ਕਥਂ ਸਂਭਵਤੇ ਯੋਨੌ ਕਥਂ ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਯੋਃ। ਜਾਤੀਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਹ੍ਯਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਤ੍ਤਮ
ਜਨਮ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਜੀਵ।
ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਕਰ੍ਮੇਦਂ ਸਂਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਸਮਾਸੇਨ ਤੁ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਕਰਮ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਛੇਤੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਯਥਾ ਸਂਭृਤਸਂਭਾਰਃ ਪੁਨਰੇਵ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ। ਸ਼ੁਭਕृਚ੍ਛੁਭਯੋਨੀषੁ ਪਾਪਕृਤ੍ਪਾਪਯੋਨਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੰਗੀਆਂ ਕੋਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਦੀਆਂ ਕੋਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭੈਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰ੍ਦੇਵਤ੍ਵਂਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰੈਰ੍ਮਾਨੁषੋ ਭਵੇਤ੍। ਮੋਹਨੀਯੈਰ੍ਵਿਯੋਨੀषੁ ਤ੍ਵਧੋਗਾਮੀ ਚ ਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ
ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤਿਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਦੁਃਖੈਃ ਸਤਤਂ ਸਮਭਿਦ੍ਰੁਤਃ। ਸਂਸਾਰੇ ਪਚ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਦੋषੈਰਾਤ੍ਮਕृਤੈਰ੍ਨਰਃ
ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗਤ੍ਵਾ ਨਰਕਮੇਵ ਚ। ਜੀਵਾਃ ਸਂਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਨਿਬਨ੍ਧਨਾਃ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਨ੍ਤੁਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਭਿਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਸ੍ਵਕृਤੈਃ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਃ। ਤਦ੍ਦੁਃਖਪ੍ਰਤਿਘਾਤਾਰ੍ਥਮਪੁਣ੍ਯਾਂ ਯੋਨਿਮਾਪ੍ਨੁਤੇ
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮੰਦ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਦਤ੍ਤੇ ਪੁਨਰਨ੍ਯਨ੍ਨਵਂ ਬਹੁ। ਪਚ੍ਯਤੇ ਤੁ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਪਥ੍ਯਮਿਵਾਤੁਰਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਦੁੱਖ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰ ਆਦਮੀ ਮਾੜਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਜਸ੍ਰਮੇਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋऽਦੁਃਖਿਤਃ ਸੁਖਿਸਂਜ੍ਞਿਤਃ। ਤਤੋ ਨਿਵृਤ੍ਤਬਨ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਮੁਦਯਾਦਪਿ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਚਕ੍ਰਵਦ੍ਬਹੁਵੇਦਨਃ। ਸ ਚੇਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਬਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵੱਟਾਂ ਖਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ—
ਤਪੋਯੋਗਸਮਾਰਮ੍ਭਂ ਕੁਰੁਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ। ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲੋਕਾਨਸ਼੍ਨਾਤਿ ਕਰ੍ਮਭਿਃ
—ਤਾਂ ਉਹ ਤਪ ਤੇ ਜੋਗ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਜਾਤੀ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਉਹ انہੀ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
[ਸ ਚੇਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਬਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਮਭਿਃ।] ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੁਕृਤਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਯਤ੍ਰਗਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ
ਜੇ ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕੇ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪਾਪਂ ਕੁਰ੍ਵਨਪੁਣ੍ਯਵृਤ੍ਤਃ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ। `ਪੁਣ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪੁਣ੍ਯਵृਤ੍ਤਃ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ'। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਤੇਤ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਵਰ੍ਜਯੀਤ ਚ ਪਾਪਕਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਫਲ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਚੰਗਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਫਲ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੰਦਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨਸੂਯੁਃ ਕृਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਾਨ੍ਯੇਵ ਸੇਵਤੇ। ਸੁਖਾਨਿ ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚ ਲਭਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਖ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਕृਤਸ੍ਯ ਚ ਦਾਨ੍ਤਸ੍ ਨਿਯਤਸ੍ਯ ਯਤਾਤ੍ਮਨਃ। ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਾ ਵृਤ੍ਤਿਰਿਹਿ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਥੇ ਵੀ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਚਲਣੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤਾਂ ਧਰ਼੍ਮੇਣ ਵਰ੍ਤੇਤ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ਼ਿष੍ਟਵਦਾਚਰੇਤ੍। ਅਸਂਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਲੋਕਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਲਿਪ੍ਸੇਤ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਦੋਜਾਤੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯਾਗਮਵਿਜ੍ਞਾਨਾਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ। ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਕ੍ਰਿਯਾ ਲੋਕੇ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਸ੍ਤੇ ਹ੍ਯਸਂਕਰਾਃ
ਇਥੇ ਅਜਿਹੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮੇਣ ਰਮਤੇ ਧਰ੍ਮਂ ਚੈਵੋਪਜੀਵਤਿ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਦਵਾਪ੍ਤੇਨ ਧਨਨ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਜਾਤੀ, ਧਨ ਵੀ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਸਿਂਚਤੇ ਮੂਲਂ ਗੁਣਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯਤ੍ਰ ਵੈ। ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਹ੍ਯੇਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ। ਸ ਮਿਤ੍ਰਜਨਸਂਤੁष੍ਟ ਇਹ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚ ਨਨ੍ਦਤਿ
ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਉਥੇ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਣ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਵੀ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਤਥਾ ਰੂਪਂ ਗਨ੍ਧਾਨਿष੍ਟਾਂਸ੍ਚ ਸਤ੍ਤਮ। ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਂ ਲਭਤੇ ਚਾਪਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੈਤਤ੍ਫਲਂ ਵਿਦੁਃ
ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਚੰਗੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਣਾ—ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ—ਇਹ ਸਭ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰਮਸ੍ਯ ਚ ਪਲਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਮਹਾਦ੍ਵਿਜ। ਅਤੁष੍ਯਮਾਣੋ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਦਤ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਰ ਇਹ ਦੋषਂ ਨੈਵਾਨੁਰੁਧ੍ਯਤੇ। ਵਿਰਜ੍ਯੇ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਫਲਤ੍ਯਾਗੇ ਚ ਯਤਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਯਤਤੇ ਨਾਨੁਪਾਯਾਦੁਪਾਯਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਲਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਦਤ੍ਤੇ ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮ ਜਹਾਤਿ ਚ। ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਵਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਲਭਤੇ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪੋ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਸ਼ਮੋ ਦਮਃ। ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਾਮਾਨ੍ਯਾਨ੍ਮਨਸੇਚ੍ਛਤਿ
ਜੀਵ ਲਈ ਤਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਨਿਰੋਧੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਚ ਦਮੇਨ ਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਤ੍ਪਰਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਚ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਤਿ ਯਾਨ੍ਯਾਹੁਃ ਕਾਨਿ ਤਾਨਿ ਯਤਵ੍ਰਤ। ਨਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯੋ ਨਿਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਚ ਕਿਂ ਫਲਮ੍
ਹੇ ਯਤਵ੍ਰਤ, ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ?
ਕਥਂ ਚ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ। ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਧਰ੍ਮਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕ
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਧੀਆ ਰਖਵਾਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਦਾ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਤੂੰਹਾਡੇ ਤੋਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਕ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਯਥਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਨਰਾਧਿਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਧਰਮਕ ਕਸਾਈ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਮਨਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ। ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਮਂ ਭਜਤੇਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਜਾਣਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।