ਏਵਂ ਸ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨृਪਤਿਃ ਸਮਾਗਮਂ ਵਿਰਾਟਰਾਜੇਨ ਨਰਰ੍षਭਸ੍ਤਦਾ। ਉਵਾਸ ਵੀਰਃ ਪਰਮਾਰ੍ਚਿਤਃ ਸੁਖੀ ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚਰਿਤਂ ਬੁਬੋਧ ਤਤ੍ ।। 54
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਿਆ।
ਅਥਾਪਰਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੋ ਵृਕੋਦਰੋऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਸਿਂਹਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਅਸਿਪ੍ਰਵੇਕੇ ਪ੍ਰਤਿਮੁਚ੍ਯ ਸ਼ਾਣਿਤੇ ਖਜਾਂ ਚ ਦਰ੍ਵੀ ਚ ਕਰੇਣ ਧਾਰਯਨ੍ ।। 1
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭੀਮ—ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਭੇੜੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੈਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ—ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਸੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਲਟਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤ੍ਵਚਂ ਚ ਗੋਚਰ੍ਮਮਯੀਂ ਸੁਮਰ੍ਦਿਤਾਂ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਪਾਨਕਰਾਗषਾਡਵੈਃ । ਕਿਲਾਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਕਰੇਣ ਚਾਯਸਂ ਸਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਾਰ੍ਦ੍ਰਕਭੂਸ੍ਤृਣਾਙ੍ਕੁਰਮ੍ ।। 2
ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋ-ਚਮੜਾ, ਜੋ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਅਦਰਕ, ਤਾਜ਼ਾ ਘਾਹ ਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਵੀ ਸੀ।
ਗਮ੍ਭੀਰਰੂਪਃ ਪਰਮੇਣ ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਰ੍ਯਥਾ ਲੋਕਮਿਮਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍। ਸ ਕृष੍ਣਵਾਸਾ ਗਿਰਿਰਾਜਸਾਰਵਾਨ੍ ਸ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਜਂ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍ ।। 3
ਉਹ ਡੂੰਘਾ ਰੂਪ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਮਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਭਾਗਤੋ ਵਾਰਣਯੂਥਪੋਪਮਸ੍ਤਮਿਸ੍ਰਹਾ ਰਾਤ੍ਰਿਮਿਵਾਵਭਾਸਯਨ੍। ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰਾਵਰਜਾਨ੍ਤਕੋਪਮਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਪਾਲਾਧਿਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ਹਰਿਃ ।। 4
ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਾਂਗ ਆਇਆ, ਰਾਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਮਾਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਗਜਯੂਥਪੋਪਮਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਨਵਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਭਯਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਵਿਪਣ੍ਣਚੇਤਨੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਸਕृਤ੍ ।। 5
ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਾਂਗ, ਨਵੇਂ ਉੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ।
ਤਮੇਕਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਸੈਨ੍ਯਵਾਰਣਂ ਸਭਾऽਵਿਦੂਰਾਨ੍ਨृਪਤਿਰ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈਕ੍ਲਬ੍ਯਮੁਪੇਯਿਵਾਞ੍ਸ਼ਨੈਰ੍ਜਨਾਸ਼੍ਚ ਭੀਤਾਃ ਪਰਿਸਰ੍ਪਿਰੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। 6
ਉਸ ਇਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਸਭਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਪਤਿਃ ਸਭਾਗਤਾਨ੍ ਭृਸ਼ਾਤੁਰੋष੍ਣਂ ਪਰਿਨਿਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨਿਵ । ਕੋऽਯਂ ਯੁਵਾ ਵਾਰਣਰਾਜਸਨ੍ਨਿਭਃ ਸਭਾਮਭਿਪ੍ਰੈਤਿ ਹਿ ਮਾਮਿਕਾਮਿਮਾਮ੍ ।। 7
ਫਿਰ ਮਤਸਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਇਸ ਸਭਾ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਕੋ ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪੁਰਾऽਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਗਤਿਂ ਹਿ ਮਾਮਕਃ। ਵ੍ਯੂਢਾਨ੍ਤਰਾਂਸੋ ਮृਗਰਾਡਿਵੋਤ੍ਕਟੋ ਯ ਏष ਦਿਵ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। 8
ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੋਂ ਦਿੱਸਿਆ ਸੀ? ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਚੌੜੇ ਮੋਢੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਰਾਜਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯੇष ਵਿਭਾਤਿ ਰਾਜਵਦ੍ਵਿਰੋਚਤੇ ਰੁਕ੍ਮਗਿਰਿਪ੍ਰਭੋਪਮਃ। ਨਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਨੂਨਮਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਤਥਾ ਹ੍ਯਸੌ ।। 9
ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ, ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪੇਣ ਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਹ੍ਯਯਂ ਮਹਾਨ੍ਮਹੀਮਿਮਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰਃ ਇਵਾਭਿਪਾਲਯੇਤ੍। ਨਾਭੂਮਿਪੋऽਯਂ ਹਿ ਰਤਿਰ੍ਮਮੇਤਿ ਚ ਚ੍ਯੁਤਃ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਨਭਸੀਵ ਨਾਹੁषਃ ।। 10
