ਕੁਲੇ ਹਿ ਵਿਹਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਦੇਹੀ ਤਂ ਨ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ। ਧਾਤ੍ਰਾ ਵਿਧਿਰਯਂ ਦृष੍ਟੋ ਬਹੁਧਾ ਕਰ੍ਮਨਿਰ੍ਮਯੇ
ਜਿਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਰਚਣਹਾਰ ਨੇ ਕਰਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਵੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ। ਕਥਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਂ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਕਥਂ ਮੁਚ੍ਯੇ ਪਰਾਭਵਾਤ੍
ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸਚਿਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਾਂ?
ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਘੋਰਸ੍ ਵਸੁਧਾ ਨਿਰ੍ਣਯੋ ਭਵੇਤ੍। ਦਾਨੇ ਚ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇ ਚ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਣੇ ਤਥਾ। ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਪੂਜਨੇ ਚਾਹਂ ਧਰ੍ਮੇ ਚ ਨਿਰਤਃ ਸਦਾ
ਕਰਮ ਦਾ ਕਠੋਰ ਨਤੀਜਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਤਿਮਾਨਾਤਿਵਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਵृਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। ਕृषਿਂ ਸਾਧ੍ਵੀਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਹਿਂਸਾ ਪਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਵਧੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਮੈਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਓ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ। ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਸਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਰ੍षਨ੍ਤੋ ਲਾਙ੍ਗਲੈਰੁਰ੍ਵੀਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਸ਼ਯਾਨ੍ਬਹੂਨ੍। ਜੀਵਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਹਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੋਤਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਧਾਨ੍ਯਬੀਜਾਨਿ ਯਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਵ੍ਰੀਹ੍ਯਾਦੀਨਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਜੀਵਾ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਧਾਨ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਬੀਜ, ਓ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਅਧ੍ਯਾਕ੍ਰਮ੍ ਪਸ਼ੂਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੈ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਚ। ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਤਥੌषਧੀਸ਼੍ਚਾਪਿ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਂਦੇ ਵੀ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਓ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ।
ਜੀਵਾ ਹਿ ਬਹਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਚ ਫਲੇषੁ ਚ। ਉਦਕੇ ਬਹਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਰਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜੀਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਪ੍ਰਾਣਿਜੀਵਨੈਃ। ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਗ੍ਰਸਨ੍ਤੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੱਛੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਸਤ੍ਵੈਃ ਸਤ੍ਵਾਨਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਬਹੁਧਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ। ਪ੍ਰਾਣਿਨੋऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਜੀਵ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਓ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ। ਜੀਵ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਚਙ੍ਕ੍ਰਮ੍ਯਮਾਣਾ ਜੀਵਾਂਸ਼੍ਚ ਧਰਣੀਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍ਬਹੂਨ੍। ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਵਿਪ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਉਪਵਿष੍ਟਾਃ ਸ਼ਯਾਨਾਸ਼੍ਚ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਜੀਵਾਨਨੇਕਸ਼ਃ। ਅਜ੍ਞਾਨਾਦਥਵਾ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤਤ੍ਰਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਬੈਠੇ ਜਾਂ ਲੇਟੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਅਣਜਾਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਜੀਵੈਰ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮਾਕਾਸ਼ਂ ਪृਥਿਵੀ ਤਥਾ। ਅਵਿਜ੍ਞਾਨਾਚ੍ਚ ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਅਹਿਂਸੇਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਪੁਰੁषੈਰ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤੈਃ ਪੁਰਾ। ਕੇ ਨ ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਜੀਵਾਨ੍ਵੈ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ੍
‘ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰੋ’ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਓ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ?
ਬਹੁ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਇਹ ਵੈ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦਹਿਂਸਕਃ
ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਹਿੰਸਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਹਿਂਯਾਸਾਂ ਤੁ ਨਿਰਤਾ ਯਤਯੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ। ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਹਿਂਸਾਂ ਤੇ ਯਤ੍ਨਾਦਲ੍ਪਤਰਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਯਤੀ ਹਨ, ਓ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰੁषਾਃ ਕੁਲੇ ਜਾਤਾ ਮਹਾਗੁਣਾਃ। ਮਹਾਘੋਰਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਲਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵੈ ਨ ਚ
ਵੱਡੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਡਰਾਉਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਜਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਸੁਹृਦਃ ਸੁਹृਦੋऽਨ੍ਯਾਂਸ੍ਚ ਦੁਰ੍ਹृਦਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੁਰ੍ਹृਦਃ। ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਪੁਰੁषਾਨਨ ਸਮ੍ਯਗਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਦੋਸਤ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਮਾੜੇ ਮਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸਮृਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚਨ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਬਾਨ੍ਧਵੈਰਪਿ। ਗੁਰੂਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਨਿਦਨ੍ਤਿ ਮੂਢਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮਾਨਿਨਃ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੂਰਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁ ਲੋਕੇ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ। ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਮਧਰ੍ਮਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਉਲਟਾ-ਪੁਲਟਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਖਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ?
ਵਕ੍ਤੁਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤੋ ਯੋ ਹਿ ਸ ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਮਹਤ੍
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧਸ੍ਤੁ ਨਿਪੁਣਂ ਪੁਨਰੇਵ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਭਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ
ਧਰਮਵਾਨ ਕਸਾਈ ਨੇ ਫਿਰ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਪ੍ਰਮਾਣੋ ਧਰ੍ਮੋऽਯਮਿਤਿ ਵृਦ੍ਧਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍। ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਗਤਿਰ੍ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ ਬਹੁਸ਼ਾਖਾ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਿਕਾ
ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੈ; ਪਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ੁਕ ਤੇ ਕਈ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਵਾਹੇ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਨृਤਂ ਭਵੇਤ੍। ਅਨृਤੇਨ ਭਵੇਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇਨੈਵਾਨृਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੀਵਨ-ਮੌਤ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਝੂਠ ਨਾਲ ਸਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਚ ਨਾਲ ਝੂਠ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭੂਤਹਿਤਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਧਾਰਣਾ। ਵਿਪਰ੍ਯਯਕृਤੋऽਧਰ੍ਮਃ ਪਸ਼੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਾਮ੍
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਧਰਮ ਹੈ—ਧਰਮ ਦੀ ਨਜ਼ੁਕਤਾ ਵੇਖ।
ਯਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਸਤ੍ਤਮ। ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਤਤ੍ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਵੀ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਵਿषਮਾਂ ਚ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ਗਰ੍ਹਤਿ ਵੈ ਭृਸ਼ਮ੍। ਆਤ੍ਮृਨਃ ਕਰ੍ਮਦੋषੇਣ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਯਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਮੂਢੋ ਨੈਕृਤਿਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਚਪਲਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। `ਨ ਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਪਾषਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਮੂਰਖ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੇ ਚੰਚਲ ਲੋਕ, ਵਧੀਆ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ, ਉਹ ਮਾੜੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਦੁਃਖਵਿਪਰ੍ਯਾਸੋ ਯਦਾ ਸਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ। ਨੈਨਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਸੁਨੀਤਂ ਵਾ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਨੈਵ ਪੌਰੁषਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ, ਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਯਮਿਚ੍ਛੇਦ੍ਯਥਾ ਕਾਮਂ ਤਂ ਤਂ ਕਾਮਂ ਸ ਆਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦਪਰਾਧੀਨਂ ਪੌਰੁषਸ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਦੀ—ਜੇਕਰ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।