ਤੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਨਰਾਧਿਪਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਚ । ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟਮਨਾਃ ਸ਼ੁਭਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਨੋਨੁਗਂ ਸਰ੍ਵਸਭਾਗਤਂ ਵਚਃ ।। 44
ਉਸ ਵਕਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਨ ਕਹਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਤਪਸੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਨੇ ਸੁਹਣੇ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਬਚਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਸਭਾ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸਨ, ਕਹੇ।
ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਹਨ੍ਤ ਵਰਂ ਯਦੀਪ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍। ਪ੍ਰਿਯਾ ਹਿ ਧੂਰ੍ਤਾ ਮਮ ਚਾਕ੍ਸ਼ਕੋਵਿਦਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਦੇਵੋ ਮਮ ਰਾਜ੍ਯਮਰ੍ਹਸਿ ।। 45
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹਵੇਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਮਤਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਚਾਲਾਕ ਜੂਆਰੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
ਸਮਾਨਯਾਨਾਸਨਵਸ੍ਤ੍ਰਭੋਜਨਂ ਪ੍ਰਭ੍ਰੂਤਮਾਲ੍ਯਾਭਰਣਾਨੁਲੇਪਨਮ੍। ਸ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋਪਮ ਸਰ੍ਵਦਾऽਰ੍ਹਸਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਹਿ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਨਿਤ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। 46
ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਰਸੀਆਂ, ਕਪੜੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਫ਼ਰ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਰਾਟ ਵਰਗਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾऽਭਿਧਾਵੇਯੁਰਨਰ੍ਥਪੀਡਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਮੁਖ੍ਯਾ ਯਦਿ ਵੇਤਰੇ ਜਨਾਃ। ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯਹਮਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਤੇषਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਮੇऽਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। 47
ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਮੰਗਣਗੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕੰਮ ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਮਾਨ੍ਤਿਕੇ ਯਸ਼੍ਚ ਤਵਾਪ੍ਰਿਯਂ ਚਰੇਤ੍ਪ੍ਰਵਾਸਯੇ ਤਂ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਾਨਵਮ੍ । ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਸੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਮ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਸ਼ੀ ਵਸੇਹ ਚ ।। 48
ਜੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਤੂੰ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇਂ—ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ।
ਅਤੋऽਭਿਲਾषਃ ਪਰਮੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਮੇ ਜਿਤਂ ਕਿਂਚਨ ਧਾਰਯੇ ਧਨਮ੍। ਨ ਭੋਜਨਂ ਕਿਂਚਨ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਯਂ ਹਵਿष੍ਯਭੋਜੀ ਨਿਸ਼ਿ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਯਃ ।। 49
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਰਤੋਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ਸਮਯੋ ਹਿ ਨੈष੍ਠਿਕੋ ਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤਵ੍ਯਂ ਨਰਦੇਵ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍। ਏਵਂਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਮੇਹ ਭੂਪਤੇ ਨਿਵਾਸਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਿਤਾ ਤੁ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।। 50
ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਰਾਜਨ। ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਵਰਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯ ਵृਣੇ ਪ੍ਰਦਾਪਿਤਂ ਕृਤਿ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਵਰੇਣ ਤੇऽਨਘ ।। 51
ਮਤਸਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਵਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਾ।
ਏਵਂ ਤੁ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਮਾਗਮੋ ਬਭੂਵ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯ ਚ। ਵਿਰਾਟਰਾਜਸ੍ਯ ਹਿ ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਮੋ ਬਭੂਵ ਵਿष੍ਣੋਰਿਵ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਨਾ ।। 52
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਮਤਸਿਆ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ; ਰਾਜਾ ਵੀਰਾਟ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਵਜਰਧਾਰੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਤਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਿਯਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਨ ਤਤਰ੍ਪ ਭੂਮਿਪਃ। ਸਭਾਂ ਚ ਤਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਯਨ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਰਇਵ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍ ।। 53
ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੱਜ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ।
ਏਵਂ ਸ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨृਪਤਿਃ ਸਮਾਗਮਂ ਵਿਰਾਟਰਾਜੇਨ ਨਰਰ੍षਭਸ੍ਤਦਾ। ਉਵਾਸ ਵੀਰਃ ਪਰਮਾਰ੍ਚਿਤਃ ਸੁਖੀ ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚਰਿਤਂ ਬੁਬੋਧ ਤਤ੍ ।। 54
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਿਆ।
ਅਥਾਪਰਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੋ ਵृਕੋਦਰੋऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਸਿਂਹਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਅਸਿਪ੍ਰਵੇਕੇ ਪ੍ਰਤਿਮੁਚ੍ਯ ਸ਼ਾਣਿਤੇ ਖਜਾਂ ਚ ਦਰ੍ਵੀ ਚ ਕਰੇਣ ਧਾਰਯਨ੍ ।। 1
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭੀਮ—ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਭੇੜੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੈਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ—ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਸੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਲਟਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤ੍ਵਚਂ ਚ ਗੋਚਰ੍ਮਮਯੀਂ ਸੁਮਰ੍ਦਿਤਾਂ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਪਾਨਕਰਾਗषਾਡਵੈਃ । ਕਿਲਾਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਕਰੇਣ ਚਾਯਸਂ ਸਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਾਰ੍ਦ੍ਰਕਭੂਸ੍ਤृਣਾਙ੍ਕੁਰਮ੍ ।। 2
ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋ-ਚਮੜਾ, ਜੋ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਅਦਰਕ, ਤਾਜ਼ਾ ਘਾਹ ਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਵੀ ਸੀ।
ਗਮ੍ਭੀਰਰੂਪਃ ਪਰਮੇਣ ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਰ੍ਯਥਾ ਲੋਕਮਿਮਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍। ਸ ਕृष੍ਣਵਾਸਾ ਗਿਰਿਰਾਜਸਾਰਵਾਨ੍ ਸ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਜਂ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍ ।। 3
ਉਹ ਡੂੰਘਾ ਰੂਪ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਮਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਭਾਗਤੋ ਵਾਰਣਯੂਥਪੋਪਮਸ੍ਤਮਿਸ੍ਰਹਾ ਰਾਤ੍ਰਿਮਿਵਾਵਭਾਸਯਨ੍। ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰਾਵਰਜਾਨ੍ਤਕੋਪਮਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਪਾਲਾਧਿਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ਹਰਿਃ ।। 4
ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਾਂਗ ਆਇਆ, ਰਾਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਮਾਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਗਜਯੂਥਪੋਪਮਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਨਵਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਭਯਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਵਿਪਣ੍ਣਚੇਤਨੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਸਕृਤ੍ ।। 5
ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਾਂਗ, ਨਵੇਂ ਉੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ।
ਤਮੇਕਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਸੈਨ੍ਯਵਾਰਣਂ ਸਭਾऽਵਿਦੂਰਾਨ੍ਨृਪਤਿਰ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈਕ੍ਲਬ੍ਯਮੁਪੇਯਿਵਾਞ੍ਸ਼ਨੈਰ੍ਜਨਾਸ਼੍ਚ ਭੀਤਾਃ ਪਰਿਸਰ੍ਪਿਰੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। 6
ਉਸ ਇਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਸਭਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਪਤਿਃ ਸਭਾਗਤਾਨ੍ ਭृਸ਼ਾਤੁਰੋष੍ਣਂ ਪਰਿਨਿਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨਿਵ । ਕੋऽਯਂ ਯੁਵਾ ਵਾਰਣਰਾਜਸਨ੍ਨਿਭਃ ਸਭਾਮਭਿਪ੍ਰੈਤਿ ਹਿ ਮਾਮਿਕਾਮਿਮਾਮ੍ ।। 7
ਫਿਰ ਮਤਸਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਇਸ ਸਭਾ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਕੋ ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪੁਰਾऽਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਗਤਿਂ ਹਿ ਮਾਮਕਃ। ਵ੍ਯੂਢਾਨ੍ਤਰਾਂਸੋ ਮृਗਰਾਡਿਵੋਤ੍ਕਟੋ ਯ ਏष ਦਿਵ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। 8
ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੋਂ ਦਿੱਸਿਆ ਸੀ? ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਚੌੜੇ ਮੋਢੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਰਾਜਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯੇष ਵਿਭਾਤਿ ਰਾਜਵਦ੍ਵਿਰੋਚਤੇ ਰੁਕ੍ਮਗਿਰਿਪ੍ਰਭੋਪਮਃ। ਨਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਨੂਨਮਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਤਥਾ ਹ੍ਯਸੌ ।। 9
ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ, ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪੇਣ ਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਹ੍ਯਯਂ ਮਹਾਨ੍ਮਹੀਮਿਮਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰਃ ਇਵਾਭਿਪਾਲਯੇਤ੍। ਨਾਭੂਮਿਪੋऽਯਂ ਹਿ ਰਤਿਰ੍ਮਮੇਤਿ ਚ ਚ੍ਯੁਤਃ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਨਭਸੀਵ ਨਾਹੁषਃ ।। 10
