ਅਕੁਲਾਨਾਂ ਕੁਲੇ ਭਾਵਂ ਕੁਲੀਨਾਨਾਂ ਕੁਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਸਂਯੋਗਂ ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਿਰਜੀਵਿਨਃ
ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੀਚ ਘਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਉੱਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਚ ਘਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਪਿਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਵੈਤਤ੍ਤਵ ਦੇਘ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋ। ਅਕੁਲਾਨਾਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਨਾਂ ਕਥਂ ਕੁਲਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਇਹ ਗੱਲ, ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ: ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਨੁष੍ਯੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਂ ਕਿਂਨੁ ਦੁਃਖਤਰਂ ਤਤਃ
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—all ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਕੁਲੇ ਜਾਤਾਸ਼੍ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੌष੍ਕੁਲੇਯਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ। ਆਢ੍ਯੈਰ੍ਦਰਿਦ੍ਰਾऽਵਮਤਾਃ ਕਿਂਨੁ ਦੁਃਖਤਰਂ ਤਤਃ
ਉੱਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜਦ ਨੀਚ ਘਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਅਮੀਰਾਂ ਵਲੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਲੋਕੇ ਵੈਧਰ੍ਮ੍ਯਮੇਤਤ੍ਤੁ ਦृਸ਼੍ਤੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍। ਹੀਨਜ੍ਞਾਨਾਸ਼੍ਚ ਹृष੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਕੋਵਿਦਾਃ। ਬਹੁਦੁਃਖਪਰਿਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਮਾਨੁष੍ਯਮਿਹ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਹ ਵਿਰੋਧਭਾਵ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਅਗਿਆਨੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਇਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਤੇ ਔਖੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਾਭਾਗ ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸੇਵਿਤ। ਸਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਚਿਰਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ, ਜੋ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੈ?
ਅष੍ਟਮੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਵਾऽਪਿ ਸ਼ਾਕਂ ਯਃ ਪਚਤੇ ਗृਹੇ। ਕੁਮਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ ਕਿਂ ਵੈ ਸੁਖਤਰਂ ਤਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ ਦੇ ਅਠਵੇ ਜਾਂ ਬਾਰਵੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਯਤ੍ਰਾਹਾਨਿ ਨ ਗਣ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨੈਨਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਸ਼ਨਮ੍। ਅਪਿ ਸ਼ਾਕਂ ਪਚਾਨਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਵੈ ਮਘਵਨ੍ਗृਹੇ
ਜਿੱਥੇ ਦਿਨ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਬਜ਼ੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ—ਹੇ ਮਘਵਨ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਹੈ।
ਆਰ੍ਜਿਤਂ ਸ੍ਵੇਨ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਨਾਪ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਂਚਨ। ਫਲਸ਼ਾਕਮਪਿ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਹ੍ਯਕृਪਣਂ ਗृਹੇ
ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਫਲ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਕੰਜੂਸੀ ਨਾ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਯ ਤੁ ਗृਹੇ ਭੋਕ੍ਤੁਃ ਪਰਿਭੂਤਸ੍ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ। ਸੁਮृष੍ਟਮਪਿ ਨ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਕਲ੍ਪੋऽਯਮਤਃ ਸਤਾਮ੍
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਸਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵਵਦ੍ਧਿ ਲੋਲੁਪੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪਰਾਨ੍ਨਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ। ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਕृਪਣਸ੍ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਅਜਿਹੇ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਖਾਧੇ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾऽਤਿਥਿਭृਤ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ। ਸ਼ਿष੍ਟਾਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਕਿਂ ਵੈ ਸੁਖਤਰਂ ਤਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਉੱਚ ਜਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਅਤੋ ਮृष੍ਟਤਰਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪੂਤਂ ਕਿਂਚਿਤਚ੍ਛਤਕ੍ਰਤੋ। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਤ੍ਵਤਿਥਿਭ੍ਯੋऽਨ੍ਨਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤੇਨੈਵ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ, ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਖਾਣਾ ਆਪ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਤਾਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦਾਯਕਃ। ਯਦੇਨੋ ਯੌਵਨਕृਤਂਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪਾਪ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਤੁ ਕਰੇ ਗਤਮ੍। ਯਦ੍ਵਾਰਿ ਵਾਰਿਣਾ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ਤਦ੍ਧ੍ਯੇਨਸ੍ਤਰਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ, ਪਾਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਮੈਲ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਬਹ੍ਵੀਃ ਕਥਯਿਤ੍ਵਾ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਬਕੇਨ ਸਹ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰ ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਕਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਦਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੂਤਾਂ ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਾਹੁषੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਃ ਪੌਰਜਨਾਵृਤ ਆਸਾਂਚਕ੍ਰੇ ।। ਗੁਰ੍ਵਰ੍ਥੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਪੇਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਭੋ ਰਾਜਨ੍ਗੁਰ੍ਵਰ੍ਥਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੇਯਂ ਸਮਯਾਦਿਤਿ ਰਾਜੋਵਾਚ
ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ: ਨਾਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤਿ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਕੁਝ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।' ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਸਮਯਮਿਤਿ
ਮਹਾਨ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਦੱਸੋ।
ਵਿਦ੍ਵੇषਣਂ ਪਰਮਂ ਜੀਵਲੋਕੇ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਰਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਯਾਚ੍ਯਮਾਨਃ। ਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥਂ ਤੁ ਰਾਜ- ਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਨ੍ਦਯਿਤਂ ਚ ਮੇऽਦ੍ਯ
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੁਰਾਈ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਵੇਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ?
