ਆਰੁਰੋਹ ਰਥਂ ਸ਼ੌਰੇਃ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾऽਥ ਭਾਮਿਨੀ। ਸ੍ਮਯਿਤ੍ਵਾਤੁ ਯਦੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਪਰਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵ੍ਯ ਚ। ਉਪਾਵਰ੍ਤ੍ਯ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰੈਰ੍ਹਯੈਃ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਪਰਂਤਪਃ
ਫਿਰ ਸਤਭਾਮਾ, ਜੋ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ; ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਲਟ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੁਰ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਵਨੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾ ਨਰਾਗ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਵਾਤਾਤਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਙ੍ਗਾਃ। ਸਰਸ੍ਤਦਾਸਾਦ੍ਯਵਨਂ ਚ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤਃ ਪਰਂਕਿਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ ਪਾਰ੍ਥਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਠੰਢ, ਗਰਮੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਸਰਸ੍ਤਦਾਸਾਦ੍ਯ ਤੁ ਪਾਣ੍ਡੁਪੁਤ੍ਰਾ ਜਨਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵਿਧਾਯ ਚੇष੍ਟਮ੍। ਵਨਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣ੍ਯਥ ਪਰ੍ਵਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦੀਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਵਿਚੇਰੁਃ
ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਿਬੜਾ ਕੇ, ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਤਥਾ ਵਨੇ ਤਾਨ੍ਵਸਤਃ ਪ੍ਰਵੀਰਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਾਸ਼੍ਚ। ਅਭ੍ਯਾਯਯੁਰ੍ਵੇਦਵਿਦਃ ਪੁਰਾਣਾ- ਸ੍ਤਾਨ੍ਪੂਜਯਾਮਾਸੁਰਥੋ ਨਰਾਗ੍ਰ੍ਯਾਃ
ਜਦ ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕੁਸ਼ਲਃ ਕਥਾਸੁ ਵਿਪ੍ਰੋऽਭ੍ਯਗਚ੍ਛਦ੍ਭੁਵਿ ਕੌਰਵੇਯਾਨ੍। ਸ ਤੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯਾਥ ਯਦृਚ੍ਛਯੈਵ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਂ ਨृਪਮਭ੍ਯਗਚ੍ਛਤ੍
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੌਰਵਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ-ਯਾਦ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਅਥੋਪਵਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਤਿਸਤ੍ਕृਤਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਕੁਰੁਸਤ੍ਤਮੇਨ। ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ਸਂਕਥਯਾਂਬਭੂਵ ਧਰ੍ਮਾਨਿਲੇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਵਾਨ੍ਯਮੌ ਚ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਦੇ ਕੁਰੁ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਧਰਮ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਆਂ।
ਕृਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਵਾਤਾਤਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਙ੍ਗਾਨ੍ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਚੋਗ੍ਰਸ੍ ਮੁਖੇ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਨ੍। ਤਾਂ ਚਾਪ੍ਯਨਾਥਾਮਿਵ ਵੀਰਨਾਥਾਂ ਕृष੍ਣਾਂ ਪਰਿਕ੍ਲੇਸ਼ਗੁਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜੋਰ, ਹਵਾ-ਧੁੱਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਦਰਸਾਇਆ।
ਤਤਃ ਕਥਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਃ ਕृਪਯਾऽਭਿਤਪ੍ਤਃ। ਵਨੇ ਤਥਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾ- ਞ੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਦੁਃਖਨਦੀਂਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਨ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ ਤੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੀੜ੍ਹਿਆ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਦੈਨ੍ਯਾਭਿਹਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਵਾਤੋਪਹਤਸ੍ਤਦਾਨੀਮ੍। ਵਾਚਂ ਕਥਂਚਿਤ੍ਸ੍ਥਿਰਤਾਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਭਵਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਲੰਬੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
ਕਥਂਨੁ ਸਤ੍ਯਃ ਸ਼ੁਚਿਰਾਰ੍ਯਵृਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸੁਤਾਨਾਂ ਮਮ ਧਰ੍ਮਰਾਜਃ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ ਸ੍ਮ ਸ਼ੇਤੇ ਪੁਰਾ ਰਾਙ੍ਕਵਕੂਟਸ਼ਾਯੀ
ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਸਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਉੱਚ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਪਲੰਗਾਂ ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਤੇ ਮਾਗਧਸੂਤਪੁਤ੍ਰੈ- ਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਤੁਵਦ੍ਭਿਃ ਸ੍ਵਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਃ। ਪਤਤ੍ਰਿਸਙ੍ਘੈਃ ਸ ਜਘਨ੍ਯਰਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਤੇ ਨੂਨਮਿਲਾਤਲਸ੍ਥਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਗਧ ਤੇ ਸੂਤ ਗਾਇਕ ਜਾਗਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਕਥਂਨੁ ਵਾਤਾਤਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਙ੍ਗੋ ਵृਕੋਦਰਃ ਕੋਪਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਙ੍ਗਃ। ਸ਼ੇਤੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਤਥੋਚਿਤਾਙ੍ਗਃ ਕृष੍ਣਾਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਵਸੁਧਾਤਲਸ੍ਥਃ
ਭੀਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ?