ਇਹ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ; ਇਹ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—ਇਹ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਹੁਸ਼ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਤਰ੍ਕਮਾਣਸ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਯ ਪਾਣ੍ਡਵਃ ਸਭਾਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵृਕੋਦਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਜਯੇਤਿ ਰਾਜਾਨਮਭਿਪ੍ਰਮੋਦਯਨ੍ਸੁਖੇਨ ਸਭ੍ਯਂ ਚ ਸਭਾਗਤਂ ਜਨਮ੍ ।। 11
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ 'ਜੈ!' ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਨृਪਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਪਾਣ੍ਡਵੋ ਯਥਾऽਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਤ੍ਕृਪਯਾਨ੍ਵਿਤੋਤ੍ਤਰਮ੍। ਤ੍ਵਾਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਨ੍ਨਾਗਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਲੋਕੇ ਪਰਮੋ ਹਿ ਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ।। 12
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜੀ ਸਕੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ।'
ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋਸ੍ਮਿ ਚਤੁਰ੍ਥਵਰ੍ਣਭਾਗ੍ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪਰਿਚਾਰਕਰ੍ਮਕृਤ੍। ਜਾਨਾਮਿ ਸੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕृਤਾਨ੍ਮਾਂਸਾਨ੍ਯਪੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਪਚਾਮਿ ਸ਼ੋਭਨਾਨ੍ । ਰਾਗਪ੍ਰਕਾਰਾਸ਼੍ਚ ਬਹੂਨ੍ਫਲਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ਮਹਾਨਸੇ ਮੇ ਨ ਸਮੋਸ੍ਤਿ ਸੂਪਕृਤ੍ ।। 13
ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਚੌਥੀ ਜਾਤ ਦਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸੂਪ, ਰਸ, ਪਕਵਾਨ, ਮਾਸ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਪੂਪ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਵਿਅੰਜਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਾਂ—ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਤਮਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਪਤਿਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਂ ਮਧੁਰਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍। ਨ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਂ ਕਾਂਚਨ ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮਿ ਤੇ ਕੁਬੇਰਚਨ੍ਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰਪ੍ਰਭ ।। 14
ਮਤ्सਯ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਨਿਰਭੈ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਿਮਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਕੁਬੇਰ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ।'
ਹੁਤਾਸ਼ਨਾਸ਼ੀਵਿषਤੁਲ੍ਯਤੇਜਸੋ ਨ ਕਰ੍ਮ ਤੇ ਯੋਗ੍ਯਮਿਦਂ ਮਹਾਨਸੇ । ਨ ਸੂਪਕਾਰੋ ਭਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ ਸੁਪਰ੍ਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਹੋਰਗੋਪਮ ।। 15
ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਅੱਗ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਰਸੋਈਆ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਸੁਪਰਨ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਨੀਕਕਰ੍ਣਾਗ੍ਰਧਰੋ ਧ੍ਵਜੀ ਰਥੀ ਭਵਾਦ੍ਯ ਮੇ ਵਾਰਣਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ। ਨ ਨੀਚਕਰ੍ਮਾ ਭਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤੁਂ ਭੂਮਿਮਿਮਾਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ ।। 16
ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ, ਝੰਡੇ ਤੇ ਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ; ਨੀਚ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਵਰ੍ਣੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮੁਗ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨ ਵੈ ਵृਣੇ ਤ੍ਵਾਮਹਮੀਦृਸ਼ਂ ਪਦਮ੍। ਜਾਤ੍ਯਾऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਬਲਲੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਜਿਜੀਵਿषੁਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿषਯਂ ਸਮਾਗਤਃ ।। 17
ਮੈਂ ਚੌਥੀ ਜਾਤ ਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਿੱਖੇ ਹੁਕਮ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ; ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਬਲਵ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਜੀਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿ ਮਹਾਨਸੇ ਪੁਰਾ ਬਭੂਵ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਭੁਰਨ੍ਨਪਾਨਦਃ। ਅਥਾਪਿ ਮਾਮੁਤ੍ਸृਜਸੇ ਮਹੀਪਤੇ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਂ ਯਾਵਦਿਤੋ ਯਥਾਗਤਮ੍ ।। 18
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰਸੋਈਆ ਸੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤ੍ਵਮਨ੍ਨਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਧੌ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਭਵਾਮਿ ਤੇऽਹਂ ਨਰਦੇਵ ਸੂਪਕृਤ੍ । ਬਲੇਨ ਤੁਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਯਾ ਨਿਯੁਦ੍ਧਸ਼ੀਲੋਸ੍ਮਿ ਸਦਾ ਹਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। 19
