ਸ਼੍ਵਵਦ੍ਧਿ ਲੋਲੁਪੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪਰਾਨ੍ਨਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ। ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਕृਪਣਸ੍ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਅਜਿਹੇ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਖਾਧੇ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾऽਤਿਥਿਭृਤ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ। ਸ਼ਿष੍ਟਾਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਕਿਂ ਵੈ ਸੁਖਤਰਂ ਤਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਉੱਚ ਜਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਅਤੋ ਮृष੍ਟਤਰਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪੂਤਂ ਕਿਂਚਿਤਚ੍ਛਤਕ੍ਰਤੋ। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਤ੍ਵਤਿਥਿਭ੍ਯੋऽਨ੍ਨਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤੇਨੈਵ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ, ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਖਾਣਾ ਆਪ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਤਾਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦਾਯਕਃ। ਯਦੇਨੋ ਯੌਵਨਕृਤਂਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪਾਪ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਤੁ ਕਰੇ ਗਤਮ੍। ਯਦ੍ਵਾਰਿ ਵਾਰਿਣਾ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ਤਦ੍ਧ੍ਯੇਨਸ੍ਤਰਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ, ਪਾਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਮੈਲ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਬਹ੍ਵੀਃ ਕਥਯਿਤ੍ਵਾ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਬਕੇਨ ਸਹ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰ ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਕਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਦਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੂਤਾਂ ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਾਹੁषੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਃ ਪੌਰਜਨਾਵृਤ ਆਸਾਂਚਕ੍ਰੇ ।। ਗੁਰ੍ਵਰ੍ਥੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਪੇਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਭੋ ਰਾਜਨ੍ਗੁਰ੍ਵਰ੍ਥਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੇਯਂ ਸਮਯਾਦਿਤਿ ਰਾਜੋਵਾਚ
ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ: ਨਾਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤਿ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਕੁਝ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।' ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਸਮਯਮਿਤਿ
ਮਹਾਨ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਦੱਸੋ।
ਵਿਦ੍ਵੇषਣਂ ਪਰਮਂ ਜੀਵਲੋਕੇ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਰਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਯਾਚ੍ਯਮਾਨਃ। ਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥਂ ਤੁ ਰਾਜ- ਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਨ੍ਦਯਿਤਂ ਚ ਮੇऽਦ੍ਯ
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੁਰਾਈ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਵੇਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ?
ਨਚਾਨੁਕੀਰ੍ਤਯੇ ਦਦ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਅਯਾਚ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਨ ਚ ਸਂਸ਼ृਣੋਮਿ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਤਂ ਚਾਪਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਸੁਖੀ ਭਵਾਮਿ
ਮੈਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਐਸਾ ਸੁਣਦਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਮਿਲਣਯੋਗ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਰੋਹਿਣੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯੋ ਹਿ ਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਮਾਨਃ। ਨ ਮੇ ਮਨਃ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਯਾਚਮਾਨੇ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਕਦਾਚਿਦਰ੍ਥਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਹਣੀ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਮੰਗਣ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਰਾਜਾ ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਦਦੌ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚ ਗਵਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਇਤਿ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੀਆਂ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਥਾ ਸਂਜਾਤਾ ਮਹੀਤਲਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਂ ਸ਼ਿਬਿਮੌਸ਼ੀਨਰਂ ਸਾਧ੍ਵੇਨਂ ਸ਼ਿਬਿਂ ਜਿਜ੍ਞਾਸ੍ਯਾਮ ਇਤਿ ।। ਏਵਂ ਭੋ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਵੁਪਤਿष੍ਠੇਤਾਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਬਣੀ: ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਤੇ ਕਹਿਆ, 'ਆਓ, ਉਸ਼ੀਨਰਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੀਏ।' ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਅਗ੍ਨਿਃ ਕਪੋਤਰੂਪੇਣ ਤਮਭ੍ਯਧਾਵਦਾਮਿषਾਰ੍ਥਮਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਯੇਨਰੂਪੇਣ
ਅਗਨਿ ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਾਸ ਲਈ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਬਾਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਅਥ ਕਪੋਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਿਵ੍ਯਾਸਨਾਸੀਨਸ੍ਯੋਤ੍ਸਙ੍ਗਂ ਨ੍ਯਪਤਤ੍
ਫਿਰ ਕਬੂਤਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦਿਵਯ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਆ ਡਿੱਗਾ।
ਅਥ ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਯੇਨਾਦ੍ਭੀਤੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਬਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਕਬੂਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਵਸੁ ਦਦਾਤੁ ਅਨ੍ਤਵਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵੋऽਸ੍ਯ ਨਿष੍ਕृਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਘੋਰਂ ਕਪੋਤਸ੍ਯ ਨਿਪਾਤਮਾਹੁਃ
ਰਾਜਾ ਧਨ ਦੇਵੇ; ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਕਪੋਤੋ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਯੇਨਾਦ੍ਭੀਤੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਅਙ੍ਗੈਰਙ੍ਗਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਮੁਨਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ
ਫਿਰ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਬਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ, ਮੈਂ ਮੋਨਿ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਂ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ।। ਤਪਸਾ ਦਮੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਕੂਲਭਾषਿਣਮ੍ ।। ਏਵਂਯੁਕ੍ਤਮਪਾਪਂ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਮਝੋ; ਤਪ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ। ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਪਾਪ ਸਮਝੋ।
ਗਦਾਮਿ ਵੇਦਾਨਵਿਚਿਨੋਮਿ ਛਨ੍ਦਃ ਸਰ੍ਵੇਵੇਦਾ ਅਕ੍ਸ਼ਰਸ਼ੋ ਮੇ ਅਧੀਤਾਃ। ਨ ਸਾਧੁ ਦਾਨਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਮਾ ਪ੍ਰਾਦਾਃ ਸ਼੍ਯੇਨਾਯ ਨ ਕਪੋਤੋऽਸ੍ਮਿ
ਮੈਂ ਵੈਦ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਵੈਦਾਂ ਤੇ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਰੇ ਵੈਦ ਮੈਂ ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਬੂਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਅਥ ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:
ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਵਸਤਿਰ੍ਵਾ ਭਵੇषੁ ਸਰ੍ਗੇ ਜਾਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮਸ੍ਮਾਤ੍ਕਪੋਤਾਤ੍। ਤ੍ਵਮਾਦਦਾਨੋऽਥ ਕਪੋਤਮੇਨਂ ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਨ੍ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤਾ ਭਵੇਥਾਃ
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵਸਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਬੂਤਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਬੂਤਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਲਓ, ਰਾਜਨ, ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਬਣੋ।
ਕੇਨੇਦृਸ਼ੀ ਜਾਤੁ ਪਰਾ ਹਿ ਦृष੍ਟਾ ਵਾਗੁਚ੍ਯਮਾਨਾ ਸ਼ਕਨੇਨ ਸਂਸ੍ਕृਤਾ। ਯਾਂ ਵੈ ਕਪੋਤੋ ਵਦਤੇ ਯਾਂ ਚ ਸ਼੍ਯੇਨ ਉਭੌ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਕਥਮਸ੍ਤੁ ਸਾਧੁ
ਕਦੇ ਐਸੀ ਬਾਤ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੇ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਬੂਤਰ ਤੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਕਹੀ? ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਧਰਮਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨਾਸ੍ਯ ਵਰ੍षਂ ਵਰ੍षਤਿ ਵਰ੍षਕਾਲੇ ਨਾਸ੍ਯ ਬੀਜਂ ਰੋਹਤਿ ਕਾਲ ਉਪ੍ਤਮ੍। ਭੀਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਯੋ ਹਿ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਨ ਤ੍ਰਾਣਂ ਲਭੇਤ੍ਰਾਣਮਿਚ੍ਛਨ੍ਸ ਕਾਲੇ
ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਬੀਜ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਉਗਦਾ। ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਆਏ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਜਾਤਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾ ਪ੍ਰਮੀਯਤੇ ਸਦਾ ਨ ਵਾਸਂ ਪਿਤਰੋऽਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਤੇ। ਭੀਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਯੋ ਹਿ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਨਾਸ੍ਯ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਹਵ੍ਯਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹਵਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਮੋਘਮਨ੍ਨਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਚਾਪ੍ਰਚੇਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਲ੍ਲੋਕਾਦ੍ਧਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ। ਭੀਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਯੋ ਹਿ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵੇ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਹਰਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਜ੍ਰਮ੍
ਜੋ ਬੇਸਮਝ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਰੋਟੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਵਰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
ਉਕ੍ਸ਼ਾਣਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹ ਓਦਨੇਨ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ਕਪੋਤਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿ ਤੇ ਨਯਨ੍ਤੁ। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਸ਼ੇ ਰਮਸੇऽਤੀਵ ਸ਼੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਰਮਾਂਸਂ ਸ਼ਿਵਯਸ੍ਤੇ ਵਹਨ੍ਤੁ
ਇਸ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਧੀਆ, ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਬਲਦ ਲੈ ਜਾਓ; ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ, ਬਾਜ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮਾਸ ਲੈ ਜਾਓ।
ਨੋਕ੍ਸ਼ਾਣੋ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇਯਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯ ਦਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂਸਮਧਿਕਂ ਵਾ ਕਪੋਤਾਤ੍। ਦੇਵੈਰ੍ਦਤ੍ਤਃ ਸੋऽਦ੍ਯ ਮਮੈष ਭਕ੍ਸ਼- ਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਦਦਸ੍ਵ ਸ਼ਕੁਨਾਨਾਮਭਾਵਾਤ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬਲਦ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਨਾ ਕਬੂਤਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਸ; ਇਹ ਕਬੂਤਰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉਕ੍ਸ਼ਾਣਂ ਵੇਹਤਮਨੂਨਂ ਨਯਨ੍ਤੁ ਤੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਾ ਮਮੈਵ। ਭਯਾਹਿਤਸ੍ ਦਾਯਂ ਮਮਾਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਮ੍ਨਾਯਂ ਤੁ ਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯੇਨਂ ਮਾ ਹਿਂਸੀਃ
ਉਹ ਬਲਦ ਲੈ ਆਓ, ਜੋ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ।
ਤ੍ਯਜੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨਨੈਵ ਦਦ੍ਯਾਂ ਕਪੋਤਂ ਸੌਮ੍ਯੋ ਹ੍ਯਯਂ ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਸ਼੍ਯੇਨ। ਯਥਾ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਮਾ ਕੁਰੁष੍ਵੇਹ ਸੌਮ੍ਯ ਨਾਹਂ ਕਪੋਤਮਰ੍ਪਯਿष੍ਯੇ ਕਥਂਚਿਤ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਬੂਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ; ਬਾਜ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ? ਮਿਹਰ ਕਰ, ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇ, ਮਿੱਠੇ ਜੀ—ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਾਂਗਾ।