ਬ੍ਰੂਯਾਸ਼੍ਚੈਨਂ ਕਥਾਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਪਰ੍ਣਾਦਵਚਨਂ ਯਥਾ। ਪ੍ਰਤਿਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯੇਥਾਸ੍ਤ੍ਵਮਨਿਨ੍ਦਿਤੇ
'ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਤੇ ਵਾਲਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਹਿ ਦਈਂ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ।'
ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤਾ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਤੀ ਬਾਹੁਕਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਥਾऽਨਵ੍ਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਦੂਤੀ ਬਾਹੁਕ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਦਮਯੰਤੀਆਂ ਮਹਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮਨੁष੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕੁਸ਼ਲਂ ਤੇ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍। ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸਾਧੁ ਨਿਬੋਧ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
'ਤੁਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਲਾਮਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਦਮਯੰਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।'
ਕਦਾ ਵੈ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਯੂਯਂ ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਚਾਗਤਾਃ। ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
'ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋ? ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੈਦਰਭੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।'
ਸ਼੍ਰੁਤਃ ਸ੍ਵਯਂਵਰੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਕੋਸਲੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵੈ ਭਵਿਤਾ ਸ਼੍ਵ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤ੍
'ਕੋਸਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਵਯੰਵਰ ਐਲਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਦਮਯੰਤੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਵਯੰਵਰ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਦਵਜਨ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤਯੋਜਨਯਾਯਿਭਿਃ। ਹਯੈਰ੍ਵਾਤਜਵੈਰ੍ਮੁਖ੍ਯੈਰਹਮਸ੍ਯ ਚ ਸਾਰਥਿਃ
'ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।'
ਅਥ ਯੋਸੌ ਤृਤੀਯੋ ਵਃ ਸ ਕੁਤਃ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਪੁਨਃ। ਤ੍ਵਂ ਚ ਕਸ੍ਯ ਕਥਂ ਚੇਦਂਤ੍ਵਯਿ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਹਿਤਮ੍
'ਤੇ ਜੋ ਤੀਜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?'
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਵੈ ਸੂਤੋ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਤਃ। ਸ ਨਲੇ ਵਿਦ੍ਰੁਤੇ ਭਦ੍ਰੇਭਾਗਸ੍ਵਰਿਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
'ਪੁਣਯਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਨਲ ਭੱਜਿਆ, ਉਹ ਭਾਗਸਵਰੀਂ ਕੋਲ ਗਿਆ।'
ਅਹਮਪ੍ਯਸ਼੍ਵਕੁਸ਼ਲਃ ਸੂਤਤ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ। ऋਤੁਪਰ੍ਣੇਨ ਸਾਰਥ੍ਯੇ ਭੋਜਨੇ ਚ ਵृਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
'ਮੈਂ ਵੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਕਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਸੂਤ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਰਿਤੁਪਰਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖੁਦ ਚੁਣਿਆ।'
ਅਥ ਜਾਨਾਤਿ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯਃ ਕ੍ਵਨੁ ਰਾਜਾ ਨਲੋ ਗਤਃ। ਕਥਂ ਚ ਤ੍ਵਯਿ ਵਾ ਤੇਨ ਕਥਿਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਬਾਹੁਕ
'ਕੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਲ ਰਾਜਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਤੇ ਕੀ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਬਾਹੁਕ?'
ਇਹੈਵ ਪੁਤ੍ਰੌ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਨਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨੌ। ਗਤਸ੍ਤਤੋ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨੈष ਜਾਨਾਤਿ ਨੈषਧਮ੍
ਇਥੇ ਨਲ ਦੇ ਦੋ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਧ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚਾਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਲਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ। ਗੂਢਸ਼੍ਚਰਤਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟਰੂਪੋ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਿਲਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਰਾਜਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਹਚਾਣ ਗੁਆ ਕੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਵ ਤੁ ਨਲਂ ਵੇਦ ਯਾ ਚਾਸ੍ਯ ਤਦਨਨ੍ਤਰਾ। ਨ ਹਿ ਵੈ ਸ੍ਵਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਨਲਂ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਨਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਲ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਯੋਸਾਵਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਗਤੋਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਦਾ। ਇਮਾਨਿ ਨਾਰੀਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਕਥਯਾਨਃ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਬੋਲ ਦੱਸਦਾ ਸੀ।
ਕ੍ਵਨੁ ਤ੍ਵਂ ਕਿਤਵ ਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਮਮ। ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵਿਪਿਨੇ ਸੁਪ੍ਤਾਮਨੁਰਕ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਿਯ
ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋ, ਜੂਆਰੀ, ਮੇਰਾ ਕਪੜਾ ਅੱਧਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ?