ਤਥਾऽਰ੍ਜੁਨਃ ਸੁਕੁਮਾਰੋ ਮਨਸ੍ਵੀ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਧਰ੍ਮਸੁਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ। ਵਿਦੂਯਮਾਨੈਰਿਵ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੈ- ਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਨ ਸ਼ੇਤੇ ਵਸਤੀਰਮਰ੍षਾਤ੍
ਅਰਜੁਨ, ਨਰਮ ਤੇ ਉੱਚ ਸੋਚ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਯਮੌ ਚ ਕृष੍ਣਾਂ ਚ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਂ ਚ ਭੀਮਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਖਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨ੍। ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਸਰ੍ਪ ਇਵੋਗ੍ਰਤੇਜਾ ਧ੍ਰੁਵਂ ਨ ਸ਼ੇਤੇ ਵਸਤੀਰਮਰ੍षਾਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੱਖੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੰਬੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦਾ।
ਤਥਾ ਯਮੌ ਚਾਪ੍ਯਸੁਖੌ ਸੁਖਾਰ੍ਹੌ ਸਮृਦ੍ਧਰੀਪਾਵਮਰੌ ਦਿਵੀਵ। ਪ੍ਰਜਾਗਰਸ੍ਥੌ ਧ੍ਰੁਵਮਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਚ ਵਾਰ੍ਯਮਾਣੌ
ਉਹ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਪਏ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਸਚ ਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।
ਸਮੀਰਣੇਨਾਥ ਸਮੋ ਬਲੇਨ ਸਮੀਰਣਸ੍ਯੈਵਸੁਤੋ ਬਲੀਯਾਨ੍। ਸ ਧਰ੍ਮਪਾਸੇਨ ਸਿਤੋऽਗ੍ਰਜੇਨ ਧ੍ਰੁਵਂ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਹਤ੍ਯਮਰ੍षਮ੍
ਭੀਮ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਲੰਬੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਪਿਭੂਮੌ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨੋ ਵਧਂ ਸੁਤਾਨਾਂ ਮਮ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ। ਸਤ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮੇਣ ਚ ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਃ ਕਾਲਂਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕੋ ਰਣੇऽਨ੍ਯੈਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੜ੍ਹਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ।
ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੌ ਤੁ ਜਿਤੇ ਨਿਕृਤ੍ਯਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨੋ ਯਤ੍ਪਰੁषਾਣ੍ਯਵੋਚਤ੍। ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨਿ ਵृਕੋਦਰਾਙ੍ਗਂ ਦਹਨ੍ਤਿ ਕਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਨਿਰਿਵੇਨ੍ਧਨਾਨਿ
ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਹਾਰਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਉਹ ਭੀਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨ ਪਾਪਕਂ ਧ੍ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਧਨਂਜਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਤਮ੍। ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੇਨ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ ਤੁ ਭੀਮਸ੍ਯ ਕੋਪੋऽਗ੍ਨਿਰਿਵਾਨਿਲੇਨ
ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤ ਪਾਪ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ, ਤੇ ਧਨੰਜਯ ਉਸ ਦੀ ਪੀਛ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਭੀਮ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ ਤੇਨ ਕੋਪੇਨ ਵਿਦੀਰ੍ਯਮਾਣਃ ਕਰਂ ਕਰੇਣਾਭਿਨਿਪੀਡ੍ਯਵੀਰਃ। ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸਤ੍ਯੁष੍ਣਮਤੀਵ ਘੋਰਂ ਦਹਨ੍ਨਿਵੇਮਾਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਸੇਨਾਮ੍
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਗਾਣ੍ਡੀਵਧਨ੍ਵਾ ਚ ਵृਕੋਦਰਸ਼੍ਚ ਸਂਰਮ੍ਭਿਣਾਵਨ੍ਤਕਕਾਲਕਲ੍ਪੌ। ਨ ਸ਼ੇषਯੇਤਾਂ ਯੁਧਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੇਨਾਂ ਸ਼ਰਾਨ੍ਕਿਰਨ੍ਤਾਵਨਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨ੍
ਅਰਜੁਨ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਭੀਮ, ਦੋਵੇਂ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਚਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਸ਼ਕੁਨਿਃ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰੋ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਮਨ੍ਦਚੇਤਾਃ। ਮਧੁ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੁ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਵृਕੋਦਰਂ ਚੈਵ ਧਨਂਜਯਂ ਚ
