ਰਰਕ੍ਸ਼ ਸਾ ਚਾਪਿ ਤਮਸ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਜਾਤੋऽਪ੍ਯਸੌ ਨੈਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਵਿਪ੍ਰਃ। ਉਦ੍ਦਾਲਕਂ ਪਿਤਰਂ ਸੋऽਭਿਮੇਨੇ ਤਥਾऽष੍ਟਾਵਕ੍ਰੋ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁਮ੍
ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲਿਆ। ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਉੱਦਾਲਕ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ, ਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਨੂੰ ਭਰਾ ਸਮਝਿਆ।
ਤਤੋ ਵਰ੍षੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ- ਰष੍ਟਾਵਕ੍ਰਂ ਪਿਤੁਰਙ੍ਕੇ ਨਿषਣ੍ਣਮ੍। ਅਪਾਕਰ੍षਦ੍ਗृਹ੍ਯਪਾਣੌ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਨਾਯਂ ਤਵਾਙ੍ਕਃ ਪਿਤੁਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚ
ਫਿਰ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਨੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਯਤ੍ਤੇਨੋਕਤਂ ਦੁਰੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਤਦਾਨੀਂ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁਦੁਃਖਮਾਸੀਤ੍। ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਸੋऽਥ ਵਿਗ੍ਰਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੇਦਂ ਕ੍ਵ ਨੁ ਤਾਤੋ ਮਮੇਤਿ
ਉਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਣੀ ਦੁਖੀ ਹੋਈ। ਘਰ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, 'ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'
ਤਤਃ ਸੁਜਾਤਾ ਪਰਮਾਰ੍ਤਰੂਪਾ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਭੀਤਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ। ਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂਸਰ੍ਵਮਾਜ੍ਞਾਯ ਰਾਤ੍ਰਾ- ਵਿਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛ੍ਵੇਤਕੇਤੁਂ ਸ ਵਿਪ੍ਰਃ
ਤਦ ਸੁਜਾਤਾ, ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਗਚ੍ਛਾਵ ਯਜ੍ਞਂ ਜਨਕਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਬਹ੍ਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਃ। ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਵੋऽਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਵਾਦ- ਮਨ੍ਨਂ ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਵਹੇ ਚ
ਆਓ, ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਯਜਨ ਤੇ ਚੱਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਯਜਨ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਾਦ ਸੁਣਾਂਗੇ ਤੇ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾਵਾਂਗੇ।
ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਤ੍ਵਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਨੌ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਸੌਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषਃ
ਉਥੇ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆਵੇਗੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸੁਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਤੌ ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਮਾਤੁਲਭਾਗਿਨੇਯੌ ਯਜ੍ਞਂ ਸਮृਦ੍ਧਂ ਜਮਕਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ। ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰਃ ਪਥਿ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਰ੍ਯਮਾਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਜਗਾਦ
ਮਾਮਾ ਤੇ ਭਾਨਜਾ ਇਕੱਠੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਜਨ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਨ੍ਧਸ੍ਯ ਪਨ੍ਥਾ ਬਧਿਰਸ੍ਯ ਪਨ੍ਥਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਨ੍ਥਾ ਭਾਰਵਾਹਸ੍ਯ ਪਨ੍ਥਾਃ। ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਨ੍ਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨਾਸਮੇਤ੍ਯ ਸਮੇਤ੍ਯ ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯੈਵ ਪਨ੍ਥਾਃ
ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਰਾਹ ਹੈ, ਬਹਿਰਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਰਾਹ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਕ ਰਾਹ ਹੈ, ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਰਾਹ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਾਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰਾਹ ਕਦੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਪਨ੍ਥਾ ਅਯਂ ਤੇऽਦ੍ਯ ਮਯਾ ਨਿਸृष੍ਟੋ ਯੇਨੇਚ੍ਛਸੇ ਤੇਨ ਕਾਮਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਵ। ਨ ਪਾਵਕੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਵੈ ਲਘੀਯਾ- ਨਿਨ੍ਦ੍ਰੋਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਮਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮ੍
ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਰਾਹ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਥੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਾਤੁਲੇਨੈਵ ਸਾਰ੍ਧਂ ਯਥੇष੍ਟਮਾਰ੍ਗੋ ਯਜ੍ਞਨਿਵੇਸ਼ਨਂ ਤਤ੍। ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮੇਣ ਨਿਵਾਰਿਤਃ ਸਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਿ ਦ੍ਵਾਃਸ੍ਥਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਬਭਾषੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਦੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ। ਪਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਰੱਖਵਾਲੀ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਜ੍ਞਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਨ੍ਤੌ ਸ੍ਮ ਤਾਤ ਕੌਤੂਹਲਂ ਬਲਵਦ੍ਵੈ ਵਿਵृਦ੍ਧਮ੍। ਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵਤਿਥੀ ਸਂਪ੍ਰਵੇਸ਼ਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਾਵਹੇ ਦ੍ਵਾਰਪਤੇ ਤਵਾਜ੍ਞਾਮ੍
ਅਸੀਂ ਯਜਨ ਦੇਖਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਸੱਜਣੋ, ਸਾਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਏ ਹਾਂ, ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਐਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੇਰ੍ਯਜ੍ਞਦृਸ਼ਾਵਿਹਾਵਾਂ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ੂ ਵੈ ਜਨਕੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੂ। ਨ ਵੈ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯੋ ਵਨ੍ਦਿਨਾ ਚੋਤ੍ਤਮੇਨ ਸਂਯੋਜਯ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ
ਅਸੀਂ ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਗਾਇਕ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
ਵਨ੍ਦੇਃ ਸਮਾਦੇਸ਼ਕਰਾ ਵਯਂ ਸ੍ਮ ਨਿਬੋਧ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਮਯੇਰ੍ਯਮਾਣਮ੍। ਨ ਵੈ ਬਾਲਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵृਦ੍ਧਾ ਵਿਦਗ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯਾਃ
ਅਸੀਂ ਗਾਇਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ: ਇੱਥੇ ਬੱਚੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ, ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਵੱਡੇ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ਯਤ੍ਰਵृਦ੍ਧੇषੁ ਕृਤਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਮ੍। ਵਯਂ ਹਿ ਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚਰਿਤਵ੍ਰਤਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਸ਼੍ਚ
ਜੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ। ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਾਂ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਨਾਗਮੇ ਚਾਪਿ ਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਨਿष੍ਠਾਮ੍। ਨ ਬਾਲ ਇਤ੍ਯੇਵ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮਾਹੁ- ਰ੍ਬਾਲੋऽਪ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਦਹਤਿ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਮਾਨਃ
ਅਸੀਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਬੱਚਾ ਨਾ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚਾ ਵੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀਮੀਰਯ ਵੇਦ ਜੁष੍ਟਾ- ਮੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਾਂ ਬਹੁਰੂਪਾਂ ਵਿਰਾਜਮ੍। ਅਙ੍ਗਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਬਾਲਂ ਕਿਂ ਸ਼੍ਲਾਘਸੇ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਵਾਦਸਿਦ੍ਧਿਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਇਕ ਅੱਖਰ ਵਾਲੀ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝੋ—ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਵਾਦ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।
ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਕਾਯਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਵृਦ੍ਧਿ- ਰ੍ਯਥਾऽष੍ਠੀਲਾ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇਃ ਸਂਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਾਃ। ਹ੍ਰਸ੍ਵੋऽਲ੍ਪਕਾਯਃ ਫਲਿਤੋ ਵਿਵृਦ੍ਧੋ ਯਸ਼੍ਚਾਫਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਵृਦ੍ਧਭਾਵਃ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਧੋ-ਵਧੀ ਤੋਂ ਪੱਕਾਪਣ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਲਮਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਫਲ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਰ ਫਲਦਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਜੇ ਫਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ।
ਵृਦ੍ਧੇਭ੍ਯ ਏਵੇਹ ਮਤਿਂ ਸ੍ਮ ਬਾਲਾ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕਾਲੇਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵृਦ੍ਧਾਃ। ਨ ਹਿ ਜ੍ਞਾਤੁਮਲ੍ਪਕਾਲੇਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਬਾਲਃ ਸ੍ਥਵਿਰ ਇਵ ਪ੍ਰਭਾषਸੇ
ਬੱਚੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਆਪ ਵੀ ਪੱਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ—ਤਾਂ ਤੂੰ, ਬੱਚਾ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਨ ਤੇਨ ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਭਵਤਿ ਯੇਨਾਸ੍ਯ ਪਲਿਤਂ ਸ਼ਿਰਃ। ਬਾਲੋਪਿ ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਤਂ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਥਵਿਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਸਿਰ ਚਿੱਟਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ; ਜੇ ਬੱਚਾ ਸਮਝ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹਾਯਨੈਰ੍ਨ ਪਲਿਤੈਰ੍ਨ ਵਿਤ੍ਤੈਰ੍ਨ ਚ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ। ऋषਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਧਰ੍ਮਂ ਯੋऽਨੂਚਾਨਃ ਸ ਨੋ ਮਹਾਨ੍
ਨਾ ਉਮਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਧਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਰਸ੍ਮਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਬਨ੍ਦਿਨਂ ਰਾਜਸਂਸਦਿ। ਨਿਵੇਦਯਸ੍ਵ ਮਾਂ ਦ੍ਵਾਃਸ੍ਥ ਰਾਜ੍ਞੇ ਪੁष੍ਕਰਮਾਲਿਨੇ
ਮੈਂ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ।
ਦ੍ਰष੍ਟਾਸ੍ਯਦ੍ਯ ਵਦਤੋऽਸ੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਮਨੀषਿਭਿਃ। ਸਹ ਵਾਦੇ ਵਿਵृਦ੍ਧੇ ਤੁ ਵਨ੍ਦਿਨਂ ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਦ ਕਰਦੇ ਵੇਖੇਗਾ, ਤੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਹਾਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਵਿਦ੍ਯਾਃ ਸਹੈਵ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਪੁਰੋਧਮੁਖ੍ਯਾਃ। ਉਤਾਹੋ ਵਾऽਪ੍ਯੁਚ੍ਚਤਾਂ ਨੀਚਤਾਂ ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤੇष੍ਵੇਵ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਥਾਦ੍ਯ
ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਖਣ ਕਿ ਮੈਂ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਕਿ ਹੋਰ ਸਭ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ।
ਕਥਂ ਯਜ੍ਞਂ ਦਸ਼ਵਰ੍षੋ ਵਿਸ਼ੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਨੀਤਾਨਾਂ ਵਿਦੁषਾਂ ਸਂਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮ੍। ਉਪਾਯਤਃ ਪ੍ਰਯਤਿष੍ਯੇ ਤਵਾਹਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨੇ ਕੁਰੁ ਯਤ੍ਨਂ ਯਥਾਵਤ੍
ਤੂੰ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖੇ ਤੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਵੀ ਯੋਗ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ।
ਏष ਰਾਜਾ ਸਂਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤੇ ਸ੍ਤੁਹ੍ਯੇਨਂ ਤ੍ਵਂ ਵਚਸਾ ਸਂਸ੍ਕृਤੇਨ। ਸ ਚਾਨੁਜ੍ਞਾਂ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨੇ ਯਚ੍ਚ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਵੇष੍ਟਮ੍
ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਚੱਜੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਵੇਗਾ।
ਭੋਭੋ ਰਾਜਞ੍ਜਨਕਾਨਾਂ ਵਰਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਮ੍ਰਾਟ੍ ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮृਦ੍ਧਮ੍। ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਕਰ੍ਤਾ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਯਜ੍ਞਿਯਾਨਾਂ ਯਯਾਤਿਰੇਕੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਵਾ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਨਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਰਾਟ ਹੈਂ; ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਯਯਾਤੀ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ।
ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵਨ੍ਦੀ ਵਾਦਵਿਦੋ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਵਾਦੇ ਭਗ੍ਨਾਨਪ੍ਰਤਿਸ਼ਙ੍ਕਮਾਨਃ। ਤ੍ਵਯਾऽਭਿਸृष੍ਟੈਃ ਪੁਰੁषੈਰਾਪ੍ਤਕृਦ੍ਭਿ- ਰ੍ਜਲੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਜ੍ਜਯਤੀਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਵਿਦਵਾਨ ਗਾਇਕ, ਵਾਦ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਏ ਬਿਨਾ ਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਕਾਬਲ ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੋऽਹਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯ ਵੈ ਕਥਯਿਤੁਮਾਗਤੋਸ੍ਮਿ। ਕ੍ਵਾਸੌ ਵਨਦੀ ਯਾਵਦੇਨਂ ਸਮੇਤ੍ਯ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣੀਵ ਸਵਿਤਾ ਨਾਸ਼ਯਾਮਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਉਹ ਗਾਇਕ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਣੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਵਾਂ।
ਆਸ਼ਂਸਸੇ ਵਨ੍ਦਿਨਂ ਵੈ ਵਿਜੇਤੁ- ਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤ੍ਵਂ ਵਾਕ੍ਯਬਲਂ ਪਰਸ੍ਯ। ਵਿਜ੍ਞਾਤਵੀਰ੍ਯੈਃ ਸ਼ਕ੍ਯਮੇਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਂ ਦृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਵਾਦਸ਼ੀਲੈਃ
ਤੂੰ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਛਾਣੀ, ਉਹੀ ਐਸਾ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਾਦ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਸ਼ਂਸਮਾਨਾ ਵਨ੍ਦਿਨਂ ਵੈ ਬਿਜੇਤੁ- ਮਵਿਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਬਲਂ ਵਨ੍ਦਿਨੋऽਸ੍ਯ। ਸਮਾਗਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣੇਵ ਤਾਰਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੰਦ ਹੋ ਗਏ।