ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਲਾ ਤਪੋਨਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਨਿਧੌ। ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਤਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਮृषੇਃ ਸੁਤਮ੍
ਉਹ ਕਾਬਲ ਔਰਤ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਸਦਾ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਮੁਨੇ ਕੁਸ਼ਲਂ ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਕਚ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੋ ਮੂਲਫਲਂ ਪ੍ਰਭੂਤਮ੍। ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਭਵਾਨ੍ਰਮਤੇ ਚਾਸ਼੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਂ- ਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵੈ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮਾਗਤਾਸ੍ਮਿ
"ਮੁਨਿ ਜੀ, ਕੀ ਸਭ ਤਪਸਵੀ ਠੀਕ ਹਨ? ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਫਰ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ ਹਾਂ।"
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤਪੋ ਵਰ੍ਧਤੇ ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਪਿਤਾ ਚ ਤੇ ਕਚ੍ਚਿਦਹੀਨਤੇਜਾਃ। ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੀਯਤੇਚੈਵ ਵਿਪ੍ਰ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਚਰ੍ਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਃ
"ਕੀ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪਾਠ ਤੇ ਰਿਆਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ?"
ऋਦ੍ਧ੍ਯਾ ਭਵਾਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਿਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਮਨ੍ਯੇ ਚਾਹਂ ਤ੍ਵਾਮਭਿਵਾਦਨੀਯਮ੍। ਪਾਦ੍ਯਂ ਵੈ ਤੇ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਾਮਾ- ਦ੍ਯਥਾਧਰ੍ਮਂ ਫਲਮੂਲਾਨਿ ਚੈਵ
"ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਡਿਆਈ ਦੇਣ ਯੋਗ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਭੀ ਦੇਵਾਂਗੀ।"
ਕੌਸ਼੍ਯਾਂ ਬृਸ੍ਯਾਮਾਸ੍ਸ੍ਵ ਯਥੋਪਜੋषਂ ਕृष੍ਣਾਜਿਨੇਨਾਵृਤਾਯਾਂ ਸੁਖਾਯ। ਕ੍ਵ ਚਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤਵ ਕਿਂ ਨਾਮ ਚੇਦਂ ਵ੍ਰਤਂਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ਼੍ਚਰਸਿ ਹਿ ਦੇਵਵਤ੍ਤ੍ਵਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਘਾਹ ਦੀ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਾਮ ਕਰੋ, ਇਹ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਖ ਲਈ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੀ ਰਹੇ ਹੋ।
ਮਮਾਸ਼੍ਰਮਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਪੁਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯ- ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋਜਨਂ ਸ਼ੈਲਮਿਮਂ ਪਰੇਣ। ਤਤ੍ਰਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋऽਨਭਿਵਾਦਨਂ ਨੋ ਨ ਚੋਦਕਂ ਪਾਦ੍ਯਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼ਾਮਃ
ਮੇਰਾ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਸੁਹਣਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਾਡਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਪੈਰ ਧੋਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਭਵਤਾ ਨਾਭਿਵਾਦ੍ਯੋऽਹਮਭਿਵਾਦ੍ਯੋ ਭਵਾਨ੍ਮਯਾ। ਵ੍ਰਤਮੇਤਾਦृਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯੋ ਭਵਾਨ੍ਮਯਾ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਲਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਲਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵਰਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਫਲਾਨਿ ਪਕ੍ਵਾਨਿ ਦਦਾਨਿ ਤੇऽਹਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਚੈਵ। ਕਰੂषਕਾਨੀਙ੍ਗੁਦਧਨ੍ਵਨਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਾਲਾਨਾਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਵੈ ਕੁਰੁष੍ਵ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਕੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਭੱਲਾਤਕ, ਆਮਲਾ, ਕਰੂਸ਼ਕ, ਇੰਗੁਦ ਤੇ ਧਨਵਨ ਦੇ ਫਲ। ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਿਆਲਾ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਲੈ ਲੋ।
ਸਾ ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣ੍ਯਨਰ੍ਹਾਣਿ ਦਦੌ ਤਤੋऽਸ੍ਮੈ। ਤਾਨ੍ਯृਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਾਯ ਮਹਾਰਸਾਨਿ ਭृਸ਼ਂ ਸੁਰੂਪਾਣਿ ਚ ਮੋਦਕਾਨਿ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਣਖਾਣੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੁਆਦਲੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮਿਠਿਆਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਦਦੌ ਚ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਸੁਗਨ੍ਧਵਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਚ ਭਾਨੁਮਨ੍ਤਿ। ਪੇਯਾਨਿ ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਾਣਿ ਤਤੋ ਮੁਮੋਦ ਚਿਕ੍ਰੀਡ ਚੈਵ ਪ੍ਰਜਹਾਸ ਚੈਵ
ਉਸ ਨੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਪੜੇ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਖੇਡਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੀ।
