ਼ੀਃ । ਤਤੋ ਵਿਰਾਟਃ ਸ੍ਵਯਮਾਹ੍ਵਯਤ੍ਸੁਤਾਂ ਨਰਾਧਿਪਸ੍ਤਾਂ ਚ ਸੁਮਧ੍ਯਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍ ।। 19
ਬ੍ਰਿਹਨ੍ਨਲਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਾਚ ਸਿਖਾ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਫਿਰ ਵਿਰਾਟ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਖੁਦ ਬੁਲਾਇਆ।
ਉਵਾਚ ਚੈਨਾਂ ਮੁਦਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬृਹਨ੍ਨਲਾ ਨਾਮ ਸਖੀ ਭਵਤ੍ਵਿਯਮ੍। ਸੁਗਾਤ੍ਰਿ ਸਂਪ੍ਰੀਤਿਸੁਬਦ੍ਧਸੌਹृਦਾ ਤਵਾਙ੍ਗਨੇ ਪ੍ਰਾਣਸਮਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਦਾ ।। 20
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਔਰਤ ਤੇਰੀ ਸਖੀ ਬ੍ਰਿਹਨਨਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਿੰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ।'
ਪ੍ਰਕਾਮਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਰਣਾਮ੍ਬਰਾ ਸ਼ੁਭਾ ਚਰਤ੍ਵਿਯਂ ਸਰ੍ਵਜਨੇष੍ਵਵਾਰਿਤਾ। ਨ ਦੁष੍ਕੁਲਾਨਾਮਿਯਮਾਕृਤਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਨ ਵृਤ੍ਤਭੇਦੀ ਭਵਤੀਦृਸ਼ੋ ਜਨਃ ।। 21
ਇਹ ਔਰਤ ਵਧੀਆ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਘਟੀਆ ਘਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਗਲਤ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ।
ਸਂਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਰਾਜਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚੈਨਂ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿਰਾਸ਼ੁ ਵੈ। ਅਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਿਰਂ ਤਤਃ ਕੁਮਾਰੀਪੁਰਮੁਤ੍ਸਸਰ੍ਜ ਤਮ੍ ।। 22
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਪੱਕੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਚ ਗੀਤਵਦਨਂ ਸੁਤਾਂ ਵਿਰਾਟਸ੍ਯ ਧਨਂਜਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਖੀਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ ਬਭੂਵ ਪਾਣ੍ਡਵਃ ।। 23
ਉਥੇ ਧਨੰਜਯ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਰਜੁਨ, ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗੀਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਸਿਖਾਈਆਂ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਉਸ ਸਭ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਥਾ ਸ ਤਤ੍ਰੈਵ ਧਨਂਜਯੋऽਵਸਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਸਹ ਤਾਭਿਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍। ਤਥਾ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਜਝਿਰੇ ਜਨਾ ਬਹਿਸ਼੍ਚਰਾ ਵਾऽਪ੍ਯਥਵੇਤਰੇ ਜਨਾਃ ।। 24
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨੰਜਯ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਬਾਹਰਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ।
ਅਥਾਪਰੋऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਪਾਣ੍ਡਵਃ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਵਿਰਾਟਰਾਜੇ ਤੁਰਗਾਨ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਤਿ। ਤਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪृਥਗ੍ਜਨਾਃ ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤਮਭ੍ਰਾਦਿਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।। 1
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਾਂਡਵ ਵਿਰਾਟ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ; ਜਦ ਉਹ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ।
ਸ ਵੈ ਹਯਾਨੈਕ੍ਸ਼ਤ ਤਾਨਿਤਸ੍ਤਤਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਟ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥੈਨਂ ਸ ਕੁਰੂਤ੍ਤਮਂ ਤਮਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਬਸਭਾਸਦਸ੍ਤਦਾ ।। 2
ਉਹ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਕਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਸਭਾ-ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੋ ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪੁਰਾऽਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯੋऽਯਂ ਯੁਵਾऽਭ੍ਯੇਤਿ ਹਿ ਮਾਸਿਕਾਂ ਸਭਾਮ੍ ਪ੍ਰਿਯੋ ਹਿ ਮੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਤੋਪਿ ਸਂਮਤੋ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯਦਿ ਦृष੍ਟਵਾਨਿਮਮ੍ ।। 3
'ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨਵੀਂ ਹੈ, ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ।'
ਅਯਂ ਹਯਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮਾਮਕਾਨ੍ਮੁਹੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਹਯਜ੍ਞੋ ਭਵਿਤਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਤਾਮੇष ਸਮੀਪਮਾਸ਼ੁ ਵੈ ਵਿਭਾਤਿ ਵੀਰੋ ਹਿ ਯਥਾऽਮਰਸ੍ਤਥਾ ।। 4
'ਇਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਪੱਕਾ ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ।'
ਵਿਤਰ੍ਕਯਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਜਨਿ ਤ੍ਵਰਨ੍ਕੁਰੂਣਾਮृषਭਃ ਸਭਾਮਗਾਤ੍। ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਪਨਤਃ ਕੁਰੂਤ੍ਤਮੋ ਵਿਰਾਟਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ।। 5
ਜਦ ਮਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਵਾਗਤੋऽਹਂ ਪੁਰਮਦ੍ਯ ਭੂਪਤੇ ਜਿਜੀਵਿषੁਰ੍ਵੇਤਨਭੋਜਨਾਰ੍ਥਿਕਃ। ਤਵਾਸ਼੍ਵਬਨ੍ਧਃ ਸੁਭृਤੋ ਭਵਾਮ੍ਯਹਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਾਮਸ਼੍ਵਪਤਿਂ ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ।। 6
'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜੀਵਨ, ਮਜਦੂਰੀ ਤੇ ਰੋਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਓ।'
ਦਦਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਧਨਾਨਿ ਵੇਤਨਂ ਨ ਚਾਸ਼੍ਵਸੂਤੋ ਭਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ। ਕੁਤੋਸਿ ਕਸ੍ਯਾਮਿ ਕਥਂ ਤ੍ਵਮਾਗਤੋ ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਤਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਚ ਯਤ੍ ।। 7
'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਹਨ, ਧਨ ਤੇ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਸੂਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜੀ ਕਲਾ ਹੈ?'
ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ। ਤੇਨਾਹਮਸ਼੍ਵੇषੁ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਸ਼ਨ ।। 8
'ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ।'
ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਵਿਨਯਂ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਚੈਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ ।। 9
'ਮੈਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇਲਾਜ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ।'
ਨ ਕਾਤਰਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਵਾਜਿਵਾਹਨਂ ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਦੁष੍ਟਾ ਬਡਵਾ ਕੁਤੋ ਹਯਃ। ਜਾਨਂਸ੍ਤੁ ਮਾਮਾਹ ਸ ਚਾਪਿ ਪਾਣ੍ਡਵੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਮੇਵ ਨਾਮਤਃ ।। 10
'ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹੇਠ ਕੋਈ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਘੋੜੀ ਕਦੇ ਡਰਪੋਕ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪਾਂਡਵ ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਗ੍ਰੰਥਿਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।'
ਮਾਤਲਿਰਿਵ ਦੇਵਪਤੇਰ੍ਦਸ਼ਰਥਨृਪਤੇਃ ਸੁਮਤ੍ਰ ਇਵ ਯਨ੍ਤਾ। ਸੁਮਹ ਇਵ ਜਾਮਦਗ੍ਰੇਸ੍ਤਥੈਵ ਤਵ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾਮ੍ਯਸ਼੍ਵਾਨ੍ ।। 11
'ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਮੰਤਰਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਦਾ, ਤੇ ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੁਮਹਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨਰਰਾਜਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍। ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਕੋਟੀਨਾਮਸ਼੍ਵਾਨਾਮਸ੍ਮਿ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। 12
'ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਮ ਵਾਜਿਵਾਹਨਂ ਤਦਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਦਧੀਨਮਦ੍ਯ ਵੈ। ਯੇ ਚਾਪਿ ਕੇਚਿਨ੍ਮਮ ਵਾਜਿਯੋਧਾਸ੍ਤ੍ਵਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਾਰਥਯਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤੁ ਮੇ ।। 13
