ਅਨਿष੍ਟਸਂਪ੍ਰਯੋਗਾਚ੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ਪ੍ਰਯਿਸ੍ਯ ਚ। ਮਨੁष੍ਯਾ ਮਾਨਸੈਰ੍ਦੁਃਖੈਰ੍ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਾਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਣੈਰ੍ਭੂਤਾਨਿ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਥੈਵ ਚ। ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨੈਤਦੇਕਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕਸ੍ਥਾਨਂ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਤੇ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਅਨਿष੍ਟਨਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵਿਰਜ੍ਯਤੇ। ਤਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੰਦ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੇ ਉਹ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੋਚਤੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੇਵਲਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ। ਪਰਿਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਯੇ ਦੁਃਖਂ ਸੁਖਂ ਵਾऽਪ੍ਯੁਭਯਂ ਨਰਾਃ
ਰੋਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ।
ਤ ਏਵ ਸੁਖਮੇਧਨ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਤृਪ੍ਤਾ ਮਨੀषਿਣਃ। ਅਸਂਤੋषਪਰਾ ਮੂਢਾਃ ਸਂਤੋषਂ ਯਾਨਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਜੇ ਹੋਏ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੂਰਖ ਅਸੰਤੋਖ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਡਿਤ ਸੰਤੋਖ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਤੋषਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤੁष੍ਟਿਸ੍ਤੁ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍। ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਗਤਾਧ੍ਵਾਨਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਃ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਂ
ਅਸੰਤੋਖ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੰਤੋਖ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਪਰਮ ਲਕੜੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨ ਵਿषਾਦੇ ਮਨਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿषਾਦੋ ਵਿषਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਮਾਰਯਤ੍ਯਕृਤਪ੍ਰਜ੍ਞਂ ਬਾਲਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ ਇਵੋਰਗਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਂਵਿषਾਦੋऽਭਿਭਵਤਿ ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ। ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ ਹੀਨਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ ਕਰ੍ਮਣੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍। ਨ ਹਿ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਗਮ੍ਯ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਜਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਅਥਾਪ੍ਯੁਪਾਯਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ ਦੁਃਖਸ੍ ਪਰਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਅਸ਼ੋਚਨ੍ਨਾਰਭੇਤੈਵ ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਵ੍ਯਸਨੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾ ਗਮ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇ।
ਭੂਤੇष੍ਵਭਾਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਯੇ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧੇਃ ਪਰਂ ਗਤਾਃ। ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਕृਤਪ੍ਰਜ੍ਞਾਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਃ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨਾਸਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਮਕਸਦ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਗਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਰਮੇ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਕਾਲਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਸ੍ਥਿਤੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍। ਏਤੈਰ੍ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਾਵਸੀਦਾਮਿ ਸਤ੍ਤਮ
ਵਿਦਵਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਗਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਦਿਲੋਂ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਕृਤਪ੍ਰਜ੍ਞੋਸਿ ਮੇਧਾਵੀ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਵਿਪੁਲਾ ਤਵ। ਪਾਪਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤੋਸਿ ਸਦਾ ਜ੍ਞਾਨਵृਦ੍ਧੋਸਿ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਤੁਸੀਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹੋ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
ਆਪृਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਤੁ। ਅਪ੍ਰਮਾਦਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮੇ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ। ਧਰਮ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤਂ ਵ੍ਯਾਧਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰੁਵਾਚ ਹ। ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਥੋ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ।' ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਤੁ ਗਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਜਃ ਸਰ੍ਵਾਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਦਾ। ਮਾਤਾਪਿਤृਭ੍ਯਾਮਨ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸੁਸਂਸ਼ਿਤਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦੋਂ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤੇ ਠੀਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਪृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਯਂ ਤਾਤ ਧਰ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਸਤ੍ਤਮ। ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਪਤਿਵਰਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਸੇਵਾ — ਇਹ ਸਭ ਧਰਮਵਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਮਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਦਾਂਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਕਥਾ ਬਹੁਤ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ, ਸਭ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਣਾਈ ਹੈ।
ਸੁਖਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਤਯਾ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਇਵ ਮੇ ਗਤਃ। ਨ ਹਿ ਤृਪ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਭਗਵਞ੍ਸ਼ृਣ੍ਵਾਨੋ ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਸੁਖਦਾਈ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਇਹ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਮਾਂ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਧਰ੍ਮਰਾਜਃ ਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍। ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਮृषਿਂ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਮਿਦਂ ਤਦਾ
ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮੁੜ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਥਮਗ੍ਨਿਰ੍ਵਨਂ ਯਾਤਃ ਕਥਂ ਚਾਪ੍ਯਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਰਾ। ਨष੍ਟੇऽਗ੍ਨੌ ਹਵ੍ਯਮਹਵਦਗ੍ਨਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਗਈ, ਤੇ ਅੰਗਿਰਾ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆ? ਜਦ ਅੱਗ ਮਿਟ ਗਈ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਬਣੀ?
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਯਦਾ ਚੈਕ ਏਵ ਬਹੁਤ੍ਵਂ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਭਗਵਨ੍ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁਮ੍
ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਇੱਕ ਅੱਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਈ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕੁਮਾਰਸ਼੍ਚ ਯਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਥਾ ਚਾਗ੍ਨੇਃ ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍। ਯਥਾ ਰੁਦ੍ਰਾਚ੍ਚ ਸਂਭੂਤੋ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਚ
ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਉਹ ਰੁਦਰ ਤੋਂ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?
ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਭਾਰ੍ਗਵਸਤ੍ਤਮ। ਕੌਤੂਹਲਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯਂ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਹੇ ਭਾਰਗਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵਾਪਰਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍। ਯਥਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤਵਹਸ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਵਨਂ ਗਤਃ
ਇਥੇ ਵੀ, ਲੋਕ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਕਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਗਿਆ।
ਯਥਾ ਚ ਭਗਵਾਨਗ੍ਨਿਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਙ੍ਗੇਰਾऽਭਵਤ੍। ਸਂਤਾਪਯਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭਯਾ ਨਾਸ਼ਯਂਸ੍ਤਿਮਿਰਾਵਲਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੰਗਿਰਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਤਪਦੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਸਮੂਹ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ...
ਪੁਰਾਙ੍ਗਿਰਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਚਚਾਰ ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍। ਆਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹਂ ਵਿਸ਼ੇषਯਨ੍। ਯਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਦਾ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਕਾਸ਼ਯਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਤਪ ਕਰੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਆਤਮਾ ਹਵਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਪਸ਼੍ਚਰਂਸ੍ਤੁ ਹੁਤਭੁਕ੍ਸਂਤਪ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ। ਭृਸ਼ਂ ਗ੍ਲਾਨਸ਼੍ਚਤੇਜਸ੍ਵੀ ਨ ਚ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍
ਜਦ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਘਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਰਹੇ।
ਅਥ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਭਗਵਾਨ੍ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ। ਅਨ੍ਯੋऽਗ੍ਨਿਰਿਵ ਲੋਕਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਂਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਫਿਰ ਹਵਨ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਅੱਗ ਬਣਾਈ ਹੈ।'