[ਸ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵੈਰਨ੍ਵਿष੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਭੁਃ]। ਆਯਾਨ੍ਤਂ ਨਿਯਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਰ੍ਣਵਂ ਭਯਾਤ੍
ਉਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੱਭੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ।
ਦੇਵਾਸ੍ਤਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾ ਯਥਾਤਥਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਰਥਰ੍ਵਾਣਂ ਤਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੇਵਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਪਰ ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਹ ਹਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮਹਂ ਵੀਰ ਸੁਦੁਰ੍ਬਲਃ। ਅਥ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਮਧ੍ਵਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਿਯਮੇਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮੇ
ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ।
ਪ੍ਰੇष੍ਯ ਚਾਗ੍ਨਿਰਥਰ੍ਵਾਣਮਨ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਂ ਤਤੋऽਗਮਤ੍। ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਚਖ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤਾਨਗ੍ਨਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵੈ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਭਾਵੈਰ੍ਭਵਿष੍ਯਥ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।"
ਅਥਰ੍ਵਾਣਂ ਤਥਾ ਚਾਪਿ ਹਵ੍ਯਵਾਹੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ
ਅਤੇ ਹਵਨ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੇ ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਨੁਨੀਯਮਾਨੋ ਹਿ ਭृਸ਼ਂ ਦੇਵਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਸਃ। ਨੈਚ੍ਛਦ੍ਵੋਢੁਂ ਹਵਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚਾਪਿ ਸੋऽਤ੍ਯਜਤ੍
ਉਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਸਾਰੀ ਭੇਟ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਧਰਾਂ ਤਦਾ। ਭੂਮਿਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾऽਸृਜਦ੍ਭ੍ਰਾਤੂਨ੍ਪृਥਕ੍ਪृਥਗਤੀਵ ਹਿ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲੇ।
ਆਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਅਸ੍ਥਿਭ੍ਯੋ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ। ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਣਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਂ ਤਸ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਮਾਰਕਤਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਚਮਕ ਨਿਕਲੀ; ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚੰਦਨ, ਕਫ਼ ਤੋਂ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ, ਤੇ ਪਿੱਤ ਤੋਂ ਪਨਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਵਾਤਾਤ੍ਕृष੍ਣਾਯਸਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਭਿਰੇਤੈਰ੍ਬਹੁ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਤ੍ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਰਪਟਲਂ ਸ੍ਨਾਯੁਜਂ ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵਾਤ ਤੋਂ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਬਣਿਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ, ਤੇ ਨਸਾਂ ਤੋਂ ਲਾਲ ਮਣਕਾ ਬਣਿਆ।
ਸ਼ਰੀਰਾਸ੍ਥਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਧਾਤਵੋऽਸ੍ਯਾਭਵਨ੍ਨृਪ। ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਪਰਮੇ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤੂ ਬਣ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ।
ਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਾਦਿਭਿਰ੍ਭੂਯਸ੍ਤਪਸੋਤ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਤਦਾ। ਭृਸ਼ਂ ਜਜ੍ਵਾਲ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਤਪਸਾऽऽਪ੍ਯਾਧਿਤਃ ਸ਼ਿਖੀ
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषੀਨਭਯਾਚ੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇ ਜਗਦ੍ਭੀਤਮਥਰ੍ਵਾਣਮਥਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍। ਅਰ੍ਚਯਾਮਾਸੁਰੇਵੈਨਮਥਰ੍ਵਾਣਂ ਸੁਰਾਦਯਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਡਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਥਰਵਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਅਥਰ੍ਵਾਣਂ ਸ਼੍ਰਿਤਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਲੋਚ੍ਯ ਪਾਵਕਃ। ਮਿषਤਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮੁਨ੍ਮਮਜ੍ਜ ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਤ੍
ਪਾਵਕ ਨੇ, ਅਥਰਵਣ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਏਵਮਗ੍ਨਿਰ੍ਭਗਵਤਾ ਨष੍ਟਃ ਪੂਰ੍ਵਮਥਰ੍ਵਣਾ। ਆਹੂਤਃ ਸਰ੍ਵੂਤਾਨਾਂ ਹਵ੍ਯਂ ਵਹਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਨੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਥਰਵਣ ਰਾਹੀਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੇਟ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤ੍ਵਜਨਯਦ੍ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨ੍ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਨ੍ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਬਹੂਨ੍। ਵਿਚਰਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਭ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸਿਨ੍ਧੁਵਰ੍ਜ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਨਦ੍ਯੋ ਦੇਵਿਕਾऽਥ ਸਰਸ੍ਵਤੀ। ਗਙ੍ਗਾ ਚ ਸ਼ਤਕੁਮ੍ਭਾ ਚ ਸਰਯੂ ਗਣ੍ਡਸਾਹ੍ਵਯਾ
ਸਿੰਧੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਦੇਵਿਕਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੰਗਾ, ਸ਼ਤਕੁੰਭਾ ਅਤੇ ਸਰਯੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਡਸਾਹਵਯਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਰ੍ਮਣ੍ਵਤੀ ਮਹੀ ਚੈਵ ਮੇਧ੍ਯਾ ਮੇਧਾਸृਤਿਸ੍ਤਦਾ। ਇਰਾਵਤੀ ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ ਨਦ੍ਯਤਿਸ੍ਰੋऽਥ ਕੌਸ਼ਿਕੀ
ਚਰਮਣਵਤੀ, ਮਹੀ, ਮੇਧਿਆ, ਮੇਧਾਸ੍ਰਿਤੀ, ਇਰਾਵਤੀ ਤੇ ਵੈਤਰਵਤੀ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆ, ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਵੀ —
ਤਮਸਾ ਨਰ੍ਮਦਾ ਚੈਵ ਨਦੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਤਥਾ। ਵੇਣ੍ਣਾ ਪ੍ਰਵੇਣੀ ਭੀਮਾ ਚ ਮਰੁਦਾ ਚੈਵ ਭਾਰਤ
ਤਮਸਾ, ਨਰਮਦਾ, ਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ; ਵੈਣਨਾ, ਪ੍ਰਵੇਣੀ, ਭੀਮਾ ਤੇ ਮਰੁਦਾ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ —
ਭਾਰਤੀ ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਚ ਕਾਵੇਰੀ ਮਜ੍ਜੁਰਾ ਤਥਾ। ਤੁਙ੍ਗਵੇਣਾ ਕृष੍ਣਵੇਣਾ ਕਪਿਲਾ ਸ਼ੋਣ ਏਵ ਚ
ਭਾਰਤੀ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਮਜੁਰਾ; ਤੁੰਗਵੈਣਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੈਣਾ, ਕਪਿਲਾ ਤੇ ਸ਼ੋਣਾ ਵੀ —
ਏਤਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨਾਂ ਮਾਤਰੋ ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਦਰਿਆ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਅਦ੍ਭੁਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਡੂਰਥਃ। ਯਾਵਨ੍ਤਃ ਪਾਵਕਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸੋਮਾਸ੍ਤਾਵਨ੍ਤ ਏਵ ਤੁ
ਅਦਭੁਤਾ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਡੂਰਥਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਪਾਵਕ (ਅੱਗ) ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸੋਮ ਵੀ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰੇਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਅਗ੍ਨਿਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਸ੍ਤਾਨੇਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯਧਾਰਯਤ੍
ਅਤਰੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਅੱਗ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕਾਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਹਰਨ੍ਤਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਾਃ। ਏਵਮੇਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੇऽਗ੍ਨਯੋ ਯਥਾ
ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਸ਼ਨ (ਅੱਗਾਂ) ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਮੇਯਾ ਯਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਤਸ੍ਤਿਮਿਰਾਪਹਾਃ। ਅਦ੍ਭੁਤਸ੍ਤ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਥਾ ਵੇਦੇषੁ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਅੱਗਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਅਣਮਾਪ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਅਦਭੁਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਦृਸ਼ਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਕੋ ਹ੍ਯੇषੁ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ। ਏਕ ਏਵੈष ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਪ੍ਰਥਮੋऽਙ੍ਗਿਰਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹਵਾਸ਼ਨ (ਅੱਗ) ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਹੀ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਿਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਜਾਣੋ।
ਬਹੁਧਾ ਨਿਃਸृਤਃ ਕਾਯਾਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਟੋਮਃ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਵਥਾ। ਇਤ੍ਯੇष ਵਂਸ਼ਃ ਸੁਮਹਾਨਗ੍ਨੀਨਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋ ਮਯਾ। ਪਾਵਕੋ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਹਵ੍ਯਂ ਵਹਤਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੋਤਿਸ਼ਟੋਮ ਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ। ਮੈਂ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵੰਸ਼ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਾਵਕਾ ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਵਿ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨੀਨਾਂ ਵਿਵਿਧਾ ਵਂਸ਼ਾਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੇ ਮਯਾऽਨਘ। ਸ਼ੁਣੁ ਜਨ੍ਮ ਤੁ ਕੌਰਵ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ ਧੀਮਤਃ
ਮੈਂ ਅੱਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ। ਹੁਣ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ।
ਅਦ੍ਭੁਤਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਮਿਤੌਜਸਮ੍। ਜਾਤਂ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭਾਰ੍ਯਾਭਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਮ੍
ਅਦਭੁਤਾ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਹੱਦ ਹੈ। ਉਹ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸੁਰਾਃ ਪੁਰਾ ਯਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਜਯਨ੍ਸਦਾ ਦੇਵਾਨ੍ਦਾਨਵਾ ਘੋਰਰੂਪਿਣਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਘੋਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਵਧ੍ਯਮਾਨਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤੈਃ ਪੁਰਂਦਰਃ। ਸ ਸੈਨ੍ਯਨਾਯਕਾਰ੍ਥਾਯ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਾਸਵਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਕੀਤੀ।