ਅਥ ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:
ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਵਸਤਿਰ੍ਵਾ ਭਵੇषੁ ਸਰ੍ਗੇ ਜਾਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮਸ੍ਮਾਤ੍ਕਪੋਤਾਤ੍। ਤ੍ਵਮਾਦਦਾਨੋऽਥ ਕਪੋਤਮੇਨਂ ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਨ੍ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤਾ ਭਵੇਥਾਃ
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵਸਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਬੂਤਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਬੂਤਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਲਓ, ਰਾਜਨ, ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਬਣੋ।
ਕੇਨੇਦृਸ਼ੀ ਜਾਤੁ ਪਰਾ ਹਿ ਦृष੍ਟਾ ਵਾਗੁਚ੍ਯਮਾਨਾ ਸ਼ਕਨੇਨ ਸਂਸ੍ਕृਤਾ। ਯਾਂ ਵੈ ਕਪੋਤੋ ਵਦਤੇ ਯਾਂ ਚ ਸ਼੍ਯੇਨ ਉਭੌ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਕਥਮਸ੍ਤੁ ਸਾਧੁ
ਕਦੇ ਐਸੀ ਬਾਤ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੇ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਬੂਤਰ ਤੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਕਹੀ? ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਧਰਮਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨਾਸ੍ਯ ਵਰ੍षਂ ਵਰ੍षਤਿ ਵਰ੍षਕਾਲੇ ਨਾਸ੍ਯ ਬੀਜਂ ਰੋਹਤਿ ਕਾਲ ਉਪ੍ਤਮ੍। ਭੀਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਯੋ ਹਿ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਨ ਤ੍ਰਾਣਂ ਲਭੇਤ੍ਰਾਣਮਿਚ੍ਛਨ੍ਸ ਕਾਲੇ
ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਬੀਜ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਉਗਦਾ। ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਆਏ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਜਾਤਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾ ਪ੍ਰਮੀਯਤੇ ਸਦਾ ਨ ਵਾਸਂ ਪਿਤਰੋऽਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਤੇ। ਭੀਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਯੋ ਹਿ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਨਾਸ੍ਯ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਹਵ੍ਯਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹਵਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਮੋਘਮਨ੍ਨਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਚਾਪ੍ਰਚੇਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਲ੍ਲੋਕਾਦ੍ਧਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ। ਭੀਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਯੋ ਹਿ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਹਰਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਜ੍ਰਮ੍
ਜੋ ਬੇਸਮਝ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਰੋਟੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਵਰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
ਉਕ੍ਸ਼ਾਣਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹ ਓਦਨੇਨ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ਕਪੋਤਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿ ਤੇ ਨਯਨ੍ਤੁ। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਸ਼ੇ ਰਮਸੇऽਤੀਵ ਸ਼੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਰਮਾਂਸਂ ਸ਼ਿਵਯਸ੍ਤੇ ਵਹਨ੍ਤੁ
ਇਸ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਧੀਆ, ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਬਲਦ ਲੈ ਜਾਓ; ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ, ਬਾਜ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮਾਸ ਲੈ ਜਾਓ।
ਨੋਕ੍ਸ਼ਾਣੋ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇਯਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯ ਦਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂਸਮਧਿਕਂ ਵਾ ਕਪੋਤਾਤ੍। ਦੇਵੈਰ੍ਦਤ੍ਤਃ ਸੋऽਦ੍ਯ ਮਮੈष ਭਕ੍ਸ਼- ਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਦਦਸ੍ਵ ਸ਼ਕੁਨਾਨਾਮਭਾਵਾਤ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬਲਦ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਨਾ ਕਬੂਤਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਸ; ਇਹ ਕਬੂਤਰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉਕ੍ਸ਼ਾਣਂ ਵੇਹਤਮਨੂਨਂ ਨਯਨ੍ਤੁ ਤੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਾ ਮਮੈਵ। ਭਯਾਹਿਤਸ੍ ਦਾਯਂ ਮਮਾਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਮ੍ਨਾਯਂ ਤੁ ਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯੇਨਂ ਮਾ ਹਿਂਸੀਃ
ਉਹ ਬਲਦ ਲੈ ਆਓ, ਜੋ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ।