ਰਾਜੇ, ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ-ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰਸੋਈਆ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਗਜਾਂਸ਼੍ਚ ਸਿਂਹਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮੇਯਿਵਾਨਹਂ ਸਦਾ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਨਘ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਨ ਨੀਚਕਰ੍ਮਾ ਤਵ ਮਾਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭੋ ਬਲਸ੍ਯ ਨੇਤਾऽਪ੍ਯਬਲੋ ਭਵੇਦਿਤਿ ।। 20
ਮੈਂ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼; ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਨੀਚ ਕੰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵੀ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਤੁष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਵਯਂ ਨਰਾਧਿਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਸੂਦਪਦੇ ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ। ਯੇ ਸਨ੍ਤਿ ਮਲ੍ਲਾ ਬਲਵੀਰ੍ਯਸਂਮਤਾਸ੍ਤਾਨੇਵ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਭਿਹਰ੍ਪਯਨ੍ ।। 21
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ; ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਸੋਈਆ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ। ਜੋ ਮੱਲਾ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਨਰਾਧਿਪਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਪਤਿਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍। ਸੋਹਂ ਨ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਸਮਂ ਸਮੁਦ੍ਰਨੇਮਿਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ ।। 22
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਮਤ्सਯ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈ।'
ਤ੍ਰਿਲੋਕਪਾਲੋ ਹਿ ਯਥਾ ਵਿਰਾਜਸੇ ਤਥਾऽਦ੍ਯ ਮੇ ਵਿष੍ਣੁਰਿਵਾਤਿਰੋਚਸੇ। ਯਥਾ ਤੁ ਕਾਮਸ੍ਤਵ ਤਤ੍ਤਥਾ ਕृਤਂ ਮਹਾਨਸੇ ਮੇ ਭਵ ਮੇ ਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ । ਨਰਾਸ਼੍ਚ ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਮਯਾ ਸਦਾऽਰ੍ਚਿਤਾ ਭਵਾਦ੍ਯ ਤੇषਾਮਧਿਪੋ ਮਯਾ ਕृਤਃ ।। 23
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ—ਮੇਰੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਣ। ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਇਆ।
ਤਥਾ ਸ ਭੀਮੋ ਵਿਹਿਤੋ ਮਹਾਨਸੇ ਵਿਰਾਟਰਾਜਸ੍ਯ ਬਭੂਵ ਵੈ ਪ੍ਰਿਯਃ। ਉਵਾਸ ਰਾਜਨ੍ਨ ਚ ਤਂ ਪृਥਗ੍ਜਨੋ ਬੁਬੋਧ ਤਸ੍ਯਾਨੁਚਰਸ਼੍ਚ ਕਸ਼੍ਚਨ ।। 24
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਮੋ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰਸੋਈਆ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਪਰੋऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਵਰ੍ਣਵਾਨ੍ਯੁਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵੇषਧਾਰੀ ਸਮਲਂਕृਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍। ਪ੍ਰਵਾਲਚਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਵਿਮੁਚ੍ਯ ਕੁਣ੍ਡਲੇ ਉਭੇ ਚ ਕਮ੍ਬੂ ਪਰਿਪਾਤੁਕੇ ਤਥਾ ।। 1
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ, ਰੰਗ-ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਇਆ; ਲਾਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਸੰਖ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਕृष੍ਣੇ ਚ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਨਿਬਧ੍ਯ ਵਾਸਸੀ ਸ਼ਰੀਰਵਾਞ੍ਸ਼ੁਕ੍ਰਬृਹਸ੍ਪਤਿਪ੍ਰਭਃ। ਬਹੂਂਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਕੀਰ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਜਾਨ੍ਮਹਾਭੁਜੋ ਮਤ੍ਤਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਃ ।। 2
ਕਾਲੀ ਤੇ ਲਾਲੀ ਪਹਿਨਕੇ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸ਼ੁਕਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਵੱਲਾਂ ਖੋਲ ਕੇ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਨਿਕਲਿਆ।
ਕ੍ਲੈਬ੍ਯੇਨ ਵੇषੇਣ ਨ ਭਤਿ ਭਾਤਿ ਚ ਗ੍ਰਹਾਭਿਪਨ੍ਨੋ ਨਭਸੀਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ । ਗਤੇਨ ਚੋਰ੍ਵੀ ਪਰਿਕਮ੍ਪਯਂਸ੍ਤਦਾ ਵਿਰਾਟਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਭਾਸਮੀਪਤਃ ।। 3
ਉਹ ਨਪੁੰਸਕ ਦੀ ਵੇਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਤੁਰਦਾ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜੋਪਗਤਂ ਸਭਾਤਲੇ ਵ੍ਯਾਜਾਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਮਮਿਤ੍ਰਮਰ੍ਦਨਮ੍ । ਵਿਰਾਜਮਾਨਂ ਸੁਰਰਾਜਵਰ੍ਚਸਂ ਸੁਤਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।। 4
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਾਨਪृਚ੍ਛਚ੍ਚ ਸਮੀਪਚਾਰਿਣਃ ਕੁਤੋऽਯਮਾਯਾਤਿ ਨ ਮੇ ਪੁਰਾ ਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਨ ਚੈਨਮੂਚੁਰ੍ਵਿਦਿਤਂ ਨਰਾਸ੍ਤਦਾ ਸਵਿਸ੍ਮਯਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਨृਪੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। 5
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਹ ਕੌਣ ਆਇਆ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਦੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।' ਪਰ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।