ਅਤ੍ਰੈਵ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਗੀਤਂ ਪਰਪੁਰਂਜਯ। ਪृष੍ਟਯਾ ਮੁਨਿਨਾ ਵੀਰ ਸ਼ृਣੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਇੱਥੇ ਵੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਗਰੁੜ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ।
ਕਿਂਨ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੇਹ ਭਦ੍ਰੇ ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ ਚ੍ਯਵਤੇ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਤ੍। ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਿष੍ਟੋ ਨ ਚ੍ਯਵੇਯਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਤ੍
ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਕੀ ਹੈ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ? ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ? ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀ ਸਰਵਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਿਖਾਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟਾਂ।
ਕਥਂ ਚਾਗ੍ਨਿਂ ਜੁਹੁਯਾਂ ਪੂਜਯੇ ਵਾ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਕੇਨ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍। ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਭਗੇ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਹਿ ਯਥਾ ਲੋਕਾਨ੍ਵਿਰਜਾਃ ਸਂਚਰੇਯਮ੍
ਮੈਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਵਨ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ? ਕਿਸ ਵੇਲੇ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਸਕਾਂ।
ਏਵਂ ਪृष੍ਟਾ ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਣਾ ਚੋਤ੍ਤਮਬੁਦ੍ਦਿਯੁਕ੍ਤਮ੍। ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਂ ਹਿਤਂ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਬਭਾषੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਾਨਾਤਿ ਯਥੋਪਦੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਨਿਤ੍ਯਃ ਸ਼ੁਚਿਰਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ। ਸ ਵੈ ਪੁਰੋ ਦੇਵਲੋਕਸ੍ਯ ਗਨ੍ਤਾ ਸਹਾਮਰੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਯੋਗਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਿਖਾਏ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚੋਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਮਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮ ਰਮ੍ਯਾ ਵਿਪੁਲਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾਃ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਃ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਃ ਸੁਪੁਣ੍ਯਾਃ। ਅਕਰ੍ਦਮਾ ਮੀਨਵਤ੍ਯਃ ਸੁਤੀਰ੍ਥਾ ਹਿਰਣ੍ਮਯੈਰਾਵृਤਾਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਃ
ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਾਦ ਨਹੀਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਹਨ, ਵਧੀਆ ਘਾਟ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਸਾਂ ਤੀਰੇष੍ਵਾਸਤੇ ਪੁਣ੍ਯਭਾਜੋ ਮਹੀਯਮਾਨਾਃ ਪृਥਗਪ੍ਸਰੋਭਿਃ। ਸੁਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧਾਭਿਰਲਂਕृਤਾਭਿ- ਰ੍ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣਾਭਿਰਤੀਵ ਹृष੍ਟਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਰਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਂ ਲੋਕਂ ਗੋਪ੍ਰਦਾਸ੍ਤ੍ਵਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾऽਨਡ੍ਵਾਹਂ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ। ਵਾਸੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਸਂ ਤੁ ਲੋਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਯਮਮਰਤ੍ਵਮੇਤਿ
ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਬਲਦ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚੰਦ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਧੇਨੁਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਰਮਾਂ ਸਾਧੁਦੋਹਾਂ ਕਲ੍ਯਾਣਵਤ੍ਸਾਮਪਲਾਯਿਨੀਂ ਚ। ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਰੋਮਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾ- ਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਾਣ੍ਯਾਸਤੇ ਦੇਵਲੋਕੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਚੰਗੀ, ਵਧੀਆ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ, ਚੰਗਾ ਬੱਝਾ ਵਾਲੀ ਤੇ ਨਾ ਭੱਜਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਤਨੇ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੇ ਰੋਮ ਉਸ ਗਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਡ੍ਵਾਹਂ ਸੁਵ੍ਰਤਂ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਹਲਸ੍ਯ ਵੋਢਾਰਮਨਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯਮ੍। ਧੁਰਂਧਰਂ ਬਲਵਨ੍ਤਂ ਯੁਵਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਲੋਕਾਨ੍ਦਸ਼ਧੇਨੁਦਸ੍ਯ
ਜੋ ਕੋਈ ਚੰਗਾ, ਸੁਵਰਤ, ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੁੱਟ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਜੁਆਨ ਤੇ ਧੁਰਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਬਲਦ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਦਾਤਿ ਯੋ ਵੈ ਕਪਿਲਾਂ ਸਚੈਲਾਂ ਕਾਂਸ੍ਯੋਪਦੋਹਾਂ ਦ੍ਰਵਿਣੈਰੁਤ੍ਤਰੀਯੈਃ। ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ਕਾਮਦੁਹਾऽਥ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਰਂ ਪ੍ਰਦਾਤਾਰਮੁਪੈਤਿ ਨਾਕੈਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਕਪਿਲ ਗਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਕਾਂਸ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ, ਧਨ ਤੇ ਉੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਤਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਰੋਮਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਧੇਨ੍ਵਾ- ਸ੍ਤਾਵਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਗੋਪ੍ਰਦਾਨੇ। ਪੁਤ੍ਰਾਂਸਚ੍ ਪੌਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਲਂ ਚ ਸਰ੍ਵ- ਮਾਸਪ੍ਤਮਂ ਤਾਰਯਤੇ ਪਰਤ੍ਰ
ਗਾਂ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮ ਹਨ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਫਲ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜੀ ਤੱਕ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਭਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕਾਞ੍ਚਨਚਾਰੁਸ਼ृਙ੍ਗੀਂ ਕਾਂਸ੍ਯੋਪਦੋਹਾਂ ਦ੍ਰਵਿਣੈਰੁਤ੍ਤਰੀਯੈਃ। ਧੇਨੁਂ ਤਿਲਾਨਾਂ ਦਦਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਯ ਲੋਕਾ ਵਸੂਨਾਂ ਸੁਲਭਾ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਾਂਸ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ, ਧਨ ਤੇ ਉੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸੂਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਦਾਨਵਸਂਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਤੀਵ੍ਰਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨਰਕੇ ਪਤਨ੍ਤਮ੍। ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਨੌਰਿਵ ਵਾਤਯੁਕ੍ਤਾ ਦਾਨਂ ਗਵਾਂ ਤਾਰਯਤੇ ਪਰਤ੍ਰ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਨਰਕ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਦੇਯਾਂ ਤੁ ਦਦਾਤਿ ਕਨ੍ਯਾਂ ਭੂਮਿਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਕਰੋਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇ। ਦਦਾਤਿ ਦਾਨਂ ਵਿਧਿਨਾ ਚ ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਲੋਕਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਰਂਦਰਸ੍ਯ
ਜੋ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕੁੜੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਭੂਮੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ ਜੁਹੋਤਿ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਗ੍ਨੌ ਨਿਯਤਃ ਸਾਧੁਸ਼ੀਲਃ। ਸਪ੍ਤਾਵਰਾਨ੍ਸਪ੍ਤਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਪੁਨਾਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਨਾਤ੍ਮਨਾ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸ੍ਵੈਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਪੁਰਾਣ- ਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ਪृਚ੍ਤਸ਼੍ਚਾਰੁਰੂਪੇ। ਤ੍ਵਯਾऽਨੁਸ਼ਿष੍ਟੋऽਹਮਿਹਾਦ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਯਦਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਪੁਰਾਣਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ; ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਨ ਚਾਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨਾਪ੍ਯਨਿਰ੍ਣਿਕ੍ਤਪਾਣਿ- ਰ੍ਨਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਜ੍ਜੁਹੁਯਾਨ੍ਨਾਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤ੍। ਬੁਭੁਤ੍ਸਵਃ ਸ਼ੁਚਿਕਾਮਾ ਹਿ ਦੇਵਾ ਨਾਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਦ੍ਧਿ ਹਵਿਰ੍ਜੁषਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਧੋਏ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਜਾਂ ਅਜਾਣ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ।
ਨਾਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਂ ਦੇਵਹਵ੍ਯੇ ਨਿਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾ- ਨ੍ਮੋਘਂ ਪੁਰਾ ਸਿਞ੍ਚਤਿ ਤਾਦृਸ਼ੋ ਹਿ। ਅਪੂਰ੍ਣਮਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਮਾਹ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨ ਵੈ ਤਾਦृਗ੍ਜੁਹੁਯਾਦਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਐਸਾ ਹਵਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਰਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਅਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਰਯੇ ਵੈ ਕृਸ਼ਾਨੁਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਃ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾ ਹੁਤਸ਼ਿष੍ਟਾਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚ। ਗਵਾਂ ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਂ ਪਰਮਂ ਚਾਪਿ ਸਤ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੱਚਵਰਤ ਹਨ ਤੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਾਂ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਭੂਤਾਂ ਪਰਲੋਕਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮੋਦਯੇ ਬੁਦ੍ਦਿਮਭਿਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਮ੍। ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਚ ਦੇਵੀਂ ਸੁਭਗੇ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਕਾ ਹ੍ਯਸਿ ਚਾਰੁਰੂਪੇ
ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਦੇ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਬੁਧੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਦਹਮਭ੍ਯਾਗਤਾऽਸ੍ਮਿ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਭਾਣਾਂ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਦਨਾਯ। ਤ੍ਵਤ੍ਸਂਯੋਗਾਦਹਮੇਤਦਬ੍ਰੁਵਂ ਭਾਵੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਥ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਯਥਾਵਤ੍
ਮੈਂ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਆਈ ਹਾਂ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ; ਤੇਰੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚ ਬਾਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਵਿਚ ਖੜੀ ਹੈ।
ਨ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਸਦृਸ਼ੀ ਕਾਚਿਦਸ੍ਤਿ ਵਿਭ੍ਰਾਜਸੇ ਹ੍ਯਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੀਃ। ਰੂਪਂ ਚ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯਮਨਨ੍ਤਕਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਚ ਦੇਵੀਂ ਸੁਭਗੇ ਬਿਭਰ੍षਿ
ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਲਕshmi। ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਅਨੰਤ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਸੁਭਾਗਾ, ਦੇਵੀ ਜਿਹੀ ਬੁਧੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ।
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦ੍ਵਿਪਦਾਂਵਰਿष੍ਠ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਨੁਪਪਾਦਯਨ੍ਤਿ। ਤੈਰੇਵ ਚਾਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਾ ਭਵਾਮਿ ਚਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾ ਰੂਪਵਤੀ ਚ ਵਿਪ੍ਰ
ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਲਦੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਬਣਦੀ ਹਾਂ।
ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਪਾਤ੍ਰਮੁਪਯੁਜ੍ਯਤੇ ਹ ਵਾਨਸ੍ਪਤ੍ਯਮਾਯਸਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਵਾ। ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਚ ਤੇਨੈਵ ਸਿਦ੍ਧਿਰਿਤਿ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਦ੍ਵਨ੍
ਜੋ ਵੀ ਪাত্র ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਧਾਤੂ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੋ, ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਅਤੇ ਸਮਝ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪাত্র ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਪਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤਮਹਂ ਨ ਵੇਦ੍ਮਿ
ਉਹ ਸਰਵੋਚ, ਪੁਰਾਣਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਤਂ ਵੈ ਪਰਂ ਵੇਦਵਿਦਃ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਪਰਂ ਪਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਪੁਰਾਣਮ੍। ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਦਾਨਵ੍ਰਤਪੁਣ੍ਯਯੋਗੈ- ਸ੍ਤਪੋਧਨਾ ਵੀਤਸ਼ੋਕਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਾਠ, ਦਾਨ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਪਸੀ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਉਹੀ ਉਸ ਪਰਮ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਥ ਮਧ੍ਯੇ ਵੇਤਸਃ ਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਾਖੋ ਵਿਪੁਲੋ ਵਿਭਾਤਿ। ਤਸ੍ਯ ਮੂਲਾਤ੍ਸਰਿਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਮਧੂਦਕਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਃ ਸੁਪੁਣ੍ਯਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੈਤਸਾ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਾਲੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਖਾਂਸ਼ਾਖਾਂ ਮਹਾਨਦ੍ਯਃ ਸਂਯਾਨ੍ਤਿ ਸਿਕਤਾਸ਼ਯਾਃ। ਧਾਨਾਪੂਪਾ ਮਾਂਸਸ਼ਾਕਾਃ ਸਦਾਪਾਯਸਕਰ੍ਦਮਾਃ
ਹਰ ਇਕ ਡਾਲੀ 'ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਰੇਤ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਨਾਜ, ਪੂਪ, ਮਾਸ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨਿਮੁਖਾ ਦੇਵਾਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਹਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ। ਈਜਿਰੇ ਕ੍ਰਤੁਭਿਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਸ੍ਤਤ੍ਪਦਂ ਪਰਮਂ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਮুনি ਜੀ, ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ, ਮਰੁਦਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।