ਯਤ੍ਰੈਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਪ ਵृਤ੍ਤਂ ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤਤ੍ਰੈਤਨ੍ਨ ਵੇਤ੍ਸਰ੍ਪ ਤਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਮਿਤਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਚਲਣ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਗ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਨਾਗ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪੁਨਰ੍ਭਵਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨ ਵੇਦ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇਤਿ ਚ। ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਹੀਨਮਤੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪਦਂ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਚੇਦਪਿ
ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਅਵਸਥਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਤਂ ਸਰ੍ਪ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਹੀਨਂ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਯਥਾ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਭਵੇਨ੍ਨੋष੍ਣਂ ਨ ਸ਼ੀਤਤਾ
ਇਹੀ ਹੈ, ਨਾਗ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਡ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ, ਨਾ ਠੰਡ।
ਏਵਂ ਵੈ ਸੁਖਦੁਃਖਾਭ੍ਯਾਂ ਹੀਨਮਸ੍ਤਿ ਪਦਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਏषਾ ਮਮ ਮਤਿਃ ਸਰ੍ਪ ਯਥਾ ਵਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ, ਨਾਗ, ਪਰ ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਤੇ ਵृਤ੍ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਵृਥਾ ਜਾਤਿਸ੍ਤਦਾਯੁष੍ਮਨ੍ਕृਤਿਰ੍ਯਾਵਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਣ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਸਹੀ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਜਾਤਿਰਤ੍ਰਮਹਾਸਰ੍ਪ ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵੇ ਮਹਾਮਤੇ। ਸਂਕਰਾਤ੍ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਦੁष੍ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਮਹਾਨ ਨਾਗ, ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪਰਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਪਤ੍ਯਾਨਿ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਯਦਾ ਨਰਾਃ। ਵਾਙ੍ਮੈਥੁਨਮਥੋ ਜਨ੍ਮ ਮਰਣਂ ਚ ਸਮਂ ਨृਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬੋਲ, ਮਿਲਾਪ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਇਦਮਾਰ੍षਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਯੇ ਯਜਾਮਹ ਇਤ੍ਯਪਿ। ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੀਲਂ ਪ੍ਰਧਾਨੇष੍ਟਂ ਵਿਦੁਰ੍ਯੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਾਣਤਾ ਹੈ: 'ਅਸੀਂ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।' ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਲਣ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਙ੍ਗਾਭਿਵਰ੍ਧਨਾਤ੍ਪੁਂਸੋ ਜਾਤਕਰ੍ਮ ਵਿਧੀਯਤੇ। `ਤਥੋਪਨਯਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍'। ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪਿਤਾ ਤ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਉਪਨਯਨ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਾਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਅਚਾਰਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸਮੋ ਹ੍ਯੇष ਯਾਵਦ੍ਵੇਦੇਨ ਜਾਯਤੇ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਂ ਮਤਿਦ੍ਵੈਧੇ ਮਨੁਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਚਲਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੂਦਰ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਇਸ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮਨੁ ਸਵਾਯੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਕृਤਕृਤ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾ ਯਦਿ ਵृਤ੍ਤਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਸਂਕਰਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਬਲਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਜੇ ਸਾਰੇ ਵਰਨ, ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਚਲਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਤਾਂ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਥੇ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਵਧੀਕ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੇਦਾਨੀਂ ਮਹਾਸਰ੍ਪ ਸਂਸ੍ਕृਤਂ ਵृਤ੍ਤਮਿष੍ਯਤੇ। ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਂ ਪੂਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਭੁਜਗੋਤ੍ਤਮ
ਜਿੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਨਾਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਲਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਤਵ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਯਮਹਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਤੇ ਵृਕੋਦਰਮ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲਈ। ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਭਵਾਨੇਤਾਦृਸ਼ੋ ਲੋਕੇ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਃ। ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਮ ਭਵੇਦ੍ਗਤਿਰਨੁਤ੍ਤਮਾ ।। 1
ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੈਦ ਤੇ ਵੈਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਦੱਸ, ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਪਾਤ੍ਰੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਭਾਰਤ। ਅਹਿਂਸਾਨਿਰਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛੇਦਿਤਿ ਮਤਿਰ੍ਮਮ
ਜੋ ਯੋਗਿਆ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇ, ਸੱਚ ਬੋਲੇ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ, ਉਹ, ਭਾਰਤ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨਾਦ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪ ਸਤ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਕਿਮਤੋ ਗੁਰੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਅਹਿਂਸਾਪ੍ਰਿਯਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਰੁਲਾਘਵਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਸਰਪ, ਦਾਨ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਪਿਆਰ, ਦੱਸ, ਕਿਹੜਾ ਭਾਰੀ ਹੈ?
ਦਾਨਂ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਅਹਿਂਸਾ ਪ੍ਰਿਯਮੇਵ ਚ। ਏषਾਂ ਕਾਰ੍ਯਗਰੀਯਸ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਗੁਰੁਲਾਘਵਮ੍
ਦਾਨ, ਸੱਚ, ਅਸਲ, ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਪਿਆਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦਾਨਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਧਿ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯਾਚ੍ਚ ਰਾਜੇਨਦ੍ਰ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਕਦੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸੱਚ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਦੇ, ਰਾਜੇ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਵ ਮਹੇष੍ਵਾਸ ਪ੍ਰਿਯਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਮਹੀਪਤੇ। ਅਹਿਂਸਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਗੁਰ੍ਵੀ ਤਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਮਿष੍ਯਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਵੱਡਾ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤਦ੍ਭਵੇਦ੍ਰਾਜਨ੍ਕਾਰ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸ਼ਮਨਨ੍ਤਰਮ੍। ਯਦਭਿਪ੍ਰੇਤਮਨ੍ਯਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਾਵਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ, ਰਾਜੇ; ਕੰਮ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਕਥਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਗਤਿਃ ਸਰ੍ਪ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚ ਫਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍। ਅਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਵਿषਯਾਂਸ਼੍ਚ ਮੇ
ਸਰਪ, ਸੁਰਗ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਤਿਸ੍ਰੋ ਵੈ ਗਤਯੋ ਰਾਜਨ੍ਪਰਿਦृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ। ਮਾਨੁषਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਵਾਸਸ਼੍ਚ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਿਧਾ
ਤਿੰਨ ਰਾਹ, ਰਾਜੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ—ਇਹ ਤਿੰਨ।
ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਮਾਨੁषਾਲ੍ਲੋਕਾਦ੍ਦਾਨਾਦਿਭਿਰਨਾਦਿਭਿਃ। ਅਹਿਂਸਾਰ੍ਥਸਮਾਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਾਰਣੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਮਨੁੱਖਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪਰੀਤੈਸ਼੍ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾਰਣੈਰ੍ਮਾਨੁषੋ ਭਵੇਤ੍। ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਸ੍ਤਥਾ ਤਾਤ ਵਿਸ਼ੇषਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਲਟ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਪਿਆਰੇ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਪੱਖ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਕ੍ਰਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿਂਸਾਲੋਭਸਮਨਵਿਤਃ। ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਪਰਿਬ੍ਰष੍ਟਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨੌ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ
ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨ੍ਯਾਃ ਪृਥਗ੍ਭਾਵੋ ਮਨੁष੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਗਵਾਦਿਭ੍ਯਸ੍ਤਥਾऽਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਤ੍ਵਮਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਪਸ਼ੂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਪੱਖ ਮਨੁੱਖਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਗਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣਨਾ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਯਮੇਤਾ ਗਤੀਸ੍ਤਾਤ ਜਨ੍ਤੁਸ਼੍ਚਰਤਿ ਕਾਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਨਿਮ੍ਨੇ ਮਹਤਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਮਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚ ਵੈ ਨृਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ, ਜੀਵ ਇਹ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ।
ਜਾਤੋ ਜਾਤਸ਼੍ਚ ਬਲਵਾਨ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਨਾਮ੍ਨਾऽਥ ਦੇਹਵਾਨ੍। ਫਲਾਰ੍ਥਸ੍ਤਾਤ ਨਿष੍ਪृਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਲਕ੍ਸ਼ਣਭਾਵਨਃ
ਜੀਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਕਤਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਤਥੈਵ ਰਸਗਨ੍ਧਯੋਃ। ਤਸ੍ਯਾਧਿष੍ਠਾਨਮਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਪ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਆਵਾਜ਼, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਤੇ ਸੁਗੰਧ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਸਰਪ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਅਡੋਲ ਅਧਾਰ ਹੈ?
ਕਿਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਸਿ ਵਿषਯਾਨ੍ਯੁਗਪਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਮਤੇ। ਏਤਾਵਦੁਚ੍ਯਤਾਂ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਨ੍ਨਗਸਤ੍ਤਮ
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਪੰਨਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਸਮਝਾ ਦੇ।