ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਪ੍ਰਤੀਤਾ- ਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਕृਸ਼ਨਤੀਵ। ਨੇਤ੍ਰੋਦ੍ਭਵਂ ਸਂਮੁਮੁਚੁਰ੍ਮਹਾਰ੍ਹਾ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਿਜਂ ਵਾਰਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਠੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੰਸੂ ਵਹਾ ਦਿੱਤੇ।
ਪ੍ਰਭਾਸਤੀਰ੍ਥਮਾਸਾਦ੍ਯਪਾਣ੍ਡਵਾ ਵृष੍ਣਯਸ੍ਤਥਾ। ਕਿਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਕਥਾਸ਼੍ਚੈषਾਂ ਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸਂਸ੍ਤਪੋਧਨ
ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਥੇ ਉਹ ਤਪਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ?
ਤੇ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ। ਵृष੍ਣਯਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਹृਦਸ਼੍ਚਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਹਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰ ਸਨ।
ਪ੍ਰਭਾਸਤੀਰ੍ਥਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਮਹੋਦਧੇਃ। ਵृष੍ਣਯਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਵੀਰਾਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥਿਰੇ
ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਿਰਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ।
ਤਤੋ ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਮृਣਆਲਰਜਤਪ੍ਰਭਃ। ਵਨਮਾਲੀ ਹਲੀ ਰਾਮੋ ਬਭਾषੇ ਪੁष੍ਕਰੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਹਲ ਲੈ ਕੇ, ਦੁੱਧ, ਚੰਨਣ, ਚੰਦ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਨ ਕृष੍ਣ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਰਿਤੋ ਭਵਾਯ ਜਨ੍ਤੋਰਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਪਰਾਭਵਾਯ। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਯਤ੍ਰਜਟੀ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵਨਾਸ਼੍ਰਯਃ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤਿ ਚੀਰਵਾਸਾਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਧਰਮ ਮਨੁੱਖੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਅਧਰਮ ਨਾਸ ਲਈ। ਪਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚੀਰ-ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਭੂਮਿਰ੍ਵਿਵਰਂ ਦਦਾਤਿ। ਧਰ੍ਮਾਦਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਰਿਤੋ ਵਰੀਯਾ- ਨਿਤੀਵ ਮਨ੍ਯੇਤ ਨਰੋऽਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਃ
ਦੁਰਯੋਧਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਉਸ ਲਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਖੋਲਦੀ। ਜਦ ਅਧਰਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਵੇਖੀਦਾ, ਤਾ ਥੋੜੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਙ੍ਕਾ ਮਿਥਃ ਸਂਜਨਿਤਾ ਨਰਾਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਯਂ ਸ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਭਵੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮੇ ਧृਤਃ ਸਤ੍ਯਧृਤਿਃ ਪ੍ਰਦਾਤਾ। ਚਲੇਦ੍ਧਿ ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸੁਖਾਚ੍ਚ ਪਾਰ੍ਥੋ ਧਰ੍ਮਾਦਪੇਤਸ੍ਤੁ ਕਥਂ ਵਿਵਰ੍ਧੇਤ੍
ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਸੱਚ ਤੇ ਦਾਨ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਰਥ ਰਾਜ ਤੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਸਕਦਾ?
ਕਥਂ ਨੁ ਭੀष੍ਮਸ਼੍ਚ ਕृਪਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦ੍ਰੋਣਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਚ ਕੁਲਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਃ। ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ਸੁਮਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਧਿਕ੍ਪਾਪਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਭਰਤਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍
ਭੀਸ਼ਮ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਕੁਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ, ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖੀ ਹਨ? ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਹ ਮੁਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ।
ਕਿਂਨਾਮ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤ੍ਯਵਨਿਪ੍ਰਧਾਨਃ ਪਿਤृਡਨ੍ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਪਰਤ੍ਰ ਪਾਪਃ। ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਵਰਿਤਂ ਮਯੇਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਨਪਾਪਾਨ੍ਵ੍ਯਪਰੋਪ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਖੀ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਕਹੇਗਾ? ਜਦ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੀਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ?