ਸਾ ਕਨ੍ਦੁਕੇਨਾਰਮਤਾਸ੍ਯ ਮੂਲੇ ਵਿਭਜ੍ਯਮਾਨਾ ਫਲਿਤਾ ਲਤੇਵ। ਗਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿषੇਵਮਾਣਾ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿषਚ੍ਚਾਸਕृਦृਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍
ਉਹ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਫਲ ਲੱਗੀ ਲਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਛੂਹਦੀ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੀ।
ਸਰ੍ਜਾਨਸ਼ੋਕਾਂਸ੍ਤਿਲਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ- ਨ੍ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਨਵਨਾਮ੍ਯਾਵਭਜ੍ਯ। ਵਿਲਜ੍ਜਮਾਨੇਵ ਮਦਾਭਿਭੂਤਾ ਪ੍ਰੋਭਯਾਮਾਸ ਸੁਤਂ ਮਹਰ੍षੇਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਰਜ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਤਿਲਕ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਝੁਕਾ ਕੇ ਟੋੜ ਲਏ। ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਲਜਜਾ ਵਾਂਗੂ ਬਣੀ ਰਹੀ ਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲੱਗੀ।
ਅਥਰ੍ਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਵਿਕृਤਂਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪੀਞ੍ਯ ਚ ਕਾਯਮਸ੍ਯ। ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾ ਸ਼ਨਕੈਰ੍ਜਗਾਮ ਕृਤ੍ਵਾऽਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤਦਾऽਪਦੇਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਛੂਹਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਹੋਮ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸ ਕੇ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਗਤਾਯਾਂ ਮਦਨੇਨ ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਚੇਤਨਸ਼੍ਚਾਭਵਦृਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਃ। ਤਾਮੇਵ ਭਾਵੇਨ ਗਤੇਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨਾਰ੍ਤਰੂਪੋ ਬਭੂਵ
ਉਸ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੂਝ ਗਵਾ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦ੍ਧਰਿਪਿਙ੍ਗਲਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟਿਤੋ ਰੋਮਭਿਰਾਨਖਾਗ੍ਰਾਤ੍। ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵਾਨ੍ਵृਤ੍ਤਸਮਾਧਿਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਭਾਣ੍ਡਕਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਸੀ ਰੰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਲੀਨ ਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਮਗਨ ਵਿਭਾਂਡਕ ਕਾਸ਼ਯਪ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਦਾਸੀਨਮੁਪੇਤ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਮੇਕਂ ਵਿਪਰੀਤਚਿਤ੍ਤਮ੍। ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰੂਰ੍ਧ੍ਵਦृष੍ਟਿਂ ਵਿਭਾਣ੍ਕਃ ਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਦੀਨਮ੍
ਉਹ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਂਡਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦਾਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਨ ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ਸਮਿਧਃ ਕਿਂਨੁ ਤਾਤ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਧੁਤਂ ਚਾਗ੍ਨਿਹੋऽਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਯਾऽਦ੍ਯ। `ਨ ਸਂਸृष੍ਟਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਦ੍ਵਾਰਭਾਗੇ ਸੁਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾ ਖਣ੍ਡਨੇ ਕਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਤਕਦੀਕ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ? ਅੱਗ ਦੀ ਹਵਨ ਕਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਕੋਲ ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤੇ ਕੌਣ ਚੰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸੁਨਿਰ੍ਣਿਕ੍ਤਂ ਸ੍ਰੁਕ੍ਸ੍ਰੁਵਂ ਹੋਮਧੇਨੁਃ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸਵਤ੍ਸਾਦ੍ਯਕृਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਚ। `ਕੋਪ੍ਯਾਗਤਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਯੇਹ ਪੁਤ੍ਰ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਮਾਲ੍ਯਮਿਦਂ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਮ੍
ਹਵਨ ਵਾਲੇ ਚਮਚ ਤੇ ਬਰਤਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਏ ਹਨ? ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਤੇ ਉਸਦਾ ਬੱਛਾ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹਨ?
ਨ ਵੈ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮਿਵਾਸਿ ਪੁਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਸ਼੍ਚਾਸਿ ਵਿਚੇਤਨਸ਼੍ਚ। ਦੀਨੋਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਕਿਮਿਵਾਦ੍ਯ ਖਿਨ੍ਨਃ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਕ ਇਹਾਦ੍ਯਾਗਤੋऽਭੂਤ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਤੇ ਮਲੂਲ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਦੱਸ, ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਆਇਆ?
