ਚਿਤੋऽਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਵਹਨ੍ਯਜ੍ਞਂ ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ। ਮਨ੍ਤ੍ਰੈ ਪ੍ਰਸ਼ਮਿਤਾਹ੍ਯੇਤੇ ਨੇष੍ਟਂ ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਿਯਮ੍
ਚਿਤੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਯਜ੍ਯ ਨੂੰ ਚੁਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਤਪਸ੍ਯੇ ਬृਦੁਕ੍ਥਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭੂਮਿਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇ ਹੂਯਮਾਨੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਦ੍ਭਿਰੀਡ੍ਯਤੇ
ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਬ੍ਰਿਡੁਕਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁਕਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਥਨ੍ਤਰਸ਼੍ਚਤਪਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪਰਿਪਠ੍ਯਤੇ। ਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦਾ ਤਥਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਹਵਿਰਧ੍ਵਰ੍ਯਵੋ ਵਿਦੁਃ ।।*
ਰਥੰਤਰਾ ਤਪਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਗੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪੰਡਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਏਤੈਃ ਸਹ ਮਹਾਭਾਗ ਤਪਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਭਿਰ੍ਨृਪ'। ਮੁਮੁਦੇ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਃ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ।
ਆਪਸ੍ਯ ਮੁਦਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਚਾਸ੍ਯ ਪਰਮਾਪ੍ਰਿਯਾ। ਭੂਪਤਿਂ ਭੂਤਕਰ੍ਤਾਰਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪਾਵਕਮ੍
ਆਪਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪਾਵਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਾऽਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਯਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਾਵਕਂ ਪਤਿਮ੍। ਆਤ੍ਮਾ ਭੁਵਨਕਰ੍ਤਾ ਚ ਸੋऽਧ੍ਵਰੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਪਾਵਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਯਜ੍ਯਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤਾਂ ਚੈਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਿਹ ਯਃ ਪਤਿਃ। ਭਗਵਾਨ੍ਸ ਮਹਾਤੇਜਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਰਤਿ ਪਾਵਕਃ
ਇਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਮਹਾਨ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ ਪਾਵਕ, ਮਹਾਤੀਜੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਗृਹਪਤਿਰ੍ਨਾਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਪੂਜ੍ਯਤੇ। ਆਜ੍ਯਂ ਵਹਤਿਯੋ ਹਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ ਪਾਵਕਃ
ਅੱਗ, ਜੋ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜ੍ਯਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਵਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਘੀ ਤੇ ਹਵਨ ਚੁਕਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂਗਰ੍ਭੋ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸਤ੍ਵਭੁਗ੍ਯੋ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਃ। ਭੂਪਤਿਰ੍ਭੂਤਕਰ੍ਤਾ ਚ ਮਹਤਃ ਪਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਸਤਵ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਅਜੋਕੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਤਾ ਵਹਨ੍ਤੋ ਹਵ੍ਯਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰਪ੍ਰਜਾऽਭਵਨ੍। ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਸ੍ਤੁ ਨਿਯਤਃ ਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਵਤ੍ਯੁਤ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨਾ, ਅਟੱਲ ਰਹੀ।
[ਸ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵੈਰਨ੍ਵਿष੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਭੁਃ]। ਆਯਾਨ੍ਤਂ ਨਿਯਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਰ੍ਣਵਂ ਭਯਾਤ੍
ਉਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੱਭੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ।
ਦੇਵਾਸ੍ਤਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾ ਯਥਾਤਥਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਰਥਰ੍ਵਾਣਂ ਤਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੇਵਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਪਰ ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਹ ਹਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮਹਂ ਵੀਰ ਸੁਦੁਰ੍ਬਲਃ। ਅਥ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਮਧ੍ਵਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਿਯਮੇਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮੇ
ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ।
ਪ੍ਰੇष੍ਯ ਚਾਗ੍ਨਿਰਥਰ੍ਵਾਣਮਨ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਂ ਤਤੋऽਗਮਤ੍। ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਚਖ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤਾਨਗ੍ਨਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵੈ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਭਾਵੈਰ੍ਭਵਿष੍ਯਥ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।"
ਅਥਰ੍ਵਾਣਂ ਤਥਾ ਚਾਪਿ ਹਵ੍ਯਵਾਹੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ
ਅਤੇ ਹਵਨ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੇ ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਨੁਨੀਯਮਾਨੋ ਹਿ ਭृਸ਼ਂ ਦੇਵਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਸਃ। ਨੈਚ੍ਛਦ੍ਵੋਢੁਂ ਹਵਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚਾਪਿ ਸੋऽਤ੍ਯਜਤ੍
ਉਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਸਾਰੀ ਭੇਟ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਧਰਾਂ ਤਦਾ। ਭੂਮਿਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾऽਸृਜਦ੍ਭ੍ਰਾਤੂਨ੍ਪृਥਕ੍ਪृਥਗਤੀਵ ਹਿ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲੇ।
ਆਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਅਸ੍ਥਿਭ੍ਯੋ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ। ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਣਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਂ ਤਸ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਮਾਰਕਤਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਚਮਕ ਨਿਕਲੀ; ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚੰਦਨ, ਕਫ਼ ਤੋਂ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ, ਤੇ ਪਿੱਤ ਤੋਂ ਪਨਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਵਾਤਾਤ੍ਕृष੍ਣਾਯਸਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਭਿਰੇਤੈਰ੍ਬਹੁ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਤ੍ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਰਪਟਲਂ ਸ੍ਨਾਯੁਜਂ ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵਾਤ ਤੋਂ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ ਬਣਿਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ, ਤੇ ਨਸਾਂ ਤੋਂ ਲਾਲ ਮਣਕਾ ਬਣਿਆ।
ਸ਼ਰੀਰਾਸ੍ਥਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਧਾਤਵੋऽਸ੍ਯਾਭਵਨ੍ਨृਪ। ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਪਰਮੇ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤੂ ਬਣ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ।
ਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਾਦਿਭਿਰ੍ਭੂਯਸ੍ਤਪਸੋਤ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਤਦਾ। ਭृਸ਼ਂ ਜਜ੍ਵਾਲ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਤਪਸਾऽऽਪ੍ਯਾਧਿਤਃ ਸ਼ਿਖੀ
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषੀਨਭਯਾਚ੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇ ਜਗਦ੍ਭੀਤਮਥਰ੍ਵਾਣਮਥਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍। ਅਰ੍ਚਯਾਮਾਸੁਰੇਵੈਨਮਥਰ੍ਵਾਣਂ ਸੁਰਾਦਯਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਡਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਥਰਵਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਅਥਰ੍ਵਾਣਂ ਸ਼੍ਰਿਤਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਲੋਚ੍ਯ ਪਾਵਕਃ। ਮਿषਤਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮੁਨ੍ਮਮਜ੍ਜ ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਤ੍
ਪਾਵਕ ਨੇ, ਅਥਰਵਣ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਏਵਮਗ੍ਨਿਰ੍ਭਗਵਤਾ ਨष੍ਟਃ ਪੂਰ੍ਵਮਥਰ੍ਵਣਾ। ਆਹੂਤਃ ਸਰ੍ਵੂਤਾਨਾਂ ਹਵ੍ਯਂ ਵਹਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਨੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਥਰਵਣ ਰਾਹੀਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੇਟ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤ੍ਵਜਨਯਦ੍ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨ੍ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਨ੍ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਬਹੂਨ੍। ਵਿਚਰਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਭ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸਿਨ੍ਧੁਵਰ੍ਜ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਨਦ੍ਯੋ ਦੇਵਿਕਾऽਥ ਸਰਸ੍ਵਤੀ। ਗਙ੍ਗਾ ਚ ਸ਼ਤਕੁਮ੍ਭਾ ਚ ਸਰਯੂ ਗਣ੍ਡਸਾਹ੍ਵਯਾ
ਸਿੰਧੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਦੇਵਿਕਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੰਗਾ, ਸ਼ਤਕੁੰਭਾ ਅਤੇ ਸਰਯੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਡਸਾਹਵਯਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਰ੍ਮਣ੍ਵਤੀ ਮਹੀ ਚੈਵ ਮੇਧ੍ਯਾ ਮੇਧਾਸृਤਿਸ੍ਤਦਾ। ਇਰਾਵਤੀ ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ ਨਦ੍ਯਤਿਸ੍ਰੋऽਥ ਕੌਸ਼ਿਕੀ
ਚਰਮਣਵਤੀ, ਮਹੀ, ਮੇਧਿਆ, ਮੇਧਾਸ੍ਰਿਤੀ, ਇਰਾਵਤੀ ਤੇ ਵੈਤਰਵਤੀ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆ, ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਵੀ —
ਤਮਸਾ ਨਰ੍ਮਦਾ ਚੈਵ ਨਦੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਤਥਾ। ਵੇਣ੍ਣਾ ਪ੍ਰਵੇਣੀ ਭੀਮਾ ਚ ਮਰੁਦਾ ਚੈਵ ਭਾਰਤ
ਤਮਸਾ, ਨਰਮਦਾ, ਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ; ਵੈਣਨਾ, ਪ੍ਰਵੇਣੀ, ਭੀਮਾ ਤੇ ਮਰੁਦਾ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ —
ਭਾਰਤੀ ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਚ ਕਾਵੇਰੀ ਮਜ੍ਜੁਰਾ ਤਥਾ। ਤੁਙ੍ਗਵੇਣਾ ਕृष੍ਣਵੇਣਾ ਕਪਿਲਾ ਸ਼ੋਣ ਏਵ ਚ
ਭਾਰਤੀ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਮਜੁਰਾ; ਤੁੰਗਵੈਣਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੈਣਾ, ਕਪਿਲਾ ਤੇ ਸ਼ੋਣਾ ਵੀ —
ਏਤਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨਾਂ ਮਾਤਰੋ ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਦਰਿਆ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।