ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਟਾਯਾਂ ਜਜ੍ਞਾਤੇ ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰੌ। ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੌ ਬਲੇਨਾਪ੍ਰਤਿਮੌ ਭੁਵਿ
ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ—ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ—ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ।
ਮਾਲਿਨ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਮੇਕਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍। ਰਾਕਾਰ੍ਯਾ ਮਿਥੁਨਂ ਜਜ੍ਞੇ ਖਰਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਤਥਾ
ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜਨਮਿਆ; ਤੇ ਰਾਕਾ ਤੋਂ ਜੋੜਾ ਜਨਮਿਆ—ਖਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ।
ਵਿਭੀषਣਸ੍ਤੁ ਰੂਪੇਣ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋऽਭ੍ਯਧਿਕੋऽਭਵਤ੍। ਸ ਬਭੂਵ ਮਹਾਭਾਗੋ ਧਰ੍ਮਗੋਪ੍ਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾਰਤਿਃ
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਧਰਮ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਙ੍ਗਵਃ। ਮਹੋਤ੍ਸਾਹੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਮਹਾਸਤ੍ਵਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਪਰ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ—ਉੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਓ ਬਲੇਨਾਸੀਤ੍ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋऽਭ੍ਯਧਿਕੋ ਯੁਧਿ। ਮਾਯਾਵੀ ਰਣਸ਼ੌਣ੍ਡਸ਼੍ਚਰੌਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਰਜਨੀਚਰਃ
ਕੁੰਭਕਰਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਉਹ ਮਾਇਆਵਾਲਾ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਖਰੋ ਧਨੁषਿ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦ੍ਵਿਟ੍ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਃ। ਸਿਦ੍ਧਵਿਘ੍ਨਕਰੀ ਚਾਪਿ ਰੌਦ੍ਰੀ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਤਦਾ
ਖਰ ਧਨੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਤੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ, ਭਿਆਨਕ, ਸਿੱਧਾਂ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਦਵਿਦਃ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇਸੁਚਰਿਤਵ੍ਰਤਾਃ। ਊषੁਃ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਹ ਰਤਾ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਪਰ੍ਵਤੇ
ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਵੀਰ ਤੇ ਚੰਗੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ।
ਤਤੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਤ੍ਰ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਨਰਵਾਹਨਮ੍। ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਮਾਸੀਨਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਤਿ ਵਧੀਆ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਜਾਤਾਮਰ੍षਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਤੁ ਤਪਸੇ ਧृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਤੋषਯਾਮਾਸੁਰ੍ਘੋਰੇਣ ਤਪਸਾ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੇ ਹੋ ਗਏ; ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਅਤਿष੍ਠਦੇਕਪਾਦੇਨ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍। ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਅਧਃਸ਼ਾਯੀ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਯਤਾਹਾਰੋ ਯਤਵ੍ਰਤਃ। ਵਿਭੀषਣਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਮੇਕਮਭ੍ਯਵਹਾਰਯਨ੍
ਕੁੰਭਕਰਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਸੀ; ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਝੜੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ।
ਉਪਵਾਸਰਤਿਰ੍ਧੀਮਾਨ੍ਸਦਾ ਜਪ੍ਯਪਰਾਯਣਃ। ਤਮੇਵ ਕਾਲਮਾਤਿष੍ਠਤ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਪ ਉਦਾਰਧੀਃ
ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਨੇ ਤੀਬਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਰਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਚੈਵ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਤਪ੍ਯਤਾਂ ਤਪਃ। ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਂ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚ ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਹष੍ਟਮਾਨਸੌ
ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਅਤੇ ਸਵਰਾ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇਤੁ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਨਨਃ। ਜੁਹੋਤ੍ਯਗ੍ਨੌ ਦੁਰਾਧਰ੍षਸ੍ਤੇਨਾਤੁष੍ਯਜ੍ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਦਸ਼ਾਨਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਪਸਸ੍ਤਾਨ੍ਨ੍ਯਵਾਰਯਤ੍। ਪ੍ਰਲੋਭ੍ਯਵਰਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਾਨੇਵਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੀ ਉਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਕੇ ਲੁਭਾਇਆ।
ਪ੍ਰੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਵੋ ਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਵਰਾਨ੍ਵृਣੁਤ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ। ਯਦ੍ਯਦਿष੍ਟਮृਤੇ ਤ੍ਵੇਕਮਮਰਤ੍ਵਂ ਤਥਾऽਸ੍ਤੁ ਤਤ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤੋ, ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਛੱਡ ਦੋ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਅਦਾ ਮੰਗੋ। ਪਰ ਅਮਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਮਿਲੇਗਾ।'
ਯਦ੍ਯਦਗ੍ਨੌ ਹੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੇ ਮਹਦੀਪ੍ਸਯਾ। ਤਥੈਵ ਤਾਨਿ ਤੇ ਦੇਹੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥੇਪ੍ਸਯਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।
ਵੈਰੂਪ੍ਯਂ ਚ ਨ ਤੇ ਦੇਹੇ ਕਾਮਰੂਪਧਰਸ੍ਤਥਾ। ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਰਣੇऽਰੀਣਾਂ ਵਿਜੇਤਾ ਨ ਚ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅੰਗਤਾ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕੋਗੇ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੋਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦੇਵਾਸੁਰਤੋ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤਸ੍ਤਥਾ। ਸਰ੍ਪਕਿਂਨਰਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਨ ਮੇ ਭੂਯਾਤ੍ਪਰਾਭਵਃ
ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸੱਪ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਯ ਏਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਤੇਭ੍ਯੋਸ੍ਤਿ ਭਯਂ ਰਤਵ। ऋਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਦ੍ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਤਥਾ ਤਦ੍ਵਿਹਿਤਂ ਮਯਾ
ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸਮਭਵਤ੍ਤਦਾ। ਅਵਮੇਨੇ ਹਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ਪੁਰੁषਾਦਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮੂਰਖ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਲਕਾ ਸਮਝਿਆ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਮਥੋਵਾਚ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ। `ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤੋਸ੍ਮੀਤਿ ਪੁਨਃਪੁਨਃ'। ਸ ਵਵ੍ਰੇ ਮਹਤੀਂ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਮਸਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤਚੇਤਨਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ, 'ਵਾਅਦਾ ਮੰਗੋ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ,' ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਨੀਂਦ ਮੰਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਥਾਭਵਿष੍ਯਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਭੀषਣਮੁਵਾਚ ਹ। ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰੀਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ,' ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਤ, ਵਾਅਦਾ ਮੰਗੋ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ,' ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ।
ਪਰਮਾਪਦ੍ਗਤਸ੍ਯਾਪਿ ਨਾਧਰ੍ਮੇ ਮੇ ਮਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਅਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਚ ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤੁ ਮੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅਸਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨਾ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੇ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਯੋਨੌ ਤੇ ਜਾਤਸ੍ਯਾਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨ। ਨਾਧਰ੍ਮੇ ਧੀਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰਮਰਤ੍ਵਂ ਦਦਾਨਿ ਤੇ
ਕਿਉਂਕਿ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤੁ ਵਰਂਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ। ਲਙ੍ਕਾਯਾਸ਼੍ਚ੍ਯਾਵਯਾਮਾਸ ਯੁਧਿ ਜਿਤ੍ਵਾ ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਵਾਅਦਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਕਰਕੇ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਹਿਤ੍ਵਾਸ ਭਗਵਾਁਲ੍ਲਙ੍ਕਾਮਾਵਿਸ਼ਦ੍ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਨੁਗਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਃਕਿਂਪੁਰੁषੈਃ ਸਹ
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਲੰਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਕਿੰਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਵਿਮਾਨਂ ਪੁष੍ਪਕਂ ਤਸ੍ਯ ਜਹਾਰਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਰਾਵਣਃ। ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਨ ਤ੍ਵਾਮੇਤਦ੍ਵਹਿष੍ਯਤਿ
ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਉਡਣ ਵਾਲਾ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਯਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਰੇ ਹਨ੍ਤਾ ਤਮੇਵੈਤਦ੍ਵਹਿष੍ਯਤਿ। ਅਵਮਤ੍ਯ ਗੁਰੁਂ ਮਾਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂਨਭਵਿष੍ਯਸਿ
'ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇਗਾ, ਉਹੀ ਇਸ ਰਥ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਲਕਾ ਸਮਝਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਵਿਭੀषਣਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍। ਅਨ੍ਵਗਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਃ
ਪਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਸਚਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।