ਇਹਾਗਤੋ ਜਟਿਲੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਨ ਵੈ ਹ੍ਰਸ੍ਵੋ ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘੋ ਮਨਸ੍ਵੀ। ਸੁਵਰ੍ਣਵਰ੍ਣਃ ਕਮਲਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਤਃ ਸੁਰਾਣਾਮਵਿ ਸ਼ੋਭਮਾਨਃ
ਇੱਥੇ ਇਕ ਜਟਾਧਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਆਇਆ ਹੈ—ਨਾ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਵੱਡਾ; ਮਨ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸਮृਦ੍ਧਰੂਪਃ ਸਵਿਤੇਵ ਦੀਪ੍ਤਃ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਵਾਕ੍ਕृष੍ਣਤਾਰਸ਼੍ਚਕੋਰਾਤ੍। ਨੀਲਾਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਜਟਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਾ ਹਿਰਣ੍ਯਰਜ੍ਜੁਗ੍ਰਥਿਤਾਃ ਸੁਦੀਰ੍ਘਾਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਆਦਲੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪੂਪਲੇ ਚਕੋਰ ਪੰਛੀ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਨੀਲੀਆਂ, ਸੁਗੰਧਤ, ਬਹੁਤ ਲੰਬੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਆਧਾਰਭੂਤਃ ਪੁਨਰਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਵਿਭ੍ਰਾਜਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁਦਿਵਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ। ਦ੍ਵੌ ਚਾਸ੍ ਪਿਣ੍ਡਾਵਧਰੇਣ ਕਣ੍ਠਾ- ਦਜਾਤਰੋਮੌ ਸੁਮਨੋਹਰੌ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਗਲ੍ਹ ਵਿਚ ਇਕ ਆਧਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ। ਗਲ੍ਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੋ ਗੋਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣੇ ਹਨ।
ਵਿਲਗ੍ਨਮਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਨਾਭਿਦੇਸ਼ੇ ਕਟਿਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਤਿਕृਤਪ੍ਰਮਾਣਾ। ਤਥਾऽਸ੍ ਚੀਰਾਨ੍ਤਰਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤਿ ਹਿਰਣ੍ਮਯੀ ਮੇਖਲਾ ਮੇ ਯਥੇਯਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਲ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹੇਠਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧ ਜਗਮਗਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਰੀ ਵਾਂਗ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਂ ਵਿਕੂਜਿਤਂ ਪਾਦਯੋਃ ਸਂਪ੍ਰਭਾਤਿ। ਪਾਣ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਨਵਨ੍ਨਿਬਦ੍ਧੌ ਕਲਾਪਕਾਵਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ ਯਥੇਯਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜੀਬ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੁਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ।
ਵਿਚੇष੍ਟਮਾਨਸ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਯ ਤਾਨਿ ਕੂਜਨ੍ਤਿ ਹਂਸਾਃ ਸਰਸੀਵ ਮਤ੍ਤਾਃ। ਚੀਰਾਣਿ ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਿ ਨੇਮਾਨਿ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਮ ਰੂਪਵਨ੍ਤਿ
ਜਦ ਉਹ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਬੜੇ ਅਨੋਖੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ।
ਵਕ੍ਰਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸਨੀਯਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਹ੍ਲਾਦਯਤੀਵ ਚੇਤਃ। ਪਿਂਸ੍ਕੋਕਿਲਸ੍ਯੇਵ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵਾਣਿ ਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤੋ ਮੇ ਵ੍ਯਥਿਤੋऽਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਕਰੀ ਤੇ ਅਨੋਖੀ ਹੈ, ਸੁਣ ਕੇ ਮਨ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੋਇਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਹੈ; ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਣੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲ ਗਿਆ।
ਯਥਾ ਵਨਂ ਮਾਧਵਮਾਸਿਮਧ੍ਯੇ ਸਮੀਰੀਤਂ ਸ਼੍ਵਸਨੇਨੇਵ ਭਾਤਿ। ਤਥਾ ਸ ਭਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧੀ ਨਿषੇਵ੍ਯਮਾਣਃ ਪਵਨੇਨ ਤਾਤ
ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹਵਾ ਹਿਲਾ ਕੇ ਚਮਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਹਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ।
ਸੁਸਂਵਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜਟਾ ਵਿਭਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵੈਧੀਕृਤਾ ਭਾਤਿਲਲਾਟਦੇਸ਼ੇ। ਕਰ੍ਣੌ ਚ ਚਿਤ੍ਰੈਰਿਵ ਚਕ੍ਰਵਾਕੈਃ ਸਮਾਵृਤੌ ਤਸ੍ਯ ਸੁਰੂਪਵਦ੍ਭਿਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਥੀਆਂ ਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚਿਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਥਾ ਫਲਂ ਵृਤ੍ਤਮਥੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਸਮਾਹਤਂ ਪਾਣਿਨਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ। ਤਦ੍ਭੂਮਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਨਃਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸਮੁਤ੍ਪਤਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਰੂਪਮੁਚ੍ਚੈਃ
ਇੱਕ ਗੋਲ ਤੇ ਅਨੋਖਾ ਫਲ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਉੱਚਾ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਤਚ੍ਚਾਭਿਹਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇऽਸੌ ਵਾਤੇਰਿਤੋ ਵृਕ੍ਸ਼ ਇਵਾਵਘੂਰ੍ਣਮ੍। ਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਤਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਵਾਮਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪਰਾ ਤਾਤ ਰਤਿਸ਼੍ਚ ਜਾਤਾ
ਉਹ ਫਲ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕੇ ਗੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦਰਖ਼ਤ ਹਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਜਾਗ ਪਈ।