ਨਚਾਨੁਕੀਰ੍ਤਯੇ ਦਦ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਅਯਾਚ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਨ ਚ ਸਂਸ਼ृਣੋਮਿ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਤਂ ਚਾਪਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਸੁਖੀ ਭਵਾਮਿ
ਮੈਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਐਸਾ ਸੁਣਦਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਮਿਲਣਯੋਗ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਰੋਹਿਣੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯੋ ਹਿ ਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਮਾਨਃ। ਨ ਮੇ ਮਨਃ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਯਾਚਮਾਨੇ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਕਦਾਚਿਦਰ੍ਥਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਹਣੀ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਮੰਗਣ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਰਾਜਾ ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਦਦੌ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚ ਗਵਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਇਤਿ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੀਆਂ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਥਾ ਸਂਜਾਤਾ ਮਹੀਤਲਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਂ ਸ਼ਿਬਿਮੌਸ਼ੀਨਰਂ ਸਾਧ੍ਵੇਨਂ ਸ਼ਿਬਿਂ ਜਿਜ੍ਞਾਸ੍ਯਾਮ ਇਤਿ ।। ਏਵਂ ਭੋ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਵੁਪਤਿष੍ਠੇਤਾਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਬਣੀ: ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਤੇ ਕਹਿਆ, 'ਆਓ, ਉਸ਼ੀਨਰਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੀਏ।' ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਅਗ੍ਨਿਃ ਕਪੋਤਰੂਪੇਣ ਤਮਭ੍ਯਧਾਵਦਾਮਿषਾਰ੍ਥਮਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਯੇਨਰੂਪੇਣ
ਅਗਨਿ ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਾਸ ਲਈ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਬਾਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਅਥ ਕਪੋਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਿਵ੍ਯਾਸਨਾਸੀਨਸ੍ਯੋਤ੍ਸਙ੍ਗਂ ਨ੍ਯਪਤਤ੍
ਫਿਰ ਕਬੂਤਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦਿਵਯ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਆ ਡਿੱਗਾ।
ਅਥ ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਯੇਨਾਦ੍ਭੀਤੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਬਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਕਬੂਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਵਸੁ ਦਦਾਤੁ ਅਨ੍ਤਵਾਨ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵੋऽਸ੍ਯ ਨਿष੍ਕृਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਘੋਰਂ ਕਪੋਤਸ੍ਯ ਨਿਪਾਤਮਾਹੁਃ
ਰਾਜਾ ਧਨ ਦੇਵੇ; ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਕਪੋਤੋ ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਯੇਨਾਦ੍ਭੀਤੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਅਙ੍ਗੈਰਙ੍ਗਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਮੁਨਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ
ਫਿਰ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਬਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ, ਮੈਂ ਮੋਨਿ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਂ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ।। ਤਪਸਾ ਦਮੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਕੂਲਭਾषਿਣਮ੍ ।। ਏਵਂਯੁਕ੍ਤਮਪਾਪਂ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ
ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਮਝੋ; ਤਪ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ। ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਪਾਪ ਸਮਝੋ।
ਗਦਾਮਿ ਵੇਦਾਨਵਿਚਿਨੋਮਿ ਛਨ੍ਦਃ ਸਰ੍ਵੇਵੇਦਾ ਅਕ੍ਸ਼ਰਸ਼ੋ ਮੇ ਅਧੀਤਾਃ। ਨ ਸਾਧੁ ਦਾਨਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਮਾ ਪ੍ਰਾਦਾਃ ਸ਼੍ਯੇਨਾਯ ਨ ਕਪੋਤੋऽਸ੍ਮਿ
ਮੈਂ ਵੈਦ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਵੈਦਾਂ ਤੇ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਰੇ ਵੈਦ ਮੈਂ ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਬੂਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।