ਨਾਸੌ ਧਿਯਾ ਸਂਪ੍ਰਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਮ ਕਿਂਨਾਮ ਕृਤ੍ਵਾऽਹਮਚਕ੍ਸ਼ੁਰੇਵਮ੍। ਜਾਤਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਿਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇषੁ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯਕੌਨ੍ਤੇਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍
ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇੰਝ ਆਖਦੇ ਹਨ?' ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਨੂਨਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਨ੍ਪਿਤृਲੋਕਭੂਮੌ ਚਾਮੀਕਰਾਭਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਜਾਨ੍ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਾਨ੍। ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਵਤ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਮ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਵਿਚਿੱਤਰਵੀਰਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਕਰੂੜ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ।
ਵ੍ਯੂਢੋਤ੍ਤਰਾਂਸਾਨ੍ਪृਥੁਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਾ- ਨਿਮਾਮ੍ਸ੍ਮ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਸ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਨੂਨਮ੍। ਪ੍ਰਾਸ੍ਥਾਪਯਦ੍ਯਤ੍ਸ ਵਨਂ ਸਸ਼ਙ੍ਕੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਂ ਸਾਨੁਜਮਾਤ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍
ਉਹ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਚੌੜੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਡਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਹਥਿਆਰ ਫੜਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਯੋऽਯਂ ਪਰषਾਂ ਪृਤਨਾਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਂ ਨਿਰਾਯੁਧੋ ਦੀਰ੍ਘਭੁਜੋ ਨਿਹਨ੍ਯਾਤ੍। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਹਿ ਵृਕੋਦਰਸ੍ਯ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸੈਨ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਕृਤ੍ਸਮੂਤ੍ਰਮ੍
ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਅਸਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਸੈਨਿਕ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਕਾਬੂ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਸਨ।
ਸ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਧ੍ਵਕृਸ਼ਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਸਮੇਤ੍ਯ ਨਾਨਾਯੁਧਬਾਣਪਾਣਿਃ। ਵਨੇ ਸ੍ਮਰਨ੍ਵਾਸਮਿਮਂ ਸੁਘੋਰਂ ਸ਼ੇषਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਮੇ
ਉਹ, ਜੋ ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਹ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਫੁਰਤੀਲਾ ਹੈ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜ ਕੇ, ਜਦ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਸ੍ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਬਲੇਨ ਕਸ਼੍ਚਿ- ਤ੍ਸਮਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਨ੍ਯਃ। ਸ ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਤਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਙ੍ਗੋ ਨ ਸ਼ੇषਮਾਜਾਵਸੁਹृਤ੍ਸੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਬਲ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਠੰਢ, ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਨृਪਾਨੇਕਰਥੇਨ ਜਿਤ੍ਵਾ ਵृਕੋਦਰਃ ਸਾਨੁਚਰਾਨ੍ਰਣੇषੁ। ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਾਗਮਦ੍ਯੋऽਤਿਰਥਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਸੋਯਂ ਵਨੇ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤਿ ਚੀਰਵਾਸਾਃ
ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਰਥ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯਃ ਸਿਨ੍ਧੁਕੂਲੇ ਵ੍ਯਜਯਨ੍ਨृਦੇਵਾ- ਨ੍ਸਮਾਗਤਾਨ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਯਾਨ੍ਮਹੀਪਾਨ੍। ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਤੇਮਂ ਸਹਦੇਵਮਦ੍ਯ ਤਰਸ੍ਵਿਨਂ ਤਾਪਸਵੇषਰੂਪਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਸ ਤੇਜ਼ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨੇਕਰਥੇਨ ਵੀਰੋ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤੀਚੀਂ ਪ੍ਰਤ੍ਨਿਯੁਦ੍ਧਸ਼ੌਣ੍ਡਃ। ਜਿਗ੍ਯੇ ਰਣੇ ਤਂ ਨਕੁਲਂ ਵਨੇऽਸ੍ਮਿ- ਨ੍ਸਂਪਸ਼੍ਯਤੈਨਂ ਮਲਦਿਗ੍ਧਗਾਤ੍ਰਮ੍
ਉਹ ਵੀਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰਥ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ—ਉਸ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੈ।
ਸਤ੍ਰੇ ਸਮृਦ੍ਧੇऽਤਿਰਥਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੇਦੀਤਲਾਦੁਤ੍ਪਤਿਤਾ ਸੁਤਾ ਯਾ। ਸੇਯਂ ਵਨੇ ਵਾਸਮਿਮਂ ਸੁਦੁਃਖਂ ਕਥਂ ਸਹਤ੍ਯਦ੍ਯ ਸਤੀ ਸੁਖਾਰ੍ਹਾ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਯਜਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ, ਜੋ ਸੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ, ਅੱਜ ਇਹ ਜੰਗਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ?
ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਮੁਖ੍ਯਸ੍ ਸਮੀਰਣਸ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਥਵਾऽਸ਼੍ਵਿਨੋਸ਼੍ਚ। ਏषਾਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਤਨਯਾਃ ਕਥਂਨੁ ਵਨੇ ਚਰਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਸੁਖਾਃ ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਃ
ਹਵਾ ਦੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ, ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖੀ ਫਿਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?
ਜਿਤੇ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸੁਤੇ ਸਭਾਰ੍ਯੇ ਸਭ੍ਰਾਤृਕੇ ਸਾਨੁਚਰੇ ਨਿਰਸ੍ਤੇ। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੇ ਚਾਪਿ ਵਿਵਰ੍ਧਮਾਨੇ ਕਥਂ ਨ ਸੀਦਤ੍ਯਵਨਿਃ ਸਸ਼ੈਲਾ
ਜਦ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਾਰ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਡੁੱਬਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਨ ਰਾਮ ਕਾਲਃ ਪਰਿਦੇਵਨਾਯ ਯਦੁਤ੍ਤਰਂ ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਤਦੇਵ ਸਰ੍ਵੇ। ਸਮਾਚਰਾਮੋ ਹ੍ਯਨਤੀਤਕਾਲਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਯਦ੍ਯਪਿ ਨਾਹ ਕਿਂਚਿਤ੍
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸੋਗ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਅੱਗੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਸਭ ਕਰੀਏ। ਸਮਾਂ ਹਾਲੇ ਲੰਘਿਆ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੁਝ ਨਾ ਵੀ ਆਖੇ।
ਯੇ ਨਾਥਵਨ੍ਤੋऽਦ੍ਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਤੇ ਨਾਤ੍ਮਨਾ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਰਨ੍ਤੇ। ਤੇषਾਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਾਥਾਃ ਸ਼ੈਬ੍ਯਾਦਯੋ ਰਾਮ ਯਥਾ ਯਯਾਤੇਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਯਯਾਤੀ ਲਈ ਸ਼ੈਬਿਆ ਆਦਿਕ।
ਯੇषਾਂ ਤਥਾ ਰਾਮ ਸਮਾਰਭਨ੍ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਨਾਥਾਃ ਸ੍ਵਮਤੇਨ ਲੋਕੇ। ਰਤੇ ਨਾਥਵਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਪ੍ਰਵੀਰਾ ਨਾਨਾਥਵਤ੍ਕृਚ੍ਛ੍ਰਮਵਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਮਨਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਕਸ੍ਮਾਦਿਮੌ ਰਾਮਜਨਾਰ੍ਦਨੌ ਚ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸਾਮ੍ਬੌ ਚ ਮਯਾ ਸਮੇਤੌ। ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਰਣ੍ਯੇ ਸਹ ਸੋਦਰੀਯੈ- ਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਥਾਨਭਿਗਮ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਾਃ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਪ੍ਰਦੁਮਨ ਤੇ ਸੰਬ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਵੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ ਹਨ?
ਨਿਰ੍ਯਾਤੁ ਸਾਧ੍ਯਦ੍ਯ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਸੇਨਾ ਪ੍ਰਭੂਤਨਾਨਾਯੁਧਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਮਾ। ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੁ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸਬਾਨ੍ਧਵੋ ਵृष੍ਣਿਬਲਾਭਿਭੂਤਃ
ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਚਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੱਜ ਹੀ ਨਿਕਲੇ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ।
ਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯੇਵ ਕੋਪਾਤ੍ਪृਥਿਵੀਮਪੀਮਾਂ ਸਂਵੇष੍ਟਯੇਸ੍ਤਿष੍ਠਤੁ ਸ਼ਾਰ੍ਹ੍ਗਧਨ੍ਵਾ। ਸ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਜਹਿ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਵृਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਦੇਵਪਤਿਰ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਵੇਂ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਰਹੇ; ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਮੇ ਯਃ ਸ ਸਖਾ ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਃ। ਤਦਰ੍ਥਮੇਕੋ ਹਿ ਯ ਉਦ੍ਯਮਨ੍ਵੈ ਕਰੋਤਿ ਕਰ੍ਣੋऽਸ੍ਤ੍ਰਮਵਾਰਣੀਯਮ੍
ਜੋ ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਕੇਵਲ ਕਰਣ ਉਹ ਅਟੱਲ ਅਸਤਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ—