ਕ੍ਵ ਸਾ ਪੁਣ੍ਯਜਲਾ ਰਮ੍ਯਾ ਨਦੀ ਦ੍ਵਿਜਨਿषੇਵਿਤਾ। ਕ੍ਵਨੁ ਤੇ ਹ ਨਗਾ ਹृਦ੍ਯਾਃ ਫਲਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ
'ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦਰਖ਼ਤ, ਫਲ-ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ?'
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ।' ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਭੀਮਸੁਤਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ। ਭਰ੍ਤृਸ਼ੋਕਪਰਾ ਦੀਨਾਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨਾऽਭਵਤ੍
ਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ; ਭੀਮ ਦੀ ਪੁੱਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਖੜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਤੇ ਪੀਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾ ਗਤ੍ਵਾऽਥਾਪਰਾਂ ਭੂਮਿਂ ਬਾष੍ਪਸਂਦਿਗ੍ਧਯਾ ਗਿਰਾ। ਵਿਲਲਾਪਾਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ੀ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ਼ੋਕਤਰੁਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਗਈ; ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਗਮ੍ਯ ਤਰੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਸ਼ੋਕਂ ਪੁष੍ਪਿਤਂ ਵਨੇ। ਪਲ੍ਲਵਾਪੀਡਿਤਂ ਹृਦ੍ਯਂ ਵਿਹਙ੍ਗੈਰਨੁਨਾਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ, ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਸੋਹਣਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ।
ਅਹੋ ਬਤਾਯਮਗਮਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ। ਆਪੀਡੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਭਾਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪਰ੍ਵਤਰਾਡਿਵ
'ਵਾਹ, ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹੈ! ਬਹੁਤ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ, ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।'
ਵਿਸ਼ੋਕਾਂ ਕੁਰੁ ਮਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨ। ਵੀਤਸ਼ੋਕਭਯਾਬਾਧਂ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ਨृਪਮ੍
'ਸੋਹਣੇ ਅਸ਼ੋਕ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇ! ਗਮ, ਡਰ ਤੇ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?'
ਨਲਂ ਨਾਮਾਰਿਦਮਨਂ ਨਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪਤਿਮ੍। ਨਿਮਧਾਨਾਮਧਿਪਤਿਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
'ਕੀ ਤੂੰ ਨਲ ਨੂੰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?'
ਏਕਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਧਸਂਵੀਤਂ ਸੁਕੁਮਾਰਤਨੁਤ੍ਵਚਮ੍। ਵ੍ਯਸਨੇਨਾਰ੍ਦਿਤਂ ਵੀਰਮਰਣ੍ਯਮਿਦਮਾਗਤਮ੍
'ਇੱਕ ਹੀ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਧਾ ਢਕਿਆ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ, ਜੋ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?'
ਯਥਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਗਚ੍ਛੇਯਮਸ਼ੋਕਨਗ ਤਤ੍ਕੁਰੁ। ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਭਵਾਸ਼ੋਕ ਮਮ ਸ਼ੋਕਵਿਨਾਸ਼ਨਾਤ੍
'ਅਸ਼ੋਕ ਦਰਖ਼ਤ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਗਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ; ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਸਚ ਹੋ ਜਾਵੇ।'
ਏਵਂਸਾऽਸ਼ੋਕਵृਤ੍ਤਂ ਤਮਾਰ੍ਤਾ ਵੈ ਪਰਿਗਮ੍ਯ ਹ। ਜਗਾਮ ਦਾਰੁਣਤਰਂ ਦੇਸ਼ਂ ਭੈਮੀ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੀ, ਭੈਮੀ, ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁਨਸਾਨ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਨਗਾਨ੍ਨੈਕਾਨ੍ਨੈਕਾਸ਼੍ਚ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਨੈਕਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਰਮ੍ਯਾਨ੍ਨੈਕਾਂਸ਼੍ਚ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਰਖ਼ਤ, ਬਹੁਤ ਨਦੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੇਖੇ।
ਕਨ੍ਦਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਤਮ੍ਬਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦੀਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਾਨ੍ਭੀਮਸੁਤਾ ਪਤਿਮਨ੍ਵੇषਤੀ ਤਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣ, ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਦ ਭੀਮ ਦੀ ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ।
ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕृष੍ਟਮਧ੍ਵਾਨਂ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ। ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਮਹਾਸਾਰ੍ਥਂ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਸਂਕੁਲਮ੍
ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਫਲਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਂ ਨਦੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸਲਿਲਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍। ਸੁਸ਼ੀਤਤੋਯਾਂ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂ ਹ੍ਰਦਿਨੀਂ ਵੇਤਸੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਨਦੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਚੌੜਾ, ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰੋਦ੍ਧੁष੍ਟਾਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਕੁਰਰੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰਬਾਕੋਪਕੂਜਿਤਾਮ੍। ਕੂਰ੍ਮਗ੍ਰਾਹਝਵਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਵਿਪੁਲਦ੍ਵੀਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਕੌਂਜ, ਸਾਰਸ, ਚਕਵਾ ਅਤੇ ਬਗਲੇਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਕਛੂਆਂ, ਘੜਿਆਲ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਜਲ-ਥਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਮਹਾਸਾਰ੍ਥਂ ਨਲਪਤ੍ਨੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਉਪਸਰ੍ਪ੍ਯ ਵਰਾਰੋਹਾ ਜਨਮਧ੍ਯਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਹ
ਨਲ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਸਾਰਥਾ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਆਈ ਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਰੂਪਾ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਤਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਧਸਂਵृਤਾ। ਕृਸ਼ਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਮਲਿਨਾ ਪਾਂਸੁਧ੍ਵਸ੍ਤਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾ
ਉਹ ਪਾਗਲ ਜਿਹੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕੱਪੜੇ ਅਧ-ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪੀਲੀ, ਗੰਦੀ, ਅਤੇ ਵਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਮਨੁਜਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਭੀਤਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ। ਕੇਚਿਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਸ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਕੇਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰਵਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ
ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਕੁਝ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਉਥੇ ਚੀਕ ਪਾ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਤਾਂ ਕੇਚਿਦਭ੍ਯਸੂਯਨ੍ਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਂਦਯਾਂਕੇਚਿਤ੍ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਾਰਤ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੱਸੇ, ਹੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਦਇਆ ਦਿਖਾਈ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਕਾऽਸਿ ਕਸ੍ਯਾਸਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਕਿਂ ਵਾ ਮृਗਯਸੇ ਵਨੇ। ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਥਿਤਾਃ ਸ੍ਮੇਹ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿਂ ਮਾਨੁषੀ
‘ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ? ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੀ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਨਸਾਨ ਹੈਂ?’
