ਤਤ੍ਰਨਾਨਾਵਿਧਾਨਗ੍ਨੀਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਨ੍। ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਵਹੁਭਿਃ ਖ੍ਯਾਤਾਨਨਾਨਾਰ੍ਥਾਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇष੍ਵਿਹ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੁਰੁਕੁਲੋਦ੍ਵਹ। ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਵਸੁਦਾਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਚ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ
ਹੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਲੇ, ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਸੁਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਬृਹਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਬृਹਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬृਹਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬृਹਨ੍ਮਨਾਃ। ਬृਹਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਬृਹਦ੍ਭਾਸਸ੍ਤਥਾ ਰਾਜਨ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਬ੍ਰਿਹਤਕੀਰਤੀ, ਬ੍ਰਿਹੱਜੋਤਿ, ਬ੍ਰਿਹਤਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਿਹਨਮਨ, ਬ੍ਰਿਹਨਮੰਤਰ, ਬ੍ਰਿਹਤਭਾਸਾ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ।
ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਤਾਸੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾऽਭਵਤ੍। ਦੇਵੀ ਭਾਨੁਮਤੀ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਾऽਙ੍ਗਿਰਸਃ ਸੁਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੁੱਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਭਾਨੁਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਧੀ ਸੀ।
ਭੂਤਾਨਾਮੇਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਯਸ੍ਯਾਂ ਰਾਗਸ੍ਤਦਾऽਭਵਤ੍। ਰਾਗਾਦ੍ਰਾਗੇਤਿ ਯਾਮਾਹੁਰ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਾऽਙ੍ਗਿਰਸਃ ਸੁਤਾ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਹ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੈ।
ਯਾਂ ਕਪਰ੍ਦਿਸੁਤਾਮਾਹੁਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯੇਤਿ ਦੇਹਿਨਃ। ਤਨੁਤ੍ਵਾਤ੍ਸਾ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਤੁਤੀਯਾऽਙ੍ਗਿਰਸਃ ਸੁਤਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਪਰਦ ਦੀ ਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੀ ਪਤਲੀ ਕਾਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਧੀ ਹੈ।
ਯਾਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗਵਤੀਂ ਜਨਃ ਕੁਹਕੁਹਾਯਤੇ। ਏਕਾਨਕੇਤਿ ਯਾਮਾਹੁਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਃ ਸੁਤਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਏਕਾਨਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਚੌਥੀ ਧੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਰ੍ਚਿष੍ਮਤੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਹਵਿਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਹਵਿष੍ਮਤੀ। षष੍ਠੀਮ੍ਗਿਰਸਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਮਾਹੁਰ੍ਮਹਿष੍ਮਤੀਮ੍
ਪੰਜਵੀਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਰਚਿਸਮਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਿਸਮਤੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ; ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਨੇਕ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸਮਤੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਮਖੇष੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਸੀ ਦੀਪ੍ਤਿਮਤ੍ਸੁ ਮਹੀਯਤੀ। ਮਹਾਮਤੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸੁਤਾ
ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਧੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾਮਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਤਵੀਂ ਧੀ ਹੈ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਸੀ ਭਾਰ੍ਯਾऽऽਸੀਦ੍ਯਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਅਗ੍ਨੀਨ੍ਸਾऽਜਨਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍षਡੇਕਾਂ ਚਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾਮ੍
ਚਾਂਦ੍ਰਮਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਨੇਕ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਜਨਮੀ।
ਆਹੁਤਿष੍ਵੇਵ ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ਹਵਿਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਸੋਗ੍ਨਿਰ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ਂਯੁਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਭਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਘੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਯੁ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇषੁ ਯਸ੍ਯੇष੍ਟਮਸ਼੍ਵਮੇਧਾਗ੍ਰਭਾਗਭੂਤ੍। ਦੀਪ੍ਤਿਜ੍ਵਾਲੈਰਨੇਕਾਗ੍ਰੈਰਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮੋऽਥ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਗ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਲਪਟਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
ਸ਼ਂਯੋਰਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਾऽਥ ਧਰ੍ਮਜਾ। ਅਗ੍ਨਿਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਦੀਪ੍ਤਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਸ਼ੰਯੁ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਤਨੀ ਸਤਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਚੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੈ; ਅਗਨਿਤਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀਪਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨੇਕ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮੇਨਾਜ੍ਯਭਾਗੇਨ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਯੋऽਗ੍ਨਿਰਧ੍ਵਰੇ। ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪੁਤ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਅੱਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੀ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਅੱਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਹਵਿਰਾਜ੍ਯਂ ਧ੍ਰੁਵੋਦ੍ਯਤਮ੍। ਭਰਤੋ ਨਾਮਤਃ ਸੋਗ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸ਼ਂਯੁਤਃ ਸੁਤਃ