ਇਹ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ; ਇਹ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—ਇਹ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਹੁਸ਼ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਤਰ੍ਕਮਾਣਸ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਯ ਪਾਣ੍ਡਵਃ ਸਭਾਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵृਕੋਦਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਜਯੇਤਿ ਰਾਜਾਨਮਭਿਪ੍ਰਮੋਦਯਨ੍ਸੁਖੇਨ ਸਭ੍ਯਂ ਚ ਸਭਾਗਤਂ ਜਨਮ੍ ।। 11
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ 'ਜੈ!' ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਨृਪਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਪਾਣ੍ਡਵੋ ਯਥਾऽਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਤ੍ਕृਪਯਾਨ੍ਵਿਤੋਤ੍ਤਰਮ੍। ਤ੍ਵਾਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਨ੍ਨਾਗਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਲੋਕੇ ਪਰਮੋ ਹਿ ਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ।। 12
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜੀ ਸਕੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ।'
ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋਸ੍ਮਿ ਚਤੁਰ੍ਥਵਰ੍ਣਭਾਗ੍ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪਰਿਚਾਰਕਰ੍ਮਕृਤ੍। ਜਾਨਾਮਿ ਸੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕृਤਾਨ੍ਮਾਂਸਾਨ੍ਯਪੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਪਚਾਮਿ ਸ਼ੋਭਨਾਨ੍ । ਰਾਗਪ੍ਰਕਾਰਾਸ਼੍ਚ ਬਹੂਨ੍ਫਲਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ਮਹਾਨਸੇ ਮੇ ਨ ਸਮੋਸ੍ਤਿ ਸੂਪਕृਤ੍ ।। 13
ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਚੌਥੀ ਜਾਤ ਦਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸੂਪ, ਰਸ, ਪਕਵਾਨ, ਮਾਸ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਪੂਪ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਵਿਅੰਜਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਾਂ—ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਤਮਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਪਤਿਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਂ ਮਧੁਰਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍। ਨ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਂ ਕਾਂਚਨ ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮਿ ਤੇ ਕੁਬੇਰਚਨ੍ਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰਪ੍ਰਭ ।। 14
ਮਤ्सਯ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਨਿਰਭੈ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਿਮਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਕੁਬੇਰ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ।'
ਹੁਤਾਸ਼ਨਾਸ਼ੀਵਿषਤੁਲ੍ਯਤੇਜਸੋ ਨ ਕਰ੍ਮ ਤੇ ਯੋਗ੍ਯਮਿਦਂ ਮਹਾਨਸੇ । ਨ ਸੂਪਕਾਰੋ ਭਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ ਸੁਪਰ੍ਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਹੋਰਗੋਪਮ ।। 15
ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਅੱਗ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਰਸੋਈਆ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਸੁਪਰਨ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਨੀਕਕਰ੍ਣਾਗ੍ਰਧਰੋ ਧ੍ਵਜੀ ਰਥੀ ਭਵਾਦ੍ਯ ਮੇ ਵਾਰਣਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ। ਨ ਨੀਚਕਰ੍ਮਾ ਭਵਿਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤੁਂ ਭੂਮਿਮਿਮਾਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ ।। 16
ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ, ਝੰਡੇ ਤੇ ਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ; ਨੀਚ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਵਰ੍ਣੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮੁਗ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨ ਵੈ ਵृਣੇ ਤ੍ਵਾਮਹਮੀਦृਸ਼ਂ ਪਦਮ੍। ਜਾਤ੍ਯਾऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਬਲਲੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਜਿਜੀਵਿषੁਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿषਯਂ ਸਮਾਗਤਃ ।। 17
ਮੈਂ ਚੌਥੀ ਜਾਤ ਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਿੱਖੇ ਹੁਕਮ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ; ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਬਲਵ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਜੀਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿ ਮਹਾਨਸੇ ਪੁਰਾ ਬਭੂਵ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਭੁਰਨ੍ਨਪਾਨਦਃ। ਅਥਾਪਿ ਮਾਮੁਤ੍ਸृਜਸੇ ਮਹੀਪਤੇ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਂ ਯਾਵਦਿਤੋ ਯਥਾਗਤਮ੍ ।। 18
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰਸੋਈਆ ਸੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤ੍ਵਮਨ੍ਨਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਧੌ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਭਵਾਮਿ ਤੇऽਹਂ ਨਰਦੇਵ ਸੂਪਕृਤ੍ । ਬਲੇਨ ਤੁਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਯਾ ਨਿਯੁਦ੍ਧਸ਼ੀਲੋਸ੍ਮਿ ਸਦਾ ਹਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। 19
ਰਾਜੇ, ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ-ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰਸੋਈਆ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।