ਵਦ ਸਤ੍ਯਂ ਵਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯਾਥਵਾ ਦਿਸ਼ਃ। ਦੇਵਤਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ
‘ਸੱਚ ਦੱਸ—ਕੀ ਤੂੰ ਇਸ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਦੀ ਹੈਂ? ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਹੈਂ? ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹਾਂ।’
ਯਕ੍ਸ਼ੀ ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਵਾ ਤ੍ਵਮੁਤਾਹੋਸਿ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾ। ਸਰ੍ਵਥਾਕੁਰੁ ਨਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ ਚਾਸ੍ਮਾਨਨਿਨ੍ਦਿਤੇ
‘ਕੀ ਤੂੰ ਯਕਸ਼ਣੀ, ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈਂ? ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਸੁੱਖ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਤੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਨਿੰਦ-ਰਹਿਤ।’
ਯਥਾऽਯਂਸਰ੍ਵਥਾ ਸਾਰ੍ਥਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮੀ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਿਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਤਥਾ ਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਹਿ ਨੋ ਭਵੇਤ੍
‘ਇਹ ਸਾਰਥਾ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ।’
ਤਥੋਕ੍ਤਾ ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਥੇਨ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤਃ ਸਾਧ੍ਵੀ ਭਰ੍ਤृਵ੍ਯਸਨਪੀਡਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਨਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਮਯੰਤਿ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਰ੍ਤਵਾਹਂ ਚ ਸਾਰ੍ਥਂ ਚ ਜਨਾ ਯੇ ਚਾਤ੍ਰ ਕੇਚਨ। ਯੁਵਸ੍ਥਵਿਰਬਾਲਾਸ਼੍ ਸਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰੋਗਮਾਃ
‘ਸਾਰਥਾ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਸਾਰਥਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਹਨ—ਜਵਾਨ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ, ਅਤੇ ਸਾਰਥਾ ਦੇ ਅਗਵਾਨ—’
ਮਾਨੁषੀਂ ਮਾਂ ਵਿਜਾਨੀਤ ਮਨੁਜਾਧਿਪਤੇਃ ਸੁਤਾਮ੍। ਨृਪਸ੍ਨੁषਾਂ ਰਾਜਭਾਰ੍ਯਾਂ ਭਰ੍ਤृਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਾਮ੍
‘ਮੈਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀ ਔਰਤ ਸਮਝੋ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੁਹਾ, ਰਾਜ ਘਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀ ਹੈ।’
ਵਿਦਰ੍ਭਰਾਣ੍ਮਮ ਪਿਤਾ ਭਰ੍ਤਾ ਰਾਜਾ ਚ ਨੈषਧਃ। ਨਲੋਨਾਮ ਮਹਾਭਾਗਸ੍ਤਂ ਮਾਰ੍ਗਾਮ੍ਯਪਰਾਜਿਤਮ੍
‘ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਲ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿੱਤ ਹੈ।’
ਯਦਿ ਜਾਨੀਤ ਨृਪਤਿਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸ਼ਂਸਤ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਮ੍। ਨਲਂ ਪੁਰੁषਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਮਿਤ੍ਰਗਣਸੂਦਨਮ੍
‘ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਨਲ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।’
ਤਾਮੁਵਾਚਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀਂ ਸਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਮਹਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਸਾਰ੍ਥਵਾਹਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨਾਮ ਸ਼ृਣੁ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਮਦ੍ਵਚਃ
ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਵੱਡੀ ਸਾਰਥਾ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਚਿ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।’
ਅਹਂ ਸਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਨੇਤਾ ਵੈ ਸਾਰ੍ਥਵਾਹਃ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ। ਮਨੁष੍ਯਂ ਨਲਨਾਮਾਨਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
‘ਮੈਂ ਸਾਰਥਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਹਸਦੀ ਮੁਖ ਵਾਲੀ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਔਰਤ।’