'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ; ਤੇ ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੂਤ ਤੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।'
ਇਦਂ ਤਵੇष੍ਟਂ ਵਿਹਿਤਂ ਸੁਰੋਪਮ ...ਹਿ ਯਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਵਰਮ੍। ...ऽਨੁਰੂਪਂ ਹਯਕਰ੍ਮ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਭਾਤਿ ਰਾਜੇਵ ਨ ਕਰ੍ਮ ਵਾਜਿਨਾਮ੍ ।। 14
ਇਹ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ। ਜੋ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰ ਹੈ। ਪਰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ; ਉਹ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਮੇ ਸਮਂ ਤਵੇਦਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਕਥਂ ਨੁ ਭृਤ੍ਯੈਃ ਸ ਵਿਨਾਕृਤੋ ਵਨੇ ਚਰਤ੍ਯਨਿਨ੍ਦ੍ਯੋ ਰਮਤੇ ਚ ਪਾਣ੍ਡਵਃ ।। 15
ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ। ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਪਾਂਡਵ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਤਥਾ ਸ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਰੋਪਮੋ ਯੁਵਾ ਵਿਰਾਟਰਾਜ੍ਞਾ ਮੁਦਿਤੇਨ ਪੂਜਿਤਃ। ਨ ਚੈਵਮਨ੍ਯੇऽਪਿ ਵਿਦੁਃ ਕਥਂਚਨ ਪ੍ਰਿਯਾਭਿਰਾਮਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਮਨ੍ਤਰਾ ।। 16
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਹਾਵਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਪਰੋऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਵੈ ਸ਼ਸ਼ੀ ਯਥਾ ਹੁਤੋ ਹਵਿਰ੍ਭਿਰ੍ਹਿ ਯਥਾऽਧ੍ਵਰੇ ਸ਼ਿਖੀ। ਤਥਾ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤ ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਚਿਰੋਦਿਤਃ ।। 1
ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਆਇਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਲੋਅ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਵਾਲਾ ਦਿਸਿਆ, ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਮਾਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਸਹਦੇਵਮਗ੍ਰਣੀਰ੍ਨृਪੋ ਵਿਰਾਟੋ ਨਚਿਰਾਤ੍ਸਮੈਕ੍ਸ਼ਤ। ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤ ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਪृਥਕ੍ਸਮਾਗਤਾਃ ਸਭਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵਮਨੋਹਰਪ੍ਰਭਮ੍। ਯੁਵਾਨਮਾਯਾਨ੍ਤਮਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤਮਭ੍ਰਾਦਿਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।। 2
ਜਦੋਂ ਸਹਦੇਵ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਚੰਦ।
ਯष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨ੍ਵਿਤਯਾ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਾਮਾਨਿ ਪਾਸ਼ਂ ਚ ਨਿਬਦ੍ਧ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ। ਮੌਰ੍ਵੀ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਂ ਮਹਤੀਂ ਸੁਸਂਹਿਤਾਂ ਬਾਲੈਸ਼੍ਚ ਤਾਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸਮਾਵृਤਾਮ੍ ।। 3
ਉਸ ਕੋਲ ਠੀਕ ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਲਾਠ ਸੀ, ਸੋਹਣੀ, ਪਿੱਛੇ ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਫੰਨ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵੱਡੀ ਮੌਰਵੀ ਦੀ ਤੰਦ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ ਚਾਪਿ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਗੋष੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਮਯਾ ਹਿ ਗੁਪ੍ਤਾਃ ਪਸ਼ਵੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਤੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਨਿਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਭਵੋਸ੍ਮਿ ਵਲ੍ਲਵਃ ।। 4
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਤੇਰੇ ਪਸ਼ੂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਨੀਂਦ ਲੈਣਗੇ, ਮੈਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ।'
ਨ ਸ਼੍ਵਾਪਦੇਭ੍ਯੋ ਨ ਚ ਰੋਗਤੋ ਭਯਂ ਨ ਚਾਪਿ ਦਾਵਾਨ੍ਨ ਚ ਤਸ੍ਕਰਾਦ੍ਭਯਮ੍। ਪਯਃਪ੍ਰਭੂਤਾ ਬਹੁਲਾ ਨਿਰਾਮਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਗਾਵਃ ਸੁਭृਤਾ ਨਰਾਧਿਪ ।। 5
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਸ਼ੂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੇ ਜਾਣਗੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।