ਤ੍ਯਜੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨਨੈਵ ਦਦ੍ਯਾਂ ਕਪੋਤਂ ਸੌਮ੍ਯੋ ਹ੍ਯਯਂ ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਸ਼੍ਯੇਨ। ਯਥਾ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਮਾ ਕੁਰੁष੍ਵੇਹ ਸੌਮ੍ਯ ਨਾਹਂ ਕਪੋਤਮਰ੍ਪਯਿष੍ਯੇ ਕਥਂਚਿਤ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਬੂਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ; ਬਾਜ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ? ਮਿਹਰ ਕਰ, ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇ, ਮਿੱਠੇ ਜੀ—ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਾਂਗਾ।
ਯਥਾ ਮਾਂ ਵੈ ਸਾਧੁਵਾਦੈਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸੇਯੁਃ ਸ਼ਿਬਯਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੁ। ਯਥਾ ਸ਼੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਿਯਮੇਵ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਯਦ੍ਵਦੇਸ੍ਤਤ੍ਕਰੋਮਿ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਸ਼ਿਬੀ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਲਈ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਦੇਣ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨਪਸੰਦ ਕੰਮ ਕਰਾਂ; ਦੱਸ, ਮੈਂ ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।
ਊਰੋਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦੁਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਪਿਸ਼ਿਤਂ ਤਾਵਦ੍ਰਾਜਨ੍ਯਾਵਨ੍ਮਾਂਸਂ ਕਪੋਤੇਨ ਸਮਮ੍ ।। ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਧੁ ਤ੍ਰਾਤਃ ਕਪੋਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸੇਯੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਬਯ ਕृਤਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮੇਤਿ
ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪੱਟ ਤੋਂ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੂਤਰ ਬਚ ਗਿਆ, ਸ਼ਿਬੀ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦੂਰੋਰੁਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਂ ਤੁਲਯਾਧਾਰਯਤ੍ ।। ਗੁਰੁਤਰ ਏਵ ਕਪੋਤ ਆਸੀਤ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਜੇ ਪੱਟ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ; ਪਰ ਕਬੂਤਰ ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਸੀ।
ਪੁਨਰਨ੍ਯਮੁਚ੍ਚਕਰ੍ਤ ਗੁਰੁਤਰ ਏਵ ਕਪੋਤਃ ।। ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁਲਾਯਾਮਾਰੋਪਯਾਮਾਸ ਰਤਤ੍ਤਥਾਪਿ ਗੁਰੁਤਰ ਏਵ ਕਪੋਤ ਆਸੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਮਾਸ ਕੱਟਿਆ, ਪਰ ਕਬੂਤਰ ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕਬੂਤਰ ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਸੀ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤੁਲਾਮਾਰੁਰੋਹ ।। ਨ ਚ ਵ੍ਯਲੀਕਮਾਸੀਦ੍ਰਾਜ੍ਞ ਏਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਦृष੍ਟਾਵ ਤ੍ਰਾਤ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਲੀਯਤ ਸ਼੍ਯੇਨਃ ਅਥ ਰਾਜਾ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਜ ਨੇ 'ਤੂੰ ਬਚ ਗਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਪੋਤਂ ਵਿਦ੍ਯੁਃ ਸ਼ਿਵਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਕਪੋਤ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤੇ ਸ਼ਕੁਨੇ ਕੋ ਨੁ ਸ਼੍ਯੇਨਃ। ਨਾਨੀਸ਼੍ਵਰ ਈਦृਸ਼ਂ ਜਾਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾ- ਦੇਤਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਭਗਵਨ੍ਮੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼੍ਵ
ਸ਼ਿਬੀ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਕਬੂਤਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਪੰਛੀ, ਤੂੰ ਬਾਜ ਵਜੋਂ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ ਐਸਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਮਿਹਰਵਾਨ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋऽਹਂ ਜ੍ਵਲਨੋ ਧੂਮਕੇਤੁ- ਰਥੈਵ ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਵਜ੍ਰਹਸ੍ਤਃ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ। ਸਾਧੁ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਤ੍ਵਾਮृषਭਂ ਸੌਰਥੇਯ ਨੌ ਜਿਜ੍ਞਾਸਯਾ ਤ੍ਵਤ੍ਸਕਾਸ਼ਂਪ੍ਰਪਨ੍ਨੌ
ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗ, ਧੂੰਏ ਵਾਲਾ, ਬਾਜ, ਵਜਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਾਂ।
ਯਾਮੇਤਾਂ ਪੇਸ਼ੀਂ ਮਮ ਨਿष੍ਕ੍ਰਯਾਯ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਭਵਾਨਸਿਨੋਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਰਾਜਨ੍। ਏਤਦ੍ਵੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ ਸ਼ਿਵਂ ਕਰੋਮਿ ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਰੁਚਿਰਂ ਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਮਾਸ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ: ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ।
ਏਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਾਲਯਿਤਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਸੁਰਰ੍षੀਣਾਮਥ ਸਂਮਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍। ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਜਨਿष੍ਯਤਿ ਕਪੋਤਰੋਮੇਤਿ ਚ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ
ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਚਿਤ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣੇਗਾ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਪਾਵੇਗਾ; ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਬੂਤਰੋਮ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਪੋਤਰੋਮਾਣਂ ਸ਼ਿਬਿਨੌਦ੍ਭਿਦਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਨृਪਵृषਸਂਹਨਨਂ ਯਸ਼ੋਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਦ੍ਰष੍ਟਾਸਿ ਸ਼ੂਰਮृषਭਂ ਸੌਰਥਾਨਾਮ੍
ਤੂੰ ਸ਼ਿਬੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਕਬੂਤਰੋਮ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਪਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਸੌਰਥਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾ ਰਾਜਰ੍षਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤਦਾ। ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮ੍
ਰਾਜਾ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਤੋਂ ਇੰਦਰਦੁਮਨ ਦੀ ਕਥਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍। ਕੀਦृਸ਼ੀषੁ ਹ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਮਹਾਮੁਨੇ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਤ੍ਵਨੁਭਵੇਤ੍ਪੁਰੁषਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ
ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਕਿਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯੇऽਪ੍ਯਥਵਾ ਬਾਲ੍ਯੇ ਯੌਵਨੇ ਸ੍ਥਾਵਿਰੇऽਪਿ ਵਾ। ਯਥਾ ਫਲਂ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਤਥਾ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੇ
ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ, ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ ਬੁਢੇਪੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਫਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਦੱਸ।
ਵृਥਾ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਵृਥਾ ਦਾਨਾਨਿ षੋਡਸ਼। ਵृਥਾ ਜਨ੍ਮ ਹ੍ਯਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਯੇ ਚ ਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ
ਚਾਰ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਸੋਲਾਂ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।
ਪਰਪਾਕਂ ਚ ਯੇऽਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਚ ਪਚੇਤ੍ਤੁ ਯਃ। ਪਰ੍ਯਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਵृਥਾ ਯਤ੍ਰ ਤਦਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਕਾਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਵਿਅਰਥ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰੂਢਪਤਿਤੇ ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਯਾਯੋਪਹृਤਂ ਚ ਯਤ੍। ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪਤਿਤੇ ਦਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਤਸ੍ਕਰੇ ਤਥਾ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਆਇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਗੁਰੌ ਚਾਨृਤਿਕੇ ਪਾਪੇ ਕृਤਘ੍ਨੇ ਗ੍ਰਾਮਯਾਜਕੇ। ਵੇਦਵਿਕ੍ਰਯਿਣੇ ਦਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਵृषਲਯਾਜਕੇ
ਝੂਠੇ ਗੁਰੂ, ਪਾਪੀ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ, ਵੇਦ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਨੀਚਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁषੁ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵृषਲੀਪਤੌ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤੇषੁ ਚ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਲਗ੍ਰਾਹੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੇ ਹਨ, ਨੀਚਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਪਰਿਚਾਰਕੇषੁ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵृਥਾ ਦਾਨਾਨਿ षੋਡਸ਼। ਤਮੋਵृਤਸ੍ਤੁ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਯਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਸੋਲਾਂ ਵਿਅਰਥ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਡਰ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਚ ਦਾਨਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਤੁ ਨਰਃ ਸਦਾ। ਦਦਦ੍ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਵृਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਮਾਨਵਃ
ਇਨਸਾਨ ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।