ਸਾ ਵੈ ਯਥਾ ਸਮਾਦਿष੍ਟਾ ਤਥਾऽऽਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਿਣੀ। ਦਹ੍ਯਮਾਨਾ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਧੇਨਾਭਿਸਂਵृਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਧੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਰੁਦਨਤ੍ਯਾਃ ਸਤਤਂ ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਵੀਰ ਪ੍ਰਤਿਵਾਕ੍ਯਂ ਵਦਸ੍ਵ ਚ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜਵਾਬ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਵਦਸ੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ। ਤਦੇਵ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਨਿਨ੍ਦਿਤਾ
ਉਸ ਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੱਸ; ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਿਲ। ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਤਤ੍ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਵੈਦੇਹੀ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯਾ ਨਲਸ੍ਯ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ। ਹृਦਯਂ ਵ੍ਯਥਿਤਂ ਚਾਸੀਦਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣੇ ਚ ਲੋਚਨੇ
ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਨਲ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਸ ਨਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੁਃਖਂ ਦਹ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਬਾष੍ਪਸਂਦਿਗ੍ਧਯਾ ਵਾਚਾ ਪੁਨਰੇਵੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।
ਵੈषਮ੍ਯਮਪਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗੋਪਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਆਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ਸਤ੍ਯੋ ਜਿਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੱਚਮੁੱਚ, ਉਹ ਸੁਆਰਗ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਰਹਿਤਾ ਭਰ੍ਤृਭਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ। ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ਚਾਰਿਤ੍ਰਕਵਚਾਨ੍ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਵਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ; ਚਰਿਤਰ ਦੀ ਕਵਚ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿषਮਸ੍ਥੇਨ ਮੂਢੇਨ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਸੁਖੇਨ ਚ। ਯਤ੍ਸਾ ਤੇਨ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰਨ ਕ੍ਰੋਦ੍ਧੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪਰਿਪ੍ਰੇਪ੍ਸੋਃ ਸ਼ਕੁਨੈਰ੍ਹਤਵਾਸਸਃ। ਆਧਿਭਿਰ੍ਦਹ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਨ ਕ੍ਰੋਦ੍ਧੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜੋ ਸਿਰਫ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੋਟੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਏ, ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਆਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਤ੍ਕृਤਾऽਸਤ੍ਕृਤਾ ਵਾऽਪਿ ਪਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾਵਿਧਮ੍। ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹੀਨਂ ਕ੍ਸ਼ਿਧਿਤਂ ਵ੍ਯਸਨਾਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਚਾਹੇ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਬੇਇਜ਼ਤੀ, ਜਦ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਵੇਖੇ — ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਭੁੱਖਾ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ —
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਲਃ ਪਰਮਦੁਰ੍ਮਨਾਃ। ਨ ਬਾष੍ਪਮਸ਼ਕਤ੍ਸੋਢੁਂ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਚ ਭਾਰਤ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਨਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਰੋ ਪਿਆ, ਭਾਰਤ।
ਤਤਃ ਸਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਗਤ੍ਵਾ ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯੈ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍। ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਿਤਂ ਚੈਵ ਵਿਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯ ਚੈਵ ਤਮ੍
ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦਮਯੰਤਿ ਕੋਲ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਕਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ। ਸ਼ਙ੍ਕਮਾਨਾ ਨਲਂ ਤਂ ਵੈ ਕੇਸ਼ਿਨੀਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਮਯੰਤੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬਾਹੁਕ ਨੂੰ ਨਲਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੀ।
ਗਚ੍ਛ ਕੇਸ਼ਿਨਿ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਕੁਰੁ ਬਾਹੁਕੇ। ਅਬ੍ਰੁਵਾਣਾ ਸਮੀਪਸ੍ਥਾ ਚਰਿਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਯ
ਕੇਸ਼ਿਨੀ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਜਾ ਤੇ ਬਾਹੁਕ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ। ਕੁਝ ਨਾ ਆਖੀ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ।