ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਆਵਿਰ੍ਭਵਤਿ ਪਾਵਕਃ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤੁ ਰਸੋ ਜਜ੍ਞੇ ਮਨ੍ਯੁਤੀਵ੍ਰਾ ਚ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ
ਜੋ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਪੁਤਰੀ 'ਮਨਯੁਤੀਵ੍ਰਾ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਦਾਰੁਣਾ ਕ੍ਰੂਰਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਤਿष੍ਠਤਿ। ਤ੍ਰਿਦਿਵੇ ਯਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਰੂਪੇਣ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਅਤੁਲਤ੍ਵਾਤ੍ਕृਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਾਮਸ੍ਤੁ ਪਾਵਕਃ
ਉਹ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤੇ ਕਰੂੜ ਹੈ, 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀਤਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਕਾਮ' ਨਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਰੱਖਿਆ।
ਸਂਹਰ੍षਾਦ੍ਧਾਰਯਨ੍ਕ੍ਰੋਧਂ ਧਨ੍ਵੀ ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਰਥੇ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਸਮਰੇ ਨਾਸ਼ਯੇਚ੍ਛਤ੍ਰੂਨਮੋਘੋ ਨਾਮ ਪਾਵਕਃ
ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਥ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ 'ਅਮੋਘ' ਨਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਕ੍ਥ੍ਯੋ ਨਾਮ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਰਿਭਿਰੁਕ੍ਥੈਰਭਿष੍ਟੁਤਃ। ਮਹਾਵਰ੍षਂ ਤ੍ਵਜਨਯਤ੍ਸਕਾਮਾਸ਼੍ਵਂ ਹਿ ਯਂ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ 'ਉਕਥਯ' ਨਾਮ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਉਕਥਿਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਵਰ੍ਹਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਸੀ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਹ੍ਯਥ ਵਾਸਿष੍ਠਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਣਪੁਤ੍ਰਕਃ। ਅਗ੍ਨਿਰਾਙ੍ਗਿਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਤੀਵ੍ਰਵਰ੍ਚਕਃ
ਕਾਸ਼ਯਪ, ਜਾਂ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਅੰਗੀਰਸ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਚਯਵਨ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—
ਅਚਰਤ੍ਸ ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਬਹੁਵਾਰ੍षਿਕਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਂ ਲਭੇਯਂ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਂ ਯਸ਼ਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਯਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ।'
ਮਹਾਵ੍ਯਾਹृਤਿਭਿਰ੍ਧ੍ਯਾਤਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ੍ਤੈਸ੍ਤਦਾ ਤ੍ਵਥ। ਜਜ੍ਞੇ ਤੇਜੋਮਯਾਰ੍ਚਿष੍ਮਾਨ੍ਪਞ੍ਚਵਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਾਕਰਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਸਮਿਦ੍ਧੋऽਗ੍ਨਿਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਾਹੂ ਸੂਰ੍ਯਨਿਭੌ ਤਥਾ। ਤ੍ਵਙ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਾਭੇ ਕृष੍ਣੇ ਜਙ੍ਘੇ ਚ ਭਾਰਤ
ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਬਾਂਹਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਤੇ ਜੰਘਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਃ ਸ ਤਪਸਾ ਕृਤਸ੍ਤੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਜਨੈਃ। ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਦੇਵਃ ਪਞ੍ਚਵਂਸ਼ਕਰਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ 'ਪਾਂਚਜਨਯ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤਪਾਃ। ਜਨਯਤ੍ਪਾਵਕਂ ਘੋਰਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਨ੍
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਪਸੀ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਣੀ।
ਬृਹਦ੍ਰਥਂਤਰੌ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਵਕ੍ਰਾਚ੍ਚ ਤਪਸਾ ਹਰਿਮ੍। ਸ਼ਿਵਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣਾਦ੍ਵਾਯੁਂ ਚ ਭਾਰਤ
ਸਿਰ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਵਕਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹਰੀ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੰਦਰ, ਤੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਨੁਦਾਤ੍ਤੌ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਭੂਤਾਨਿ ਚੈਵ ਹ। ਏਤਾਨ੍ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪਞ੍ਚ ਪਿਤॄਣਾਮਸृਜਤ੍ਸੁਤਾਨ੍
ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਅਨੁਦਾਤਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇ ਭੂਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਇਹ ਪੰਜ ਬਣਾਕੇ, ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਬृਹਦ੍ਰਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਿਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਯ ਮਹਤ੍ਤਰਃ। ਭਾਨੁਰਙ੍ਗਿਰਸੋ ਧੀਰਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਰ੍ਚਸ੍ਯ ਸੌਰਭਃ
ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਣਿਧੀ ਹੈ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਦਾ ਮਹੱਤਰਾ; ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਭਾਨੂ ਹੈ, ਤੇ ਸੌਰਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਰਚਸਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਚਾਨੁਦਾਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਵਂਸ਼ਜਾਃ। ਦੇਵਾਨ੍ਯਜ੍ਞਮੁषਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਸृਜਨ੍ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਨ੍
ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਅਨੁਦਾਤਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਯਜ੍ਯਮੁਸ਼ਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਪੰਦਰਾਂ ਹੋਰ ਬਣਾਏ।
ਸੁਭੀਮਮਤਿਭੀਮਂ ਚ ਭੀਮਂ ਭੀਮਬਲਾਬਲਮ੍। ਏਤਾਨ੍ਯਜ੍ਞਮੁषਃ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਾਨਪ੍ਯਸृਜਤ੍ਤਤਃ
ਸੁਭੀਮ, ਅਤਿਭੀਮ, ਭੀਮ, ਭੀਮਬਲਾ ਅਤੇ ਅਬਲਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਯਜ੍ਯਮੁਸ਼ਾ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਂ ਮਿਤ੍ਰਵਨ੍ਤਂ ਚ ਮਿਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਮਿਤ੍ਰਵਰ੍ਧਨਮ੍। ਮਿਤ੍ਰਧਰ੍ਮਾਣਮਿਤ੍ਯੇਤਾਨ੍ਦੇਵਾਨਭ੍ਯਸृਜਤ੍ਤਤਃ
ਸੁਮਿਤ੍ਰ, ਮਿਤਰਵੰਤ, ਮਿਤਰਜ੍ਯ, ਮਿਤਰਵਰਧਨ ਅਤੇ ਮਿਤਰਧਰਮਾ—ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸੁਰਪ੍ਰਵੀਰਂ ਵੀਰਂ ਚ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪਞ੍ਚੈਤਾਨਸृਜਤ੍ਤਤਃ
ਸੁਰਪ੍ਰਵੀਰ, ਵੀਰ, ਸੁਰੇਸ਼, ਸੁਵਰਚਸ ਅਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਭਰਤਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਬਣਾਏ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍। ਮੁष੍ਣਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਾਨ੍ਯਜ੍ਞਯਾਜਿਨਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ; ਜੋ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਜ੍ਯ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਵਨ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਮਿष੍ਟਂ ਹਰਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚ ਮਹਦ੍ਧਵਿਃ। ਸ੍ਪਰ੍ਧਯਾਹਵ੍ਯਵਾਹਾਨਾਂ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਹਰਨ੍ਤਿ ਚ
ਇਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਏ ਹੋਏ ਹਵਨ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਰੜਕ ਵਿਚ, ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਹਿਰ੍ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਤਦਾਦਾਨਂ ਕੁਸ਼ਲੈਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਤਤ੍ਰੈਤੇ ਨੋਪਸਰ੍ਪਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਚਾਗ੍ਨਿਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਵੇਦੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਆਹੁਤੀ ਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਚਿਤੋऽਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਵਹਨ੍ਯਜ੍ਞਂ ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ। ਮਨ੍ਤ੍ਰੈ ਪ੍ਰਸ਼ਮਿਤਾਹ੍ਯੇਤੇ ਨੇष੍ਟਂ ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਿਯਮ੍
ਚਿਤੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਯਜ੍ਯ ਨੂੰ ਚੁਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਤਪਸ੍ਯੇ ਬृਦੁਕ੍ਥਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭੂਮਿਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇ ਹੂਯਮਾਨੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਦ੍ਭਿਰੀਡ੍ਯਤੇ
ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਬ੍ਰਿਡੁਕਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁਕਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਥਨ੍ਤਰਸ਼੍ਚਤਪਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪਰਿਪਠ੍ਯਤੇ। ਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦਾ ਤਥਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਹਵਿਰਧ੍ਵਰ੍ਯਵੋ ਵਿਦੁਃ ।।*
ਰਥੰਤਰਾ ਤਪਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਗੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪੰਡਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਏਤੈਃ ਸਹ ਮਹਾਭਾਗ ਤਪਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵਿਭਿਰ੍ਨृਪ'। ਮੁਮੁਦੇ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਃ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ।
ਆਪਸ੍ਯ ਮੁਦਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਚਾਸ੍ਯ ਪਰਮਾਪ੍ਰਿਯਾ। ਭੂਪਤਿਂ ਭੂਤਕਰ੍ਤਾਰਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪਾਵਕਮ੍
ਆਪਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪਾਵਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਾऽਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਯਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਾਵਕਂ ਪਤਿਮ੍। ਆਤ੍ਮਾ ਭੁਵਨਕਰ੍ਤਾ ਚ ਸੋऽਧ੍ਵਰੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਪਾਵਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਯਜ੍ਯਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤਾਂ ਚੈਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਿਹ ਯਃ ਪਤਿਃ। ਭਗਵਾਨ੍ਸ ਮਹਾਤੇਜਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਰਤਿ ਪਾਵਕਃ
ਇਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਮਹਾਨ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ ਪਾਵਕ, ਮਹਾਤੀਜੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਗृਹਪਤਿਰ੍ਨਾਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਪੂਜ੍ਯਤੇ। ਆਜ੍ਯਂ ਵਹਤਿਯੋ ਹਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ ਪਾਵਕਃ
ਅੱਗ, ਜੋ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜ੍ਯਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਵਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਘੀ ਤੇ ਹਵਨ ਚੁਕਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂਗਰ੍ਭੋ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸਤ੍ਵਭੁਗ੍ਯੋ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਃ। ਭੂਪਤਿਰ੍ਭੂਤਕਰ੍ਤਾ ਚ ਮਹਤਃ ਪਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਸਤਵ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਅਜੋਕੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਤਾ ਵਹਨ੍ਤੋ ਹਵ੍ਯਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰਪ੍ਰਜਾऽਭਵਨ੍। ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਸ੍ਤੁ ਨਿਯਤਃ ਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਵਤ੍ਯੁਤ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨਾ, ਅਟੱਲ ਰਹੀ।