ਵਕ੍ਤੁਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤੋ ਯੋ ਹਿ ਸ ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਮਹਤ੍
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧਸ੍ਤੁ ਨਿਪੁਣਂ ਪੁਨਰੇਵ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਭਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ
ਧਰਮਵਾਨ ਕਸਾਈ ਨੇ ਫਿਰ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਪ੍ਰਮਾਣੋ ਧਰ੍ਮੋऽਯਮਿਤਿ ਵृਦ੍ਧਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍। ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਗਤਿਰ੍ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ ਬਹੁਸ਼ਾਖਾ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਿਕਾ
ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੈ; ਪਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ੁਕ ਤੇ ਕਈ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਵਾਹੇ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਨृਤਂ ਭਵੇਤ੍। ਅਨृਤੇਨ ਭਵੇਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇਨੈਵਾਨृਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੀਵਨ-ਮੌਤ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਝੂਠ ਨਾਲ ਸਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਚ ਨਾਲ ਝੂਠ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭੂਤਹਿਤਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਧਾਰਣਾ। ਵਿਪਰ੍ਯਯਕृਤੋऽਧਰ੍ਮਃ ਪਸ਼੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਾਮ੍
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਧਰਮ ਹੈ—ਧਰਮ ਦੀ ਨਜ਼ੁਕਤਾ ਵੇਖ।
ਯਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਸਤ੍ਤਮ। ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਤਤ੍ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਵੀ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਵਿषਮਾਂ ਚ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ਗਰ੍ਹਤਿ ਵੈ ਭृਸ਼ਮ੍। ਆਤ੍ਮृਨਃ ਕਰ੍ਮਦੋषੇਣ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਯਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਮੂਢੋ ਨੈਕृਤਿਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਚਪਲਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। `ਨ ਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਪਾषਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਮੂਰਖ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੇ ਚੰਚਲ ਲੋਕ, ਵਧੀਆ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ, ਉਹ ਮਾੜੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਦੁਃਖਵਿਪਰ੍ਯਾਸੋ ਯਦਾ ਸਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ। ਨੈਨਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਸੁਨੀਤਂ ਵਾ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਨੈਵ ਪੌਰੁषਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ, ਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਯਮਿਚ੍ਛੇਦ੍ਯਥਾ ਕਾਮਂ ਤਂ ਤਂ ਕਾਮਂ ਸ ਆਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦਪਰਾਧੀਨਂ ਪੌਰੁषਸ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਦੀ—ਜੇਕਰ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸਂਯਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਮਤਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਾਃ। ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿष੍ਫਲਾਃ ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਹੀਣਾਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੰਯਮੀ, ਚਤੁਰ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਫਲ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਾਨਾਮਪਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਿਂਸਾਯਾਂ ਸਤਤੋਤ੍ਥਿਤਃ। ਵਞ੍ਚਨਾਯਾਂ ਚ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸ ਸੁਖੇਨੈਵ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਕੋਈ-ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ 'ਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਚੇष੍ਟਮਪਿ ਚਾਸੀਨਂ ਸ਼੍ਰੀਃ ਕਂਚਿਦੁਪਤਿष੍ਠਤਿ। ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਹਿ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਦੇਵਾਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਪਣੈਃ ਪੁਤ੍ਰਗृਧ੍ਨੁਭਿਃ। ਦਸ਼ਮਾਸਧृਤਾ ਗਰ੍ਭਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕੁਲਪਾਂਸਨਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਕੁਝ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਕੁਲ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਪਰੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਭੋਗੈਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਸਂਚਿਤੈਃ। ਵਿਪੁਲੈਰਭਿਜਾਯਨ੍ਤੇ ਲਬ੍ਧਾਸ੍ਤੈਰੇਵ ਮਙ੍ਗਲੈਃ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਵਲੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਦੇਹਜਾ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ'। ਕਰ੍ਮਜਾ ਹਿ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਰੋਗਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਤਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਆਧਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਬਾਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਲੈਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਮृਗਾ ਇਵ। ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਵਿਨਿਵਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮृਗਾ ਵ੍ਯਾਧੈਰਿਵ ਦ੍ਵਿਜ
ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕ ਮਨ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਰੋਗ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਯੇषਾਮਸ੍ਤਿ ਚ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗ੍ਰਹਣੀਰੋਗਪੀਡਿਤਾਃ। ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਚੇष੍ਟਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਯਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖਾਣ ਨੂੰ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਖਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਇਹ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਪਰੇ ਬਾਹੁਬਲਿਨਃ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਬਹਵੋ ਜਨਾਃ। ਦੁਃਖੇਨ ਚਾਧਿਗਚ੍ਛਨਤਿ ਭੋਜਨਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਇਤਿ ਲੋਕਮਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਂ ਦੇਹਸ਼ਙ੍ਕਾਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍। ਸ੍ਰੋਤਸਾऽਸਕृਦਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਬਲੀਯਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਰੋਣਾ-ਧੋਣਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਭਰੀ ਪਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਜਗਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਮ੍ਰਿਯੇਯੁਰ੍ਨ ਜੀਰ੍ਯੈਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਿਕਾਃ। ਨਾਪ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਸ਼੍ਯੇਯੁਰ੍ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਮਰੇ, ਨਾ ਬੁੱਢਾ ਹੋਵੇ; ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਹਰ ਚਾਹ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਦਿਨ ਨਾ ਵੇਖਣਾ ਪਵੇ।
ਉਪਰ੍ਯੁਪਰਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਮੀਹਤੇ। ਯਤਤੇ ਚ ਯਥਾਥਕ੍ਤਿ ਨ ਚ ਤਦ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਥਾ
ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਹਵਃ ਸਂਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੁਲ੍ਯਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਙ੍ਗਲਾਃ। ਮਹਤ੍ਤੁ ਫਲਵੈषਮ੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਿषੁ
ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਕੇਚਿਦੀਸ਼ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸ੍ਵਯਂਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਮ। ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਨਾਂ ਵੈ ਇਹ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਆਮ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਿਯਂਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਜੀਵਃ ਕਿਲ ਸਨਾਤਨਃ। ਸ਼ਰੀਰਮਧ੍ਰੁਵਂ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਿਹ
ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿ ਆਤਮਾ ਤਾਂ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਸਥਿਰ ਹਨ।
ਵਧ੍ਯਮਾਨੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਦੇਹਨਾਸ਼ੋ ਭਵਤ੍ਯੁਤ। ਜੀਵਃ ਸਂਕ੍ਰਮਤੇऽਨ੍ਯਤ੍ਰਕਰ੍ਮਬਨਧਨਿਬਨ੍ਧਨਃ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਧਰ੍ਮਵਿਦਾਂਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਜੀਵੋ ਭਵਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ। ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵਦਤਾਂਵਰ
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਤਮਾ ਕਿਵੇਂ ਸਦੀਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ।
ਨ ਜੀਵਨਾਸ਼ੋਸ੍ਤਿ ਹਿ ਦੇਹਭੇਦੇ ਮਿਥ੍ਯੈਤਦਾਹੁਰ੍ਮ੍ਰਿਯਤੀਤਿ ਮੂਢਾਃ। ਜੀਵਸ੍ਤੁ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਿਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਦਸ਼ਾਰ੍ਧਤੈਵਾਸ੍ ਸ਼ਰੀਰਭੇਦਃ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ', ਪਰ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾਸ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋ ਹਿ ਨਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਕृਤਂ ਹਿ ਕਰ੍ਮ ਮਨੁष੍ਯਲੋਕੇ ਮਨੁਜਸ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍। ਯਤ੍ਤੇਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ਧਿ ਕृਤਂਹਿ ਕਰ੍ਮ ਤਦਸ਼੍ਨੁਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕृਤਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਃ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਰਮ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸੁਪੁਣ੍ਯਸ਼ੀਲਾ ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਾ ਨਰਾਧਮਾਃ ਪਾਪਕृਤੋ ਭਵਨ੍ਤਿ। ਨਰੋऽਨੁਯਾਤਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸ੍ਵੈ- ਸ੍ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤਿ ਭਾਵਿਤਸ੍ਤੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਾੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੀਚ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।