ਧਰਮਸ੍ਯ ਚ ਪਲਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਮਹਾਦ੍ਵਿਜ। ਅਤੁष੍ਯਮਾਣੋ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਦਤ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਰ ਇਹ ਦੋषਂ ਨੈਵਾਨੁਰੁਧ੍ਯਤੇ। ਵਿਰਜ੍ਯੇ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਫਲਤ੍ਯਾਗੇ ਚ ਯਤਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਯਤਤੇ ਨਾਨੁਪਾਯਾਦੁਪਾਯਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਲਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਦਤ੍ਤੇ ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮ ਜਹਾਤਿ ਚ। ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਵਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਲਭਤੇ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪੋ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਸ਼ਮੋ ਦਮਃ। ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਾਮਾਨ੍ਯਾਨ੍ਮਨਸੇਚ੍ਛਤਿ
ਜੀਵ ਲਈ ਤਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਨਿਰੋਧੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਚ ਦਮੇਨ ਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਤ੍ਪਰਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਚ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਤਿ ਯਾਨ੍ਯਾਹੁਃ ਕਾਨਿ ਤਾਨਿ ਯਤਵ੍ਰਤ। ਨਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯੋ ਨਿਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਚ ਕਿਂ ਫਲਮ੍
ਹੇ ਯਤਵ੍ਰਤ, ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ?
ਕਥਂ ਚ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ। ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਧਰ੍ਮਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕ
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਧੀਆ ਰਖਵਾਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਦਾ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਤੂੰਹਾਡੇ ਤੋਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਕ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਯਥਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਨਰਾਧਿਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਧਰਮਕ ਕਸਾਈ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਮਨਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ। ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਮਂ ਭਜਤੇਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਜਾਣਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਤਤਸ੍ਤਦਰ੍ਥਂ ਯਤਤੇ ਕਰ੍ਮ ਚਾਰਭਤੇ ਮਹਤ੍। ਇष੍ਟਾਨਾਂ ਰੂਪਗਨ੍ਧਾਨਾਮਭ੍ਯਾਸਂ ਚ ਨਿषੇਵਤੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਛਤ ਰੂਪ ਤੇ ਗੰਧ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਿਚ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਰਾਗਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਦ੍ਵੇषਸ਼੍ਚ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍। ਤਤੋ ਲੋਭਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਮੋਹਸ਼੍ਚ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਲਗਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੈਰ; ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਭ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੋਹ।
ਤਸ੍ ਲੋਭਾਭਿਭੂਤਸ੍ਯ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਹਤਸ੍ਯ ਚ। ਨ ਧਰ੍ਮੇ ਜਾਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਾਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਜੋ ਲੋਭ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲਗਾਵ-ਵੈਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਜੇਨ ਚਰਤੇ ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਾਜੇਨ ਰੋਚਤੇ। ਵ੍ਯਾਜੇਨ ਸਿਧ੍ਯਮਾਨੇषੁ ਧਨੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਧਨ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,
ਤਤ੍ਰੈਵ ਰਮਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਤਃ ਪਾਪਂ ਚਿਕੀਰ੍षਤਿ। ਸੁਹृਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉਸੀ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਪਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਂਬਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਯਸ਼੍ਰੁਤਿਯੋਜਿਤਮ੍। ਅਧਰ੍ਮਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ ਰਾਗਦੋषਜਃ
ਉਹ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸ਼ਾਸਤਰੀਕ ਗੱਲ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਲਗਾਵ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਧਰਮਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਪਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤੇ ਚੈਵ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਚ ਕਰੋਤਿ ਚ। ਤਸ੍ਯਾਧਰ੍ਮਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਗੁਣਾ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਧਵਃ
ਉਹ ਪਾਪ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ, ਹੇ ਭਲੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਕਸ਼ੀਲਾਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਭਜਨ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਃ। ਸ ਤੇਨ ਦੁਃਖਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਹ੍ਯੇਵਂ ਧਰ੍ਮਲਾਭਂ ਤੁ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ। ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਨ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਯਾ ਦੋषਾਨ੍ਪੂਰ੍ਵਮੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਲਾਭ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਕੁਸ਼ਲਃ ਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਸਾਂਧੂਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਸੇਵਤੇ। ਤਸ੍ਯ ਸਾਧੁਸਮਾਰਮ੍ਭਾਦ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਰਿਧਰ੍ਮੇषੁ ਰਾਜਤੇ
ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਵੀषਿ ਸੂਨृਤਂਧਰ੍ਮਂ ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਦਿਵ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵਃ ਸੁਮਹਾਨृषਿਰੇਵ ਮਤੋਸਿ ਮੇ
ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੰਮ ਕੇਵਲ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੈ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਪਿਤਰੋऽਗ੍ਰਭੁਜਃ ਸਦਾ। ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਲੋਕੇ ਮਨੀषਿਣਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ offerings ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਜਗਤ ਵਿਚ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੇषਾਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਤ੍ਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ। ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਗਿਆਨ ਸੁਣੋ।
ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਜਗਚ੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਮਹਾਭੂਤਾਤ੍ਮਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਾਤਃ ਪਰਤਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਜੋ ਹਿਲਦਾ-ਡੁੱਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਖਂ ਵਾਯੁਰਗ੍ਨਿਰਾਪਸ੍ਤਥਾ ਚ ਭੂਃ। ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਰਸੋ ਗਨ੍ਧਸ਼੍ ਤਦ੍ਗੁਣਾਃ
ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਹਨ: ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ: ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਤੇ ਸੁਗੰਧ।
ਤੇषਾਮਪਿ ਗੁਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗੁਣਵृਤ੍ਤਿਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਪੂਰ੍ਵਪੂਰ੍ਵਗੁਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਗੁਣਿषੁ ਤ੍ਰਿषੁ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਗੁਣ ਦੂਜੇ ਵਿਚ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਮਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
षष੍ਠੀ ਤੁ ਚੇਤਨਾ ਨਾਮ ਮਨ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ। ਸਪ੍ਤਮੀ ਤੁ ਭਵੇਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਂਕਾਰਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਛੇਵਾਂ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਾਂ ਬੁੱਧੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਆਤਮ-ਭਾਵ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਪਞ੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਰਜਃ ਸਤ੍ਵਂ ਤਮਸ੍ਤਥਾ। ਇਤ੍ਯੇष ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਕੋ ਰਾਸ਼ਿਰਵ੍ਯਕ੍ਤਸਂਜ੍ਞਕਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਪੰਜ ਹਨ, ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਵੀ ਪੰਜ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੱਤਰਾ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅਵਿਆਕਤ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈਰਿਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੈਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤੈਃ ਸੁਸਂਵृਤੈਃ। ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸਕ ਇਤ੍ਯੇष ਵ੍ਯਕਤ੍ਵਾਵ੍ਯਕ੍ਤਮਯੋ ਗੁਣਃ। ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਇਹ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤ ਤੇ ਅਵਿਆਕਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਚੌਵੀ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਵਿਅਕਤ ਤੇ ਅਵਿਆਕਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਗੁਣ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧੇਨ ਭਾਰਤ। ਕਥਾਮਕਥਯਦ੍ਭੂਯੋ ਮਨਸਃ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਧਨੀਮ੍
ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਐਸੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।