ਦੁਰਯੋਧਨ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਕਰਣ ਤੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਮੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਮਿੱਠਾ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਖੱਡ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੀਮ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ।
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਨਰੋਹਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੇਚੇਤ੍ਸ ਫਲਂਵਿਪਾਕੇ। ਸਤੇਨ ਯੁਜ੍ਯਤ੍ਯਵਸ਼ਃ ਫਲੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਤ੍
ਜਦ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸੁਕृष੍ਟੇ ਹ੍ਯੁਪਿਤੇ ਚ ਬੀਜੇ ਦੇਵੇਚ ਵਰ੍षਤ੍ਯृਤੁਕਾਲਯੁਕ੍ਤਮ੍। ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਫਲਂਤਸ੍ਯ ਕੁਤਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿ- ਰਨ੍ਯਤ੍ਰਦੈਵਾਦਿਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਹੇਤੁਃ
ਜਦ ਖੇਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਬੀਜ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ।
ਕृਤਂ ਮਤਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਯਥਾ ਨ ਸਾਧੁ ਸਾਧੁਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਨ ਚ ਪਾਣ੍ਡਵੇਨ। ਮਯਾ ਚ ਦੁष੍ਪੁਤ੍ਰਵਸ਼ਾਨੁਗੇਨ ਕृਤਃ ਕੁਰੂਣਾਮਯਮਨ੍ਤਕਾਲਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਪੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਧ੍ਰੁਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਸਮੀਰਿਤੋऽਗ੍ਨਿ- ਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਯਤ੍ਯੁਤ ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਯਾ। ਧ੍ਰੁਵਂ ਦਿਨਾਦੌ ਰਜਨੀਪ੍ਰਣਾਸ਼- ਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਪਾਦੌ ਚ ਦਿਨਪ੍ਰਣਾਸ਼ਃ
ਜਰੂਰ, ਅੱਗ ਜਦ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਰੂਰ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਬੱਚਾ ਜਣੇਗੀ; ਜਰੂਰ, ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृਤੇਚ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਪਰੇਚ ਕੁਰ੍ਯੁ- ਰ੍ਦਤ੍ਤੇ ਚ ਦਦ੍ਯੁਃ ਪੁਰੁषਾਃ ਕਥਂਸ੍ਵਿਤ੍। ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਰ੍ਥਕਾਲਂ ਚ ਭਵੇਦਨਰ੍ਥਃ ਕਥਂਚਨ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿਤਤ੍ਕੁਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਨ? ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਾਨ ਦੇਣ? ਜਦੋਂ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਐਸਾ ਕੁਝ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਥਂ ਨ ਭਿਦ੍ਯੇਤ ਨ ਚ ਸ੍ਰਵੇਤ ਨ ਚ ਪ੍ਰਸਿਚ੍ਯੇਦਿਤਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਯਮ੍। ਅਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਸ਼ਤਧਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯੇ- ਦ੍ਭ੍ਰੁਵਂ ਨ ਨਾਸ਼ੋऽਸ੍ਤਿ ਕृਤਸ੍ਯ ਲੋਕੇ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਵਹਿ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਫੈਲ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਨਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੌ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਹੀ ਕੰਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਗਤੋ ਹ੍ਯਰਣ੍ਯਾਦਪਿਸ਼ਕ੍ਰਲੋਕਂ ਧਨਂਜਯਃ ਪਸ਼ਯ੍ਤ ਵੀਰ੍ਯਮਸ੍ਯ। ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਮਿਮਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ
ਧਨੰਜਯ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੋ। ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਹਥਿਆਰ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਹਿ ਗਤ੍ਵਾ ਸਸ਼ਰੀਰ ਏਵ ਕੋ ਮਾਨੁषਃ ਪੁਨਰਾਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛੇਤ੍। ਅਨ੍ਯਤ੍ਰਕਾਲੋਪਹਤਾਨਨੇਕਾ- ਨ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤੁਕੁਰੂਨ੍ਮੁਮੂਰ੍षੂਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਇਨਸਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰੇਗਾ? ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਰੁਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।