ਸਭ ਪੂਰਨਮਾਸ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਭੇਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭਰਤਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅੱਗ, ਸ਼ੰਯੁ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਤਿਸ੍ਰਃ ਕਨ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਾ ਯਾਸਾਂ ਸ ਭਰਤ ਪਤਿਃ। ਭਾਰਤਸ੍ਤੁ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਰਤ੍ਯੇਕਾ ਚ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ
ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਭਰਤਾ ਹੈ; ਭਾਰਤਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੋ ਭਰਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਃ ਪਾਵਕਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ। ਮਹਾਨਤ੍ਯਰ੍ਥਮਹਿਤਸ੍ਤਥਾ ਭਰਤਸਤ੍ਤਮ
ਭਾਰਤਾ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪਾਵਕਾ ਜਨਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੁ ਵੀਰਾ ਵੀਰਸ਼੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਦਃ। ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਜ੍ਯੇਨ ਤਸ੍ਯੇਜ੍ਯਾਂ ਸੋਮਸ੍ਯੇਵ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੀਰਾ ਪਿੰਡਦਾ ਹੈ; ਦੁਜਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਯਜਨਾ ਘੀ ਨਾਲ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਿषਾ ਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ ਸੋਮੇਨ ਸਹ ਯੁਜ੍ਯਤੇ। ਰਥਪ੍ਰਭੂ ਰਥਧ੍ਵਾਨਃ ਕੁਮ੍ਭਰੇਤਾਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਦੂਜੇ ਹਵਨ ਦੀ ਘੀ ਦੀ ਭੇਟ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਥਪ੍ਰਭੂ, ਰਥਧਵਾਨ ਅਤੇ ਕੁੰਭਰੇਤਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰਯ੍ਵਾਂ ਜਨਯਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਭਾਨੁਂ ਭਾਭਿਃ ਸਮਾਵृਣੋਤ੍। ਆਗ੍ਨੇਯਮਨਯਨ੍ਮਿਥ੍ਯਂ ਮਿਥ੍ਯੋ ਨਾਮੈਵ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਸਰਯੂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਭਾਨੂ ਨੂੰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ; ਜੋ ਅੱਗ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਥਿਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਨ ਚ੍ਯਵਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਯਸਾ ਵਰ੍ਚਸਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ। ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨੋ ਨਾਮ ਪृਥਿਵੀਂ ਸ੍ਤੌਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਜੋ ਕਦੇ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਨਿਸਚਯਵਨ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਕਲੁषੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਾਰ੍ਚਿषਾ ਜ੍ਵਲਨ੍। ਵਿਪਾਪੋऽਗ੍ਨਿਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਃ ਸਮਯਕਰ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕਲੁਸ਼ ਤੋਂ ਸਾਫ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਪਾਪਾ ਉਸ ਅੱਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਹੀ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
ਅਕ੍ਰੋਸ਼ਤਾਂ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ਨਿष੍ਕृਤਿਮ੍। ਅਗ੍ਨਿਃ ਸ ਨਿष੍ਕृਤਿਰ੍ਨਾਮ ਸ਼ੋਭਯਤ੍ਯਭਿਸੇਵਿਤਃ
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖ ਭਰੀਆਂ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁਕੂਜਨ੍ਤਿ ਯੇਨੇਹ ਵੇਦਨਾਰ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਯਂ ਜਨਾਃ। ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਨੋ ਨਾਮ ਪਾਵਕਃ ਸਰੁਜਸ੍ਕਰਃ
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕਰਾਹਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ 'ਸਵਨ' ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ ਜਗਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ। ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦੋ ਵਿਸ਼੍ਵਜਿਨ੍ਨਾਮ ਪਾਵਕਮ੍
ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ਵਜਿੱਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰਾਗ੍ਨਿਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਭੁਕ੍ਤਂ ਪਚਤਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਸ ਯਜ੍ਞੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਙ੍ਵਾਮ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਭਾਰਤ
ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ਵਭੁਕ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਯਤਾਤ੍ਮਾ ਚ ਸਤਤਂ ਵਿਪੁਲਪ੍ਰਭਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤ੍ਯੇਨਂ ਪਾਕਯਜ੍ਞੇषੁ ਪਾਵਕਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਕ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਿਤੋ ਗੋਪਤਿਰ੍ਨਾਮ ਨਦੀ ਯਸ੍ਯਾਭਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਤृਭਿਃ
ਜੋ 'ਗੋਪਤਿਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਡਬਾਗ੍ਨਿਃ ਪਿਬਤ੍ਯਮ੍ਭੋ ਯੋਸੌ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ। ਊਰ੍ਦ੍ਵਭਾਗੂਰ੍ਧ੍ਵਭਾਙ੍ਨਾਮ ਕਵਿਃ ਪ੍ਰਾਣਾਸ਼੍ਰਿਤਸ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਬੜਬਾ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਉਰਧਵਭਾਨੁ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਉਦਗ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਹਵਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ। ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਭਵੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਿष੍ਟਕृਤ੍ਪਰਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ 'ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ' ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਰਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।