ਮਮੇਹ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਾਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚੈਵ ਪਿਤॄਨ੍ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ । ਮਨੁष੍ਯਜਾਤਿਤ੍ਵਮਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨਹਂ ਨ ਚਾਸ੍ਮਿ ਤੁਲ੍ਯਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ।। 34
ਜੋ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ।
ਕਙ੍ਕੋ ਹਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿषਯਂ ਤਵਾਗਤੋ ਵ੍ਰਤੀ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਃ ਸ੍ਵਕृਤੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ। ਦ੍ਯੂਤਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦਧਨੋऽਸ੍ਮਿ ਰਾਜਨ੍ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਵ੍ਰਤਿਨਸ਼੍ਚਰਾਮਃ ।। 35
ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਕੰਕਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ। ਜੂਏ ਨਾਲ ਲੱਗਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ; ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯਾਪਿ ਸਖਾऽਭਵਂ ਪੁਰਾ ਗृਹਪ੍ਰਵੇਸ਼ੀ ਚ ਸ਼ਰੀਰਮੇਵ ਚ। ਗृਹੇ ਚ ਤਸ੍ਯੋਪਿਤਵਾਨਹਂ ਸੁਖਂ ਰਾਜਾऽਸ੍ਮਿ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪੁਰੇऽਭਵਂ ਪੁਰਾ ।। 36
ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਚੇਰੁਰਙ੍ਗਨਾ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਦਮਯਨ੍ਤਿ ਵਾਜਿਨਃ । ਮਯਾ ਕृਤਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੇ ਤੁ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਨ ਤਤ੍ਕਦਾਚਿਤ੍ਕृਤਵਾਞ੍ਜਨੋऽਨ੍ਯਥਾ ।। 37
ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਉਥੇ ਔਰਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਘੋੜੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਸੋਹਂ ਪੁਰਾ ਤਸ੍ਯ ਵਯਸ੍ਸਮਃ ਸਖਾ ਚਰਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਂ ਵਸੁਧਾਂ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ । ਨ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਕ੍ਵਚਿਦਾਪ੍ਤਵਾਨਹਂ ਵ੍ਰਤੋਪਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਯਮੇਨ ਭਾਰਿਕਃ ।। 38
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਨ ਉਮਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾਂ। ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ।
ਵੈਯਾਘ੍ਰਪਦ੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਗੋਤ੍ਰਤਸ੍ਤਦੇਵ ਸੌਖ੍ਯਂ ਮृਗਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍। ਕृਤਜ੍ਞਭਾਵੇਨ ਮਯਾऽਨੁਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ।। 39
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਗੋਤ ਵੈਯਾਘ੍ਰਪਦ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕਦਰਦਾਨੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਇਮਂ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਮੇ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਤੁਲ੍ਯਗੁਣੋ ਭਵਾਨਪਿ । ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਮਾਤਾ ਨ ਪਿਤਾ ਨ ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਰੂਪਂ ਨ ਰਤਿਰ੍ਨ ਸਨ੍ਤਤਿਃ ।। 40
ਹੁਣ, ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਾਂਗ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ। ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਰੂਪ, ਰੁਚੀ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ।
ਸੁਖਂ ਚ ਦੁਃਖਂ ਚ ਹਿ ਤੁਲ੍ਯਮਦ੍ਯ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ ਤੁਲ੍ਯਗਤੇ ਗਤਾਗਤੇ। ਮੁਕ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਕਾਮਾਚ੍ਚ ਧਨਾਚ੍ਚ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਤ੍ਵਦਾਸ਼੍ਰਯੇ ਵਸ੍ਤੁਮਿਹਾਭ੍ਯੁਪਾਗਤਃ ।। 41
ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਅਪਿਆਰੇ, ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ, ਹੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰੇਣੇਹ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਿਦਂ ਮਮ ਵ੍ਰਤਂ ਦੁष੍ਕਰਕਰ੍ਮਕਾਰਿਣਃ। ਤਤੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪਰਿਤੋष੍ਯ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਜਿष੍ਯੇ ਚ ਕੁਤੂਹਲਂ ਯਤਃ ।। 42
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਲੱਗੇ।
ਅਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਨਿਵਪ੍ਤੁਂ ਕੁਸ਼ਲੋਸ੍ਮ੍ਵਹਂ ਸਦਾ ਪਰਾਜਿਤਃ ਸ਼ਕੁਨਿਰੁਤਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ । ਮृਗਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਚ ਰੁਤਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤੋਸ੍ਮਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਃ ।। 43
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੂਏ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਬਿਨਾ ਠਿਕਾਣੇ, ਮੈਂ ਭਿਖਾਰੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾਂ।
ਤੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਨਰਾਧਿਪਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਚ । ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟਮਨਾਃ ਸ਼ੁਭਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਨੋਨੁਗਂ ਸਰ੍ਵਸਭਾਗਤਂ ਵਚਃ ।। 44
ਉਸ ਵਕਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਨ ਕਹਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਤਪਸੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਨੇ ਸੁਹਣੇ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਬਚਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਸਭਾ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸਨ, ਕਹੇ।
ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਹਨ੍ਤ ਵਰਂ ਯਦੀਪ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍। ਪ੍ਰਿਯਾ ਹਿ ਧੂਰ੍ਤਾ ਮਮ ਚਾਕ੍ਸ਼ਕੋਵਿਦਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਦੇਵੋ ਮਮ ਰਾਜ੍ਯਮਰ੍ਹਸਿ ।। 45
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹਵੇਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਮਤਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਚਾਲਾਕ ਜੂਆਰੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
ਸਮਾਨਯਾਨਾਸਨਵਸ੍ਤ੍ਰਭੋਜਨਂ ਪ੍ਰਭ੍ਰੂਤਮਾਲ੍ਯਾਭਰਣਾਨੁਲੇਪਨਮ੍। ਸ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋਪਮ ਸਰ੍ਵਦਾऽਰ੍ਹਸਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਹਿ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਨਿਤ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। 46
ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਰਸੀਆਂ, ਕਪੜੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਫ਼ਰ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਰਾਟ ਵਰਗਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾऽਭਿਧਾਵੇਯੁਰਨਰ੍ਥਪੀਡਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਮੁਖ੍ਯਾ ਯਦਿ ਵੇਤਰੇ ਜਨਾਃ। ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯਹਮਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਤੇषਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਮੇऽਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। 47
ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਮੰਗਣਗੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕੰਮ ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਮਾਨ੍ਤਿਕੇ ਯਸ਼੍ਚ ਤਵਾਪ੍ਰਿਯਂ ਚਰੇਤ੍ਪ੍ਰਵਾਸਯੇ ਤਂ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਾਨਵਮ੍ । ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਸੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਮ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਸ਼ੀ ਵਸੇਹ ਚ ।। 48
ਜੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਤੂੰ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇਂ—ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ।
ਅਤੋऽਭਿਲਾषਃ ਪਰਮੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਮੇ ਜਿਤਂ ਕਿਂਚਨ ਧਾਰਯੇ ਧਨਮ੍। ਨ ਭੋਜਨਂ ਕਿਂਚਨ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਯਂ ਹਵਿष੍ਯਭੋਜੀ ਨਿਸ਼ਿ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਯਃ ।। 49
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਰਤੋਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ਸਮਯੋ ਹਿ ਨੈष੍ਠਿਕੋ ਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤਵ੍ਯਂ ਨਰਦੇਵ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍। ਏਵਂਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਮੇਹ ਭੂਪਤੇ ਨਿਵਾਸਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਿਤਾ ਤੁ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।। 50
ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਰਾਜਨ। ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਵਰਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯ ਵृਣੇ ਪ੍ਰਦਾਪਿਤਂ ਕृਤਿ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਵਰੇਣ ਤੇऽਨਘ ।। 51
ਮਤਸਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਵਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਾ।
ਏਵਂ ਤੁ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਮਾਗਮੋ ਬਭੂਵ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯ ਚ। ਵਿਰਾਟਰਾਜਸ੍ਯ ਹਿ ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਮੋ ਬਭੂਵ ਵਿष੍ਣੋਰਿਵ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਨਾ ।। 52
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਮਤਸਿਆ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ; ਰਾਜਾ ਵੀਰਾਟ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਵਜਰਧਾਰੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਤਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਿਯਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਨ ਤਤਰ੍ਪ ਭੂਮਿਪਃ। ਸਭਾਂ ਚ ਤਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਯਨ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਰਇਵ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍ ।। 53
ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੱਜ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ।
ਏਵਂ ਸ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨृਪਤਿਃ ਸਮਾਗਮਂ ਵਿਰਾਟਰਾਜੇਨ ਨਰਰ੍षਭਸ੍ਤਦਾ। ਉਵਾਸ ਵੀਰਃ ਪਰਮਾਰ੍ਚਿਤਃ ਸੁਖੀ ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚਰਿਤਂ ਬੁਬੋਧ ਤਤ੍ ।। 54
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕਿਆ।
ਅਥਾਪਰਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੋ ਵृਕੋਦਰੋऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਸਿਂਹਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਅਸਿਪ੍ਰਵੇਕੇ ਪ੍ਰਤਿਮੁਚ੍ਯ ਸ਼ਾਣਿਤੇ ਖਜਾਂ ਚ ਦਰ੍ਵੀ ਚ ਕਰੇਣ ਧਾਰਯਨ੍ ।। 1
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭੀਮ—ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਭੇੜੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੈਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ—ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਸੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਲਟਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਮਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤ੍ਵਚਂ ਚ ਗੋਚਰ੍ਮਮਯੀਂ ਸੁਮਰ੍ਦਿਤਾਂ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਪਾਨਕਰਾਗषਾਡਵੈਃ । ਕਿਲਾਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਕਰੇਣ ਚਾਯਸਂ ਸਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਾਰ੍ਦ੍ਰਕਭੂਸ੍ਤृਣਾਙ੍ਕੁਰਮ੍ ।। 2
ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋ-ਚਮੜਾ, ਜੋ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਅਦਰਕ, ਤਾਜ਼ਾ ਘਾਹ ਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰ ਵੀ ਸੀ।
ਗਮ੍ਭੀਰਰੂਪਃ ਪਰਮੇਣ ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਰ੍ਯਥਾ ਲੋਕਮਿਮਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍। ਸ ਕृष੍ਣਵਾਸਾ ਗਿਰਿਰਾਜਸਾਰਵਾਨ੍ ਸ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰਾਜਂ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍ ।। 3
ਉਹ ਡੂੰਘਾ ਰੂਪ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਮਤਸਿਆ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਭਾਗਤੋ ਵਾਰਣਯੂਥਪੋਪਮਸ੍ਤਮਿਸ੍ਰਹਾ ਰਾਤ੍ਰਿਮਿਵਾਵਭਾਸਯਨ੍। ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰਾਵਰਜਾਨ੍ਤਕੋਪਮਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਪਾਲਾਧਿਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ਹਰਿਃ ।। 4
ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਾਂਗ ਆਇਆ, ਰਾਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਮਾਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਗਜਯੂਥਪੋਪਮਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਨਵਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਭਯਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਵਿਪਣ੍ਣਚੇਤਨੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਸਕृਤ੍ ।। 5
ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਾਂਗ, ਨਵੇਂ ਉੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ।
ਤਮੇਕਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਸੈਨ੍ਯਵਾਰਣਂ ਸਭਾऽਵਿਦੂਰਾਨ੍ਨृਪਤਿਰ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈਕ੍ਲਬ੍ਯਮੁਪੇਯਿਵਾਞ੍ਸ਼ਨੈਰ੍ਜਨਾਸ਼੍ਚ ਭੀਤਾਃ ਪਰਿਸਰ੍ਪਿਰੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। 6
ਉਸ ਇਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਸਭਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਪਤਿਃ ਸਭਾਗਤਾਨ੍ ਭृਸ਼ਾਤੁਰੋष੍ਣਂ ਪਰਿਨਿਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨਿਵ । ਕੋऽਯਂ ਯੁਵਾ ਵਾਰਣਰਾਜਸਨ੍ਨਿਭਃ ਸਭਾਮਭਿਪ੍ਰੈਤਿ ਹਿ ਮਾਮਿਕਾਮਿਮਾਮ੍ ।। 7
ਫਿਰ ਮਤਸਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਇਸ ਸਭਾ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਕੋ ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪੁਰਾऽਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਗਤਿਂ ਹਿ ਮਾਮਕਃ। ਵ੍ਯੂਢਾਨ੍ਤਰਾਂਸੋ ਮृਗਰਾਡਿਵੋਤ੍ਕਟੋ ਯ ਏष ਦਿਵ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। 8
ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੋਂ ਦਿੱਸਿਆ ਸੀ? ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਚੌੜੇ ਮੋਢੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਰਾਜਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯੇष ਵਿਭਾਤਿ ਰਾਜਵਦ੍ਵਿਰੋਚਤੇ ਰੁਕ੍ਮਗਿਰਿਪ੍ਰਭੋਪਮਃ। ਨਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਨੂਨਮਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਤਥਾ ਹ੍ਯਸੌ ।। 